انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 A Semio‑Meaning Analysis of the Novel Al‑Farāshāt wa al‑Ghīlān Based on Semantic Regimes with a Focus on Action and Interaction تحلیل نشانه ـ معناشناسانۀ رمان الفراشات والغیلان براساس رویکرد نظام‌های معنایی و با تمرکز بر کنش و تعامل 46 1 213223 10.22034/jlc.2025.489329.1688 FA حسین الیاسی مفرد استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران (نویسندۀ مسئول) 0000-0003-0651-489X هدی رضایی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. Journal Article 2024 11 17 Landowski is one of the most influential post-Greimasian scholars who enriched Greimas’s model through his theory of regimes of meaning. Drawing on phenomenological philosophy, he deepened the Greimasian approach by linking meaning production to sensory perception and interaction. While Greimas, in Imperfect Meaning, introduced the regimes of programming and manipulation, Landowski expanded this framework by adding adjustment and accident, emphasizing affect, perception, and interaction as central to meaning formation. According to him, meaning emerges through regimes of meaning by moving beyond action toward passion and affective engagement. Based on Landowski’s model, the present study examines the novel Al-Farashat wa al-Ghilan by Ezzeddine Jelloudji and aims to provide a systematic analysis of the narrative. The research focuses on the relationships among actants, sensory and perceptual dimensions, and concepts such as subject, object, and interactive situations within the story. The findings show that the novel begins with a tense atmosphere as Serbian forces, in an unexpected accidental event, besiege Sarajevo and massacre civilians. Muhammad, the protagonist, represents a suppressed subject whose voice conveys the suffering of children and their forgotten dreams during war. As the narrative progresses, children become central as symbols of the homeland’s future, leading to a transformation of the subject into a value-object. The wise Sheikh employs programming and manipulation to propose migration to Albania but encounters obstacles. Eventually, with the emergence of a shared sense of satisfaction and Amir’s withdrawal from programming—following humanitarian efforts by Arab countries, particularly Qatar and Kuwait—the regime of adjustment is realized. Finally, through effective actions aimed at improving refugees’ conditions, Haj Ibrahim, as the principal subject, occupies the position of object. لاندوفسکی یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های پساگرمسی است که با تمرکز بر نظام‌های معنایی الگوی گرمسی را غنا بخشیده است. وی با تأثیرپذیری از فلسفۀ پدیدارشناسی رویکرد نظام معنایی گرمس را عمق بخشیده و تولید معنا را به امر حسی ادراکی و تعامل ارتباط داده است و درواقع با تمرکز بر پدیدارشناسی حضور و امر حسی به دنبال رسیدن به ابعاد گمشدۀ معنا در متون است. هرچند گرمس در کتاب نقصان معنا به نظام‌های معنایی پرداخته و و دو نظام برنامه‌داری و مجاب‌سازی را مطرح کرده است، اما لاندوفسکی با توسعۀ مطالعات گرمس در این زمینه با تکیه بر امر ادراکی و حسی به الگوی گرمس نظام‌های دیگری همچون تطبیق و تصادف را اضافه می‌کند و به عقیدۀ وی تولید معنا در متون براساس نظام‌های معنایی و با عبور از کنش و رسیدن به شوش و براساس تعامل و احساس شکل می‌گیرد. پژوهش حاضر براساس الگوی نظام‌های معنایی لاندوفسکی به بررسی رمان الفراشات والغیلان از عزالدین حلاوجی می‌پردازد و هدف از نگارش این جستار مطالعۀ نظام‌مند این اثر داستانی است و به دنبال رسیدن به شناخت درستی از داستان با تمرکز بر ارتباط بین کنش‎گران با تمرکز بر امر حسی و ادراکی و مفاهیمی همچون ابژه و سوژه و موقعیت‌های تعاملی در داستان مذکور هستیم. نتایج به‎دست‎آمده گویای این است که رمان پیش‎گفته، با یک فضای تنشی آغاز شده است. نیروهای صربی در یک رخداد تصادفی و غیرمنتظره، شهر سارایوو را محاصره کرده و مردم را قتل عام کردند. محمد، شخصیت اصلی داستان، سوژه‎ای سرکوب‎شده است که نویسنده از زبان وی درد و رنج کودکان و رؤیاهای فراموش‎شدۀ آن‎ها را در جنگ و درگیری روایت می‎کند. در ادامه سیر روایی با مرکزیت‎ یافتن کودکان و خردسالان به‌عنوان آینده‎سازان سرزمین به‎یغمارفته به‎وسیلۀ نیروهای صربی، تحول سوژه از مقام سوبژکتیو به مقام ابژکتیو ارزشی انجام می‎گیرد و شیخ و پیر دانا با برنامه‎داری و مجاب‎سازی مردم، مهاجرت به سرزمین آلبانی را پیشنهاد می‎دهد، اما با چالش‎هایی در مسیر برنامه‎داری خود روبه‎رو می‎شود و در پایان با به‎وجود آمدن حس رضایت مشترک و خروج امیر از برنامه‎داری درنتیجۀ تلاش‎های کشورهای عربی به‎ویژه قطر، مرحلۀ تطبیق که بیانگر داشتن حس رضایت مشترک در بین مهاجران و مدلول تلاش‎های انسان‎دوستانۀ کشورهای عربی به‎ویژه قطر و کویت است، شکل می‎گیرد و در پایان درنتیجۀ کنش‎های مؤثر در تغییر وضعیت پناهندگان، حاج ابراهیم در مقام سوژۀ اصلی در جایگاه ابژه قرار می‌گیرد.

