انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Semiotics of Traditional Tombstones in Semnan Region تحلیل نشانه-‌معناشناختی سنگ‌قبور سنتی منطقهٔ سمنان 378 334 211485 10.22034/jlc.2024.462080.1649 FA سهیلا غنیان دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دورۀ اسلامی، دانشکدۀ علوم ‌انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. جواد نیستانی استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم ‌انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران عیسی متقی زاده استاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکدۀ علوم‌ انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2024 06 10 Discourse semiotics explores meanings by identifying narrative processes in verbal and visual texts. In this research, the visual texts are traditional tombstones from a region encompassing diverse climates. Climatic variation is the primary factor influencing differences in tombstone materials. Different materials determine the possibility or impossibility of inscriptions on tombstones, since creating inscriptions requires a flat surface: cobblestones do not provide such a surface, bricks offer a small area, and rubble stone provides a relatively larger surface. The research problem is to identify the mechanism of meaning creation in different tombstone types of the region, considering their physical and content structures, as well as environmental conditions and context. Therefore, the aim of this study is to identify the diverse and multiple semantic functions of tombstones during the research period, namely the Qajar and Pahlavi eras. The results of investigations and analyses revealed that tombstones, according to their structure, transform from phenomenon to noumenon, and through either a performative or a thymique process, confront the audience with different meanings. The performative process of tombstones, with relatively regular physical structure and specific content structure, informs about the loss and death of an individual, while the thymique narrative process, through the entanglement of materials, departure from regular physical structure and specific content structure, and through the use of narrative prostheses, immerses the audience in phenomenological space and time, making them not only aware of the loss and absence of an individual, but also causing them to feel that loss in an abstract space and time. The achievement of this study is the identification of the semiotic-meanings and diverse dimensions that they bring to the discourse of tombstones <span dir="RTL" lang="FA">نشانه</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">‌معناشناسیِ گفتمانی با شناسایی فرایندهای روایی، در متون کلامی و دیداری، به کشف معناها می‌پردازد. در این پژوهش، متون دیداری سنگ‌قبور سنتی منطقه‌ای هستند که اقلیم‌های متفاوت را در خود جای داده ‌است. تفاوت اقلیمی مهم‌ترین عامل در تفاوت مصالح سنگ‌قبور است. مصالح متفاوت امکان یا عدم امکان وجود کتیبه بر سنگ‌قبور را مشخص می‌سازد، زیرا ایجاد کتیبه نیازمند وجود سطحی صاف است؛ قلوه‌سنگ‌ چنین سطحی را فراهم نمی‌سازد، آجر سطحی کوچک و سنگ‌لاشه سطحی نسبتاً بزرگ‌تر را در اختیار قرار می‌دهد. مسئلۀ پژوهش حاضر این است که با توجه به ساختار کالبدی و محتوایی، و نیز شرایط و بافت محیطی، سازوکار خلق معنا را در گونه‌های متفاوت سنگ‌قبور منطقه شناسایی کند. ازاین‌رو، هدف جستار پیش‌رو، شناسایی کارکردهای معنایی متفاوت و متکثر سنگ مزارها در طول بازۀ زمانی پژوهش، یعنی دوران قاجاریه و پهلوی است. نتایج بررسی‌ها و تحلیل‌های صورت‌پذیرفته، آشکار ساخت که  سنگ‌قبرها با توجه به ساختارشان از پدیده به پدیدار بدل شده، و در فرایندی کنشی و یا شوشی، مخاطب را با معناهایی متفاوت مواجهه می‌سازند. فرایند کنشی سنگ‌قبرها، با ساختار کالبدی نسبتاً منظم و ساختار محتوایی مشخص، فقدان و مرگ فردی را اطلاع‌رسانی می‌کنند، درحالی که فرایند روایی شوشی با درهم‌تنیدگی مصالح، خروج از ساختار کالبدی منظم و  ساختار محتوایی مشخص، و با استفاده از پروتزهای روایی، مخاطب را وارد فضا و زمان پدیداری کرده و او را نه‌تنها از فقدان و نبودن یک فرد مطلع می‌سازد، بلکه باعث می‌شود وی فقدان را، در فضا و زمانی انتزاعی، حس کند. دستاورد این جستار، شناسایی نشانه</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">معناها و ابعاد متنوعی بود که آن‌ها به گفتمان سنگ‌قبور می‌دهند.</span> https://www.narratologyjournal.ir/article_211485_84bd215c6d0820625d7cdd01bc41007b.pdf