انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Studying narrative types and their discursive functions in the poetic works of Lily and Majnoon Jami based on Jaap Lintvelt's theory. بررسی گونه های روایی و کارکردهای گفتمانی آن در منظومه لیلی و مجنون جامی براساس نظریة ژپ لینت ولت 228 190 213219 10.22034/jlc.2025.445128.1622 FA فاطمه زمانی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران Journal Article 2024 02 21 In narrative typology, Jaap lintvelt classifies narrative texts based on their macro-structural features into three types: text-oriented (actoriel), actor-oriented (auctoriel), and neutral(nature). These narrative types differ from one another in terms of their perceptual-psychological basis (narrative perspective (point of view), depth of perspective, narrative mood, temporal basis, spatial and verbal basis) and influence the affective, cognitive, generalizing, and discursive dimensions of the text. The present study endeavors to analyze the frequency of text-oriented, actor-oriented, and neutral narrative types in Jami's <em>Layla and Majnun</em>, as well as their discursive applications, based on Jaap lintvelt theory of narrative typology. The results of this research indicate that this masnavi shares a similar narrative framing (the prologue and epilogue of the book) with other Persian masnavis, which is narrated as a homodiegetic fictional world. In this part of the narrative, the abstract author-narrator, in an actor-oriented manner, mentions the reasons and motivations for composing this masnavi. The beginning of the story occurs in a heterodiegetic fictional world, where the three narrative types—text-oriented, actor-oriented, and neutral—can be distinguished. The text-oriented narrative type in the heterodiegetic fictional world, characterized by its temporal and spatial basis outside the story, possesses features of self-awareness, god-like omniscience, and interpretation, with its discourse being cognitive in nature. The actor-oriented narrative type is manifested in the dialogues between the story's characters, who share the same temporal and spatial basis as the story, and the discursive function of the main characters in this narrative type is affective-cognitive, while the discursive function of the secondary characters is generalizing. The neutral narrative type is used to describe the atmosphere and setting, and to depict the states of the story's main characters, <em>Layla and Majnun</em>, which strengthens the affective dimension of the discourse <span dir="RTL" lang="FA">ژپ لینت ولت در گونه‏شناسی روایی، متون روایی را براساس کلان‌ساختار روایی‏شان به سه گونة متن‌گرا، کنشگرا و خنثی طبقه‏بندی کرده‏ است. این گونه‏های روایی از حیث پایۀ ادراکی</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA"> روانی (پرسپکتیو روایی (زاویۀ دید)، عمق پرسپکتیو، وجه روایی، پایۀ زمانی، پایۀ مکانی و کلامی با یکدیگر متفاوتند و بر ابعاد عاطفی، شناختی، تعمیمی و گفتمانی متن تأثیرگذارند. پژوهش حاضر می‏کوشد با تکیه بر نظریة گونه‏شناسی روایی ژپ لینت ولت، بسامد گونه‏های روایی متن‌گرا، کنشگرا و خنثی را در منظومة لیلی و مجنون جامی و نیز کاربردهای گفتمانی آن را واکاوی کند. نتایج پژوهش حاضر نشان می‏دهد این منظومه از یک قاب‏بندی روایتی مشابه (دیباچه و ختم کتاب) با دیگر منظومه‏های فارسی برخوردار است که به صورت دنیای داستانی همسان روایت می‏شود. در این بخش از روایت، راوی</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA"> نویسنده انتزاعی به گونه‏ای کنشگرا دلایل و انگیزه‏های نظم این منظومه را یاد کرده ‏است. شروع قصه در دنیای داستانی ناهمسان رخ می‏دهد که سه گونۀ ‏روایی متن‌گرا، کنشگرا و خنثی قابل تفکیک است. گونۀ روایی متن‌گرا در دنیای داستانی ناهمسان، براساس برخورداری از پایة زمانی و مکانی خارج از قصه، دارای ویژگی خودآگاهی، خداگونگی و تفسیرگری و گفتمان آن از نوع شناختی است. گونۀ روایی کنشگرا در گفت‌و‌گوی شخصیت‏های قصه با یکدیگر نمود یافته ‏است که از پایة زمانی و مکانی یکسانی نسبت به قصه برخوردارند و کارکرد گفتمانی شخصیت‏های اصلی در این گونۀ روایی، عاطفی</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">شناختی است اما کارکرد گفتمانی شخصیت‏های فرعی به صورت تعمیمی است. از گونۀ روایی خنثی نیز برای وصف فضا و موقعیت، توصیف حالات شخصیت‏های اصلی قصه یعنی لیلی و مجنون استفاده ‏شده ‏است که وجه عاطفی گفتمان را تقویت می‏کند. </span> https://www.narratologyjournal.ir/article_213219_1e975ff9b2129a1c31d706ef2f2e8b79.pdf