https://www.narratologyjournal.ir/article_213223_5be008c8137268cdf9c6ac0dc09112e5.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Aporetic Structure: Absurd Drama as Repetitive Undecidabilities ساختار آپوریایی: درام ابزورد به‌مثابه‌ی تصمیم‌ناپذیری‌های مکرر 81 47 213222 10.22034/jlc.2025.480404.1676 FA رحمت امینی دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. محمدباقر قهرمانی دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0004-8935-5365 بهروز محمودی بختیاری دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-5671-4040 سحر مشگین قلم دانشجوی دکتری تئاتر، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-1163-6245 Journal Article 2024 09 25 Aporia represents a dead end, a situation from which there is no escape. In drama, it can lead to various interpretations and develop the theme of uncertainty. This research aims to analyze the role aporia plays in the structure of drama, drawing on Jacques Derrida’s concepts of deconstruction and undecidability. The findings reveal that the cyclical or circular structure embodies aporia, with absurd drama serving as a clear illustration. Absurd drama is aporetic because there is no resolution; characters repeat their actions and consistently arrive at the same outcomes, as if trapped in an inescapable loop. They encounter undecidability in nearly every choice they face. This cyclical or circular structure, where the beginning and end converge, creates an aporetic point that exemplifies a double bind. This type of aporia is evident in Waiting for Godot and Endgame by Samuel Beckett, as well as in Abbas Nalbandian’s A Deep, Comprehensive, and New Research on the Fossils of the 25th Geological Period or the 14th, 20th, etc., It Doesn't Matter. In these works, aporia reaches its peak, rendering the entire plot aporetic and making efforts to uncover a definitive meaning futile. Through an aporetic perspective on absurd drama, a new interpretation of undecidability emerges—one in which aporetic undecidabilities do not culminate in a sense of "nothingness." Instead, they are understood as a faint glimmer of hope. This hope, though delayed in its realization, is never entirely denied, as actions are perpetually renewed, returning to the starting point again and again. مفهوم عدم قطعیت جزئی جدایی‏ناپذیر از جهان امروز شده است و نمودش در هنر نیز وجود دارد. یکی از راه‏های پرداختن به عدم قطعیت، آپوریاست. آپوریا را بیشتر به‏مثابۀ جمله‏ای حاکی از شک و عدم قطعیت درنظر می‏گیرند، ولی به‌نظر می‏رسد این مفهوم قابلیت بیشتری از تنها حضور در دیالوگ داشته باشد. این پژوهش با هدف بررسی نمود آپوریا در ساختار درام و با فرض این‌که درام ابزورد ساختار آپوریایی دارد، با تکیه بر بنیان‏فکنی و تصمیم‏ناپذیری ژاک دریدا به چگونگی خلق آپوریا در نمایشنامه‏های «در انتظار گودو»، «آخر بازی» و «پژوهشی ژرف [...]» می‏پردازد. نتایج پژوهش نشان می‏دهد درام ابزورد ساختاری مدور یا ایستا دارد که در نتیجۀ تکرار کنش‏های مختلف صورت می‏گیرد و آغاز درام را به پایانش پیوند می‏زند و این درست همسو با تصمیم‏ناپذیری دریدا و مفهوم آپوریاست. درام ابزورد تصمیم‏ناپذیری‏های زیادی را در تقابل‏های دوتایی نمایش می‏دهد و این عمل تا جایی پیش می‏رود که با درهم‏تنیدگی آغاز و پایان، عملاً بن‏بستی به‏وجود می‏آید که از آن عبوری نیست. بدین ترتیب، گویی درام ابزورد نوعی آپوریای بسط‏یافته است که تصمیم‌ناپذیری در تاروپود آن تنیده است. در نگاه آپوریایی به درام ابزورد می‏توان خوانشی جدید از تصمیم‏ناپذیری‏ها ارائه کرد که در آن، تصمیم‏ناپذیری‏های آپوریایی نه به‏مثابۀ نوعی «پوچی»، بلکه به‏منزلۀ حضور کورسویی از امید درک می‏شوند، امیدی که تبلورش با تأخیر مواجه می‏شود، ولی امکان وجودش هرگز نفی نمی‏گردد، چراکه کنش‏ها، با بازگشت به نقطۀ آغاز، دوباره و دوباره از سر گرفته می‏شوند.

