انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 مقالات آماده انتشار 2025 11 16 Analysis of Plot in the Short Story Collection "Dunyā Allāh" by Naguib Mahfouz Based on Norman Friedman's Theory بررسی پیرنگ در مجموعة داستانی «دنیا الله» اثر نجیب محفوظ بر اساس نظریة نورمن فریدمن 234305 10.22034/jlc.2025.524445.1731 FA عبدالباسط عرب یوسف آبادی استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. 0000-0003-4899-4051 علی اکبر احمدی چناری دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. 0000-0001-5437-0830 Journal Article 2025 05 18 Plot, as a chain of organized and causally related events, plays a key role in understanding a story. Among the classifications proposed by narratologists, Norman Friedman's model—which categorizes plot into three main types (plot of fortune, plot of character, and plot of thought) along with their subgenres—stands as one of the most comprehensive approaches. Adopting a descriptive-analytical method, this study aims to analyze the role and function of plot in Najib Mahfouz's narrative style, using his short story collection "Duniya Allah" as a case study. The central hypothesis posits that applying Friedman's tripartite model to non-Western texts, including Arabic fiction, can contribute to the development of intercultural narratological frameworks and reveal new dimensions of the model's flexibility. Data analysis indicates that Friedman's model is effectively capable of explaining the narrative complexities and thematic diversity within this collection. All three types of plot presented in Friedman's model are employed with comparable frequency in this story collection, demonstrating a significant causal relationship between Friedman's plot classification and Mahfouz's recurring themes, such as the conflict between tradition and modernity and social determinism. This correlation stems from Mahfouz's orientation towards psychological analysis of characters and his use of plot as a tool for critically reflecting upon the issues of Egyptian society. پیرنگ به عنوان زنجیره‌ای از رخدادهای منظم و علّی، در درک داستان نقش کلیدی دارد. در میان تقسیم‌بندی‌های روایت‌شناسان، الگوی نورمن فریدمن با طبقه‌بندی پیرنگ به سه نوع اصلی سرنوشت‌محور، شخصیت‌محور و تفکر‌محور (به همراه زیرشاخه‌های هرکدام) از جامع‌ترین رویکردهاست. این پژوهش با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و با هدف واکاوی نقش و کارکرد عنصر پیرنگ در سبک داستان‌نویسی نجیب محفوظ، موردکاوی مجموعه داستانی «دنیا الله» را در دستور کار قرار داده‌است. فرضیة محوری آن است که کاربست الگوی سه‌گانة فریدمن در متون غیرغربی، ازجمله ادبیات داستانی عربی، می‌تواند به توسعة چارچوب‌های نظری روایت‌شناسی میان‌فرهنگی بینجامد و ابعاد جدیدی از انعطاف‌پذیری این الگو را آشکار سازد. تحلیل داده‌ها حاکی از آن است که الگوی فریدمن به‌گونه‌ای کارآمد قادر به تبیین پیچیدگی‌های روایی و تنوع مضمونی این مجموعه است. هر سه نوع پیرنگ مطرح‌شده در الگوی فریدمن به نسبت مشابهی در این مجموعة داستانی به کار رفته است و این نتیجه نشان می‌دهد که طبقه‌بندی پیرنگ فریدمن در این داستان‌ها به‌طور معناداری با درون‌مایه‌های تکرارشوندة محفوظ، ازجمله تعارض سنت و مدرنیته و جبر اجتماعی، ارتباط علّی دارد. این همبستگی ناشی از جهت‌گیری محفوظ در تحلیل روان‌شناختی شخصیت‌ها و به‌کارگیری پیرنگ به‌عنوان ابزاری برای بازتاب انتقادی مسائل جامعة مصر است.