انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 9 18 2025 10 23 Tellability in Surrealist Narrative نقل‌پذیری در روایت سوررئالیستی: دو رویکرد روایت‌شناسی امر غیر طبیعی و شعرشناسی شناختی (مطالعۀ موردی سه داستان کوتاه سوررئالیستی فارسی)* 136 91 196343 10.22034/jlc.2024.444313.1621 FA نسرین سهرابی دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0009-0005-3082-3547 قدرت قاسمی‌پور دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (نویسندۀ مسئول). منوچهر جوکار دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Journal Article 2024 02 17 <span>Copyright: © 2025 by the authors. Submitted for possible open access publication under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY -NC) license https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).</span>   <span>Tellability is a concept in the field of narratology, referring to the point and value of narrative in a general sense. The theorists of this field, such as William Labov and Marie-Lou Ryan, have formulated principles for it based on conventional narratives. Surrealist narratives are part of the wider realm of unnatural narratives, in which the world-building of the story is beyond the realist conventions. Therefore, the issue that is raised is, what are the mechanisms of tellability in these narratives? How is the purpose and point of the narrative out of reach in the surrealist narrative. The two approaches of cognitive poetics and unnatural narratology, each with their own concepts and methodology, have pointed to the issue of reduction and lack of tellability in these narratives. This article uses a descriptive analytical method while examining the theoretical background of tellability; by combining and expanding the two approaches, it provides a model to explain tellability in surrealist and unnatural narrative. Three short stories with a surrealist style by Sadegh Hedayat, Bijan Najdi, and Abbas Maroufi have been selected for practical criticism. This study shows that the narratives reduce tellability by transgressing realistic conventions, through unnatural sequences, unnatural world-building, challenges in coherence and third-order informativity. Readers use natural reading strategies and downgraing to bring the text to an acceptable tellability level. Reducing transmissibility is one of the important functions of surrealist narratives, and part of the power of these narratives depends on reducing this component and the experience of uncertainty.</span>   نقل‌پذیری یکی از مفاهیم حوزۀ روایت‌شناسی است که در مفهومی کلی به هدف و ارزشِ نقلِ روایت‌ها اشاره دارد. نظریه‌پردازان این حوزه مانند ویلیام لابوف و ماری- لو رایان، بر مبنای روایت‌های متعارف، اصولی را برای آن صورت‌بندی کرده‌اند. روایت‌هایِ سوررئالیستی جزو قلمرو گسترده‌ترِ روایت‌های غیر طبیعی هستند که جهان‌سازی داستانی در آنها فراتر از عرف‌های رئالیستی است و به همین نسبت نقل‌پذیری در آنها شکلی متفاوت به‌خود می‌گیرد. بنابراین مسأله‌ای که مطرح می‌شود این است که نقل‌پذیری در این روایت‌ها تابع چه سازوکارهایی است. چگونه در روایت سوررئالیستی هدف ونکتۀ روایت خارج از دسترس قرار می‌گیرد. دو رویکرد شعرشناسیِ شناختی و روایت‌شناسی امر غیر طبیعی، هر یک با مفاهیم و روش‌شناسیِ خاص خود به موضوع کاهش و فقدان نقل‌پذیری در این روایت‌ها اشاره کرده‌اند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی ضمن بررسیِ اجمالیِ پیشینۀ نظری نقل‌پذیری، با تلفیق و بسط دو رویکرد، الگویی برای توضیح نقل‌پذیری در روایت سوررئالیستی و غیر طبیعی ارائه می‌دهد. برای نقد عملی سه داستان کوتاه با سبک سوررئالیستی از صادق هدایت، بیژن نجدی و عباس معروفی انتخاب شده‌اند. این بررسی نشان می‌دهد که روایت‌ها با تخطی از عرف‌های واقع‌گرایانه، از طریق توالی‌های غیر طبیعی، جهان‌سازی‌های غیر طبیعی، چالش در پیوستگی و پیام‌مندیِ درجۀ سوم، نقل‌پذیری را کاهش می‌دهند. خوانندگان برای رساندن متن به سطح نقل‌پذیریِ قابل قبول از راهبردهای خوانش طبیعی و تنزل درجه استفاده می‌کنند. کاهش نقل‌پذیری یکی از کارکردهای مهم روایت‌های سوررئالیستی است و بخشی از قدرت این روایت‌ها منوط به کاهش این مؤلفه و تجربۀ عدم قطعیت است. https://www.narratologyjournal.ir/article_196343_3666e8dc4b17c0fbd759116bbb6dd9b3.pdf