https://www.narratologyjournal.ir/article_213222_b3a87b1ef196c44ff7be2128544cef54.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Neuronarratology; A practical approach for the analysis of dramatic literature works روایت‌شناسی عصب‌شناختی؛ رویکردی کاربردی برای تحلیل آثار ادبیات نمایشی 119 82 211482 10.22034/jlc.2024.468923.1661 FA نوید ترابی کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بین‌المللی سوره، تهران، ایران. 0009-0002-6736-0572 رامتین شهبازی قارلقی استادیار گروه سینما، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بین‌المللی سوره، تهران، ایران. 0000-0002-6543-1747 Journal Article 2024 07 21 Neuronarratology is one of the new branches of narratology that was formed based on neuroscience. Neuronarratology is largely related to cognitive narratology and establishes a theory in which human language, cognition, and perception are linked with the embodied experience of movement and spatial orientation. The embodied experience of space, movement, and nervous excitation are important topics in the field of neuronarratology and through them, literary texts can be analyzed. In this research, the elements of neuronarratology have been presented and explained, as well as the analysis of the play Blue Orange by Joe Penhal from the perspective of neuronarratolog. The research method in this paper is descriptive ـ analytical. The data in this research is analyzed using the content analysis approach and library and document analysis tools and according to domestic and foreign books, articles, and theses. From the results obtained in this research, we can mention the analysis of mental and perceptual structures, mental visualizations, the reaction of different parts of the brain from the impact of narratives, and the relationship between the body and mind in the Blue Orange play. This research shows how narratives affect memory, nerves, and perception. Also, by examining the neurological basis of narrative comprehension, it was found that both the creation and reception of narratives are deeply rooted in the structure and function of the brain, and the mechanisms of these processes have been investigated in this research. روایت‏شناسی عصب‏شناختی یکی از شاخه‏های جدید روایت‏شناسی است که بر پایۀ علوم عصب‏شناسی شکل گرفته است. روایت‏شناسی عصب‏شناختی تا حد زیادی با روایت‏شناسی شناختی مرتبط است و نظریه‏ای را بنیان می‏نهد که در آن زبان و شناخت و ادراک انسان با تجربۀ مجسم از حرکت و جهت‏یابی فضایی پیوند دارد. تجربۀ مجسم از فضا، جنبش و برانگیختگی عصبی بن‏مایه‏های مهمی در زمینۀ روایت‏شناسی عصب‏شناختی هستند و از طریق آن‌ها می‏توان متون ادبی را مورد تحلیل قرار داد. در این تحقیق به ارائه و تشریح عناصر روایت‏شناسی عصب‏شناختی و همچنین بررسی و تحلیل نمایشنامۀ آبی نارنجی اثر جو پنهال از منظر روایت‏شناسی عصب‏شناختی پرداخته شده است. روش پژوهش در این تحقیق به صورت توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‏ها در این پژوهش با استفاده از رویکرد تحلیل محتوا و با استفاده از ابزارهای کتابخانه‏ و سندکاوی و طبق کتب، مقالات و پایان‏نامه‏های داخلی و خارجی مورد بررسی قرار گرفته‏اند. از نتایج به‌دست آمده از این تحقیق می‏توان به تحلیل ساختارهای ذهنی و ادراکی، تجسم‏های ذهنی، واکنش بخش‏های مختلف مغز تحت تأثیر روایت‏ها و همچنین رابطۀ بین بدن و روان در نمایشنامۀ آبی نارنجی اشاره کرد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهند که چگونه روایت‏ها بر حافظه، اعصاب و ادراک تأثیر می‌گذارند. همچنین با بررسی زیربنای عصب‌شناختی درک روایت، دریافته شد که هم خَلق و هم دریافت روایت‏ها عمیقاً در ساختار و عملکرد مغز ریشه دارند و سازکار این فرایندها در این تحقیق بررسی شده است.

https://www.narratologyjournal.ir/article_211482_8dbe05b6bfc66621d6cee25eb9e1b894.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 A Comparative Analysis of Afrasiyab and Alp Er Tonga: Mythical and Historical Representations مطالعه تطبیقی افراسیاب و آلپ.ار.تونگا: بازنمایی اسطوره‏ای و تاریخی 155 120 221821 10.22034/jlc.2025.462180.1650 FA خدیجه حاجیان استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران حدیث الیاس اوغلو چارییو دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2024 06 10 In Persian sources, particularly the Shahnameh, the mythological figure of Afrasiab is introduced as an antagonist, an opportunist, an enemy of the Iranians, and a demonic warrior and sorcerer, standing in stark contrast to mythic heroes such as Manuchehr, Kay Kavus, Kay Khosrow, Zal, and Rostam. He is fundamentally a character characterized by predominantly negative actions. He is depicted as someone who instigated numerous wars and immense bloodshed in his pursuit of ruling Iran; however, in Turkic sources—especially later ones—he is not Afrasiab but rather "Alp Er Tunga": a real, historical Turkic figure of formidable power, the hero of the Turkic nation, and their very first Hakan (Khan), whose primary concern was establishing a unified state for the Turks, and who remains an enduring symbol of bravery and martial prowess in their collective memory. Utilizing a comparative methodology, the present study analyzes the characters of Afrasiab and Alp Er Tunga, relying on Persian texts—most notably the Shahnameh—and Turkic texts, such as the Dīwān Lughāt al-Turk and Kutadgu Bilig (representing early sources), as well as the book Hakan of Turan, Alp Er Tunga (representing later sources); furthermore, by outlining all his behavioral paradigms, the study assesses the extent to which the epic-mythological character of Afrasiab corresponds to Alp Er Tunga. The findings of this research indicate that despite certain similarities between the two figures, one is inherently mythological while the other may be historical; thus, proving that the Turkic Alp Er Tunga was transformed into the Iranian myth of Afrasiab as a result of historical distortion by Ferdowsi is currently unsubstantiated and impossible در منابع فارسی، به‏ویژه شاهنامه، اسطورۀ افراسیاب یک ضدقهرمان، فرصت‏طلب، دشمن ایرانیان، شخصیتی اهریمنی جنگ‏جو و جادوگر، در تقابل با اسطوره‏قهرمانانی چون منوچهر، کیکاووس، کیخسرو، سیاوش، زال، رستم و ... معرفی شده است. او نبیرۀ فریدون (پادشاه ایرانی) و شخصیتی با کنش‏هایی بیشتر منفی است. کسی که همیشه درپیِ حکومت بر ایران بوده و برای اهدافش جنگ‏ و خون‏ریزی‏های بسیار به راه انداخته است، اما در منابع ترک، به‌ویژه منابع متأخر، او نه افراسیاب که «آلپ.ار.تونگا» است؛ شخصیتی تاریخی و ترک، بسیار قدرتمند، قهرمان ملت ترک و نخستین هاکان (خان) آنان است؛ کسی که دغدغه‏اش تشکیل دولتی یک‏پارچه برای ترکان بود و در ذهن و حافظۀ آنان نماد شجاعت و جنگاوری است و شخصیتی حقیقی ـ تاریخی دارد. به‏زعم برخی منابع متأخر ترک، فردوسی در معرفی این شخصیت به تحریف روی آورده، آلپ.ار.تونگا را افراسیاب نامیده است. در این پژوهش، به‏روش تطبیقی، شخصیت افراسیاب و آلپ. ار. تونگا با تکیه بر منابع فارسی، به‏ویژه شاهنامه، و منابع ترک برای نمونه دیوان لغت ترک، قوتادگو بیلیک (منابع متقدم) و کتاب هاکانِ توران، آلپ. ار. تونگا (نمونه‏ای از منابع متأخر) بررسی و تحلیل شده است. نتیجۀ تحقیق نشان می‏دهد با وجود برخی شباهت‏های این دو شخصیت، یکی اسطوره‏ای و دیگری تاریخی می‏تواند باشد و اثبات این‌که آلپ.ار.تونگای ترک، در نتیجۀ تحریف فردوسی به افراسیاب، اسطورۀ ایرانی، بدل شده است؛ در حال حاضر ممکن نیست. همچنین شخصیت افراسیاب بر مبنای کهن‌الگوی یونگ قابل تطبیق بر کهن‏الگوی جنگ‏جو و جادوگر است.

https://www.narratologyjournal.ir/article_221821_dc26f03ebc3aaf1df38bef3d28d3756a.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Heidegger and Tolstoy: Being-towards-Death (A Case Study of Tolstoy’s The Death of Ivan Ilyich) هایدگر و تولستوی: هستن-به سوی-مرگ (مطالعه موردی: رمان مرگ ایوان ایلیچ اثر تولستوی) 189 156 213224 10.22034/jlc.2025.489821.1690 FA عارف دانیالی استادیار فلسفۀ جدید و معاصر گروه الهیات، رشتۀ فلسفه، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران 0000-0002-6566-8795 فردین جمشیدی مهر استادیار فلسفۀ اسلامی گروه الهیات، رشتۀ فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران Journal Article 2024 11 20 The present article examines the concept of human existence as Being-towards-death in Heidegger's philosophy and Tolstoy's novella, The Death of Ivan Ilyich. Death is one of those intersections where philosophy and literature meet. Milan Kundera suggests that many of the themes Heidegger articulates about human existence appeared centuries earlier in the works of great novelists.The central question of this study is: to what extent can Heidegger’s ontological understanding of death be applied to Tolstoy’s portrayal of death in The Death of Ivan Ilyich? Both Heidegger and Tolstoy approach human existence as Being-in-the-world and Being-with-others. This Heideggerian starting point, like that of novelists who focus on human beings in situ, contrasts sharply with the metaphysical tradition that begins with a transcendental, detached subject. Heidegger and Tolstoy argue that humanity's immersion in the world and others leads to an inauthentic self. Confrontation with death is the possibility that nullifies all the possibilities of inauthentic life. Death reveals to the individual that all the everyday norms and conventions of Das Man (the "They") abandon them in the experience of dying. While everyday communal life feigns that everything can be mediated or represented, the encounter with death discloses the irreducibly unmediated aspects of human existence. The relationship with death constitutes a “self-to-self” connection that cannot be reduced to a “self-to-others” relationship. Despite the similarities between Heidegger’s and Tolstoy’s views on death, there are significant points of divergence between the two, which this article explores in detail موضوع مقالۀ حاضر، تحلیل انسان همچون «هستن ـ به‌سوی ـ مرگ» در فلسفۀ هایدگر و رمان ایوان ایلیچ اثرِ تولستوی است. این مقاله به روش کتابخانه‌ای و با رویکرد بینارشته‌ای نوشته شده است: مواجهۀ فلسفه و رمان یا نظریه و روایت. هدف مقالۀ حاضر نشان ‌دادن نوآوری رویکرد هایدگر و تولستوی به مقولۀ مرگ و نیز تأکید بر شباهت‌ها و تفاوت‌های نگاه این دو نویسنده است. مرگ، یکی از آن نقاطی است که فلسفه و رمان با هم تلاقی می‌کنند. میلان کوندرا معتقد است که بسیاری از مضامینی که هایدگر دربارۀ انسان تقریر کرده، قرون پیش‌تر در آثار رمان‌نویسان بزرگ ظاهر شده است. پرسش مقالۀ حاضر چنین است: تا کجا فهم هستی‌شناختی از مقولۀ مرگ در اندیشۀ هایدگر قابل اطلاق به نگاه تولستوی به آن در رمان مرگ ایوان ایلیچ است؟ هایدگر و تولستوی از انسان همچون «هستن ـ در ـ جهان» و «هستن ـ با ـ دیگران» شروع می‌کنند. این آغازگاه هایدگری که همچون رمان‌نویسان متمرکز بر انسان در موقعیت است، متفاوت از کل فلسفۀ متافیزیکی است که از سوژۀ استعلایی و منقطع از جهان آغاز می‌کند. هایدگر و تولستوی معتقدند که این آمیزش انسان با جهان و دیگران به یک خودِ غیراصیل منجر می‌شود. مواجهه با مرگ آن امکانی است که تمامیِ این امکان‌های زندگی غیراصیل را هیچ می‌سازد. مرگ به او نشان می‌دهد که تمامیِ آن رویه‌های همگانی یا دستورالعملِ کسان در تجربۀ مرگ او را تنها می‌گذارند. اگر زندگیِ هر روزۀ همگانی وانمود می‌کند که همه چیز نیابت‌پذیر است، رابطه با مرگ، سویه‌های نیابت‌ناپذیر هستیِ انسانی را منکشف می‌سازد. رابطه با مرگ نوعی «رابطۀ خود با خود» است که قابل تقلیل به «رابطۀ خود با دیگران» نیست. به‌رغم شباهت‌های نگاه هایدگر و تولستوی به مقولۀ مرگ، نقاط افتراقی میان آن دو وجود دارد که در این مقاله به آن‌ها توجه شده است.

https://www.narratologyjournal.ir/article_213224_5f782508fb91f4cc100d1f121b496223.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Studying narrative types and their discursive functions in the poetic works of Lily and Majnoon Jami based on Jaap Lintvelt's theory. بررسی گونه های روایی و کارکردهای گفتمانی آن در منظومه لیلی و مجنون جامی براساس نظریة ژپ لینت ولت 228 190 213219 10.22034/jlc.2025.445128.1622 FA فاطمه زمانی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران Journal Article 2024 02 21 In narrative typology, Jaap lintvelt classifies narrative texts based on their macro-structural features into three types: text-oriented (actoriel), actor-oriented (auctoriel), and neutral(nature). These narrative types differ from one another in terms of their perceptual-psychological basis (narrative perspective (point of view), depth of perspective, narrative mood, temporal basis, spatial and verbal basis) and influence the affective, cognitive, generalizing, and discursive dimensions of the text. The present study endeavors to analyze the frequency of text-oriented, actor-oriented, and neutral narrative types in Jami's Layla and Majnun, as well as their discursive applications, based on Jaap lintvelt theory of narrative typology. The results of this research indicate that this masnavi shares a similar narrative framing (the prologue and epilogue of the book) with other Persian masnavis, which is narrated as a homodiegetic fictional world. In this part of the narrative, the abstract author-narrator, in an actor-oriented manner, mentions the reasons and motivations for composing this masnavi. The beginning of the story occurs in a heterodiegetic fictional world, where the three narrative types—text-oriented, actor-oriented, and neutral—can be distinguished. The text-oriented narrative type in the heterodiegetic fictional world, characterized by its temporal and spatial basis outside the story, possesses features of self-awareness, god-like omniscience, and interpretation, with its discourse being cognitive in nature. The actor-oriented narrative type is manifested in the dialogues between the story's characters, who share the same temporal and spatial basis as the story, and the discursive function of the main characters in this narrative type is affective-cognitive, while the discursive function of the secondary characters is generalizing. The neutral narrative type is used to describe the atmosphere and setting, and to depict the states of the story's main characters, Layla and Majnun, which strengthens the affective dimension of the discourse ژپ لینت ولت در گونه‏شناسی روایی، متون روایی را براساس کلان‌ساختار روایی‏شان به سه گونة متن‌گرا، کنشگرا و خنثی طبقه‏بندی کرده‏ است. این گونه‏های روایی از حیث پایۀ ادراکی ـ روانی (پرسپکتیو روایی (زاویۀ دید)، عمق پرسپکتیو، وجه روایی، پایۀ زمانی، پایۀ مکانی و کلامی با یکدیگر متفاوتند و بر ابعاد عاطفی، شناختی، تعمیمی و گفتمانی متن تأثیرگذارند. پژوهش حاضر می‏کوشد با تکیه بر نظریة گونه‏شناسی روایی ژپ لینت ولت، بسامد گونه‏های روایی متن‌گرا، کنشگرا و خنثی را در منظومة لیلی و مجنون جامی و نیز کاربردهای گفتمانی آن را واکاوی کند. نتایج پژوهش حاضر نشان می‏دهد این منظومه از یک قاب‏بندی روایتی مشابه (دیباچه و ختم کتاب) با دیگر منظومه‏های فارسی برخوردار است که به صورت دنیای داستانی همسان روایت می‏شود. در این بخش از روایت، راوی ـ نویسنده انتزاعی به گونه‏ای کنشگرا دلایل و انگیزه‏های نظم این منظومه را یاد کرده ‏است. شروع قصه در دنیای داستانی ناهمسان رخ می‏دهد که سه گونۀ ‏روایی متن‌گرا، کنشگرا و خنثی قابل تفکیک است. گونۀ روایی متن‌گرا در دنیای داستانی ناهمسان، براساس برخورداری از پایة زمانی و مکانی خارج از قصه، دارای ویژگی خودآگاهی، خداگونگی و تفسیرگری و گفتمان آن از نوع شناختی است. گونۀ روایی کنشگرا در گفت‌و‌گوی شخصیت‏های قصه با یکدیگر نمود یافته ‏است که از پایة زمانی و مکانی یکسانی نسبت به قصه برخوردارند و کارکرد گفتمانی شخصیت‏های اصلی در این گونۀ روایی، عاطفی ـ شناختی است اما کارکرد گفتمانی شخصیت‏های فرعی به صورت تعمیمی است. از گونۀ روایی خنثی نیز برای وصف فضا و موقعیت، توصیف حالات شخصیت‏های اصلی قصه یعنی لیلی و مجنون استفاده ‏شده ‏است که وجه عاطفی گفتمان را تقویت می‏کند.

https://www.narratologyjournal.ir/article_213219_1e975ff9b2129a1c31d706ef2f2e8b79.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Applying the Topography of the First-Person Singular Role to Identify Subtypes of Technical We-Narratives کاربست تو‌پوگرافی نقش اوّل‌شخص مفرد در شناسایی سنخ‌های ما-روایت فنّی 261 229 221823 10.22034/jlc.2025.479138.1675 FA ناصرقلی سارلی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0003-1980-604X نسترن شهبازی دانش‌آموختة دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0009-0009-8926-7126 Journal Article 2024 09 17 In a group of collective narratives whose narrative agent is a collective narrator, the author shows the nature of the narrator in a singular form in order to make the point of view realistic in parts of the story. The story has a technical function, so we can call this category “Technical We Narration”. technical We Narratives consist of at least two narrative levels, what forms this leveling happens in the process of changing the perspective and accordingly the narrative perspective. The common denominator of these narratives is, in most cases, the first narrator is a person who assumes the role of narrating the collective narrative. The upcoming research studies the influence of this first person in Technical We Narratives with an inferential approach. To achieve this goal, examples of contemporary Persian fiction have been selected and analyzed. The result shows that the "I" narrator can be aware of the level of awareness, importance of the role in terms and communication with other members of the group. زاویۀ دید اول‌شخص به اول‌شخص مفرد محدود نیست. صورت اول‌شخص جمع نیز گونة دیگر این زاویۀ دید است. مؤلف گاه برای واقع‌نمایی در این زاویۀ دید، در بخش‌هایی از داستان ماهیت روایتگر را به شکل مفرد نمایش می‌دهد. می‌توان چنین روایت‌هایی را «ما ـ روایت فنی» نامید. هدف این پژوهش شناسایی گونه‌های زیرمجموعة ما ـ روایت فنی است و اهمیت این گونه‌شناسی، در ارائة رده‌بندی دقیق‌تر برای بخشی از زاویۀ دیدهای اول‌شخص جمع است. برای دستیابی به این هدف نخست باید به این پرسش محوری پاسخ داد که بهترین معیار رده‌بندی ما ـ روایت‌های فنی چیست؟ پیش‌فرض بر این است که جایگاه اول‌شخص مفرد یا «من» بازگوکننده می‌تواند شاخصة مناسبی برای تفکیک گونه‌ها از یکدیگر باشد. بنابراین در پژوهش پیش‌رو با مبنا قرار دادن سه عامل ارتباط «من» با سایر اعضای گروه، میزان آگاهی «من» و اهمیت نقش فردی «من» در جمع مدنظر، داستان‌هایی از پیکرة ادبیات داستانی معاصر ایران مورد خوانش قرار می‌گیرند و با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی دامنة تأثیرگذاریِ این اول‌شخص مفرد و به‌تبع آن، حالت‌های گوناگون ما ـ روایت‌های فنی تبیین می‌شوند.

https://www.narratologyjournal.ir/article_221823_c2b80d5a78948a2c7ecd71629729c38f.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Analysis of Zari's dreams in Daneshwar's "Sushun" based on Jung's theories تحلیل رؤیاهای زری در «سووشون» دانشور بر اساس نظریات یونگ 296 262 211484 10.22034/jlc.2024.466351.1668 FA فاطمه شاکری وحدانی دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0009-0002-6332-6959 بهادر باقری استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0001-9222-6418 حسین بیات دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0001-6032-163x Journal Article 2024 08 23 Dreams are included in the category of narratives due to the important element of "time" and the types of anachronism, and examining their function in these texts is considered a way to enter the minds of characters and interpret literary texts. The aim of the present study is to examine the development of Zari's character in the novel Suvashun and to explore the function of the element of "anachronism" in the narrative of the story by examining dreams from the perspective of Jung's theory of the archetype "rebirth". The descriptive-analytical method has also been used in these analyses. To achieve this purpose, the novel Suvashun was selected due to its diverse narrative techniques, and among them, Zari's dreams were examined. The findings showed that dreams interpreted as Joseph's death have a prophetic function, but from the fifth to the seventh dream - after Joseph's death - the dreams acquire a compensatory function and guide the dreamers in returning to themselves as a result of internal transformation رؤیاها به‌واسطة عنصر مهم «زمان» و انواع زمان‌پریشی‌ها در زمرة روایت‌های داستانی قرار می‌گیرند و بررسی کارکردشان در این متون، راهی برای ورود به ذهن شخصیت‏ها و تفسیر متون ادبی محسوب می‌شود. هدف از پژوهش حاضر این است که با بررسی رؤیاها از منظر نظریة کهن‌الگوی «تولد دوباره» یونگ، تحول شخصیت زری در رمان سووشون بررسی و کارکرد عنصر «زمان‌پریشی» در روایت داستان واکاوی شود. در این تحلیل‌ها نیز از شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است. برای رسیدن به این منظور رمان سووشون به‌دلیل شگردهای روایی متنوع برگزیده و از آن میان، رؤیاهای زری بررسی شد. یافته‌ها نشان داد رؤیاهایی با تعبیرِ مرگِ یوسف، کارکرد پیشگویانه دارند، اما از رؤیای پنجم تا هفتم ـ پس از مرگ یوسف ـ رؤیاها کارکرد جبرانی پیدا می‌کنند و رؤیابین را در بازگشت به خویشتن در نتیجۀ تحول درونی راهنمایی می‌کنند. همچنین نویسنده در روایت این رؤیاها از شگرد زمان‌پریشی از نوع آینده‌نگر به‌منظور مشارکت خواننده در پیش‌بینی سرنوشت شخصیت اصلی داستان ـ یوسف ـ استفاده کرده و با ایجاد حس تعلیق، مخاطب را در لذت بردن از روایت سهیم کرده است.

https://www.narratologyjournal.ir/article_211484_19c76dfd97c3c796e7504c4012a50f6f.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Analysis of the existential and being systems of the mystical experiences of Ibrahim Adham in Attar's narrative تحلیل نشانه‌معناشناختی تجارب عرفانی ابراهیم ادهم در روایت عطار 333 297 204084 10.22034/jlc.2024.447808.1626 FA مریم شاهدی دکتری ادبیات عرفانی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران. سید علی قاسم زاده استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران سید محسن حسینی مؤخر دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران 0009-0005-1109-7922 Journal Article 2024 03 09 The research focuses on the mystical experiences of Ibrahim Adham as described in Attar's narrative, analyzing how these experiences transformed his life. A semiotic-semantic approach is used to understand the meaning created in this discourse, and it is found that the existential and being systems play a significant role. Many of these spiritual experiences are brief in nature, but the process leading up to them and their occurrence are part of a system of events, often influenced by God's care. These experiences are unpredictable and expressed using momentary discourse expressions. The narrative reveals how the mystic changed his life path after a mystical experience, dedicating himself to austerity and worship and abandoning his position as a king even in the most challenging circumstances. This transformation is narrated through the discourse in the existential system, as the protagonist strives to establish a permanent spiritual place by renouncing all worldly ties and embracing a broader and simpler world that aligns with an enhanced sense of self and a newfound identity after the mystical experience. در پژوهش حاضر ذکر ابراهیم ادهم و تجارب معنوی او که موجب تحول و تغییر زندگی اوست، با رویکرد نشانه‌معناشناختی مورد تحلیل قرار گرفت. خلق معنا در این گفتمان حاصل سازکار نظام شوشی و بوشی است. تجربه‌های معنوی ماهیت شوشی دارند، اما فرایند رسیدن به این لحظه و رخ دادن این تجارب انفعالی که اغلب برآیند عنایت بی‏علت خداوند است، در شمار نظام‏های رخدادی است؛ تجاربی که قابل پیش‏بینی نیستند و با نمودهای گفتمانی لحظه‌ای بیان می‏شود. این‌که عارف پس از کسب تجربۀ عرفانی، مسیر زندگی را تغییر داده و تا پایان عمر با ریاضت و عبادت و رها کردن تخت پادشاهی در سخت‏ترین شرایط نفس را مهذب می‏دارد، جریان گفتمان را در نظام بوشی روایت می‏کند. سوژه با سوهان ریاضت و رها کردن تمام تعلقات دنیوی، سعی در استقرار همیشگی در عالم معنوی دارد؛ عالمی فراخ و بسیط که با «من» استعلایی و هویت تازه‏ای که پس از رخ دادن تجربۀ عرفانی آن را تجربه کرده، سازگارتر است.

https://www.narratologyjournal.ir/article_204084_b28b9d7edeeefa4707b01c3f71681226.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Semiotics of Traditional Tombstones in Semnan Region تحلیل نشانه-‌معناشناختی سنگ‌قبور سنتی منطقهٔ سمنان 378 334 211485 10.22034/jlc.2024.462080.1649 FA سهیلا غنیان دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دورۀ اسلامی، دانشکدۀ علوم ‌انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. جواد نیستانی استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم ‌انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران عیسی متقی زاده استاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکدۀ علوم‌ انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2024 06 10 Discourse semiotics explores meanings by identifying narrative processes in verbal and visual texts. In this research, the visual texts are traditional tombstones from a region encompassing diverse climates. Climatic variation is the primary factor influencing differences in tombstone materials. Different materials determine the possibility or impossibility of inscriptions on tombstones, since creating inscriptions requires a flat surface: cobblestones do not provide such a surface, bricks offer a small area, and rubble stone provides a relatively larger surface. The research problem is to identify the mechanism of meaning creation in different tombstone types of the region, considering their physical and content structures, as well as environmental conditions and context. Therefore, the aim of this study is to identify the diverse and multiple semantic functions of tombstones during the research period, namely the Qajar and Pahlavi eras. The results of investigations and analyses revealed that tombstones, according to their structure, transform from phenomenon to noumenon, and through either a performative or a thymique process, confront the audience with different meanings. The performative process of tombstones, with relatively regular physical structure and specific content structure, informs about the loss and death of an individual, while the thymique narrative process, through the entanglement of materials, departure from regular physical structure and specific content structure, and through the use of narrative prostheses, immerses the audience in phenomenological space and time, making them not only aware of the loss and absence of an individual, but also causing them to feel that loss in an abstract space and time. The achievement of this study is the identification of the semiotic-meanings and diverse dimensions that they bring to the discourse of tombstones نشانه ـ ‌معناشناسیِ گفتمانی با شناسایی فرایندهای روایی، در متون کلامی و دیداری، به کشف معناها می‌پردازد. در این پژوهش، متون دیداری سنگ‌قبور سنتی منطقه‌ای هستند که اقلیم‌های متفاوت را در خود جای داده ‌است. تفاوت اقلیمی مهم‌ترین عامل در تفاوت مصالح سنگ‌قبور است. مصالح متفاوت امکان یا عدم امکان وجود کتیبه بر سنگ‌قبور را مشخص می‌سازد، زیرا ایجاد کتیبه نیازمند وجود سطحی صاف است؛ قلوه‌سنگ‌ چنین سطحی را فراهم نمی‌سازد، آجر سطحی کوچک و سنگ‌لاشه سطحی نسبتاً بزرگ‌تر را در اختیار قرار می‌دهد. مسئلۀ پژوهش حاضر این است که با توجه به ساختار کالبدی و محتوایی، و نیز شرایط و بافت محیطی، سازوکار خلق معنا را در گونه‌های متفاوت سنگ‌قبور منطقه شناسایی کند. ازاین‌رو، هدف جستار پیش‌رو، شناسایی کارکردهای معنایی متفاوت و متکثر سنگ مزارها در طول بازۀ زمانی پژوهش، یعنی دوران قاجاریه و پهلوی است. نتایج بررسی‌ها و تحلیل‌های صورت‌پذیرفته، آشکار ساخت که سنگ‌قبرها با توجه به ساختارشان از پدیده به پدیدار بدل شده، و در فرایندی کنشی و یا شوشی، مخاطب را با معناهایی متفاوت مواجهه می‌سازند. فرایند کنشی سنگ‌قبرها، با ساختار کالبدی نسبتاً منظم و ساختار محتوایی مشخص، فقدان و مرگ فردی را اطلاع‌رسانی می‌کنند، درحالی که فرایند روایی شوشی با درهم‌تنیدگی مصالح، خروج از ساختار کالبدی منظم و ساختار محتوایی مشخص، و با استفاده از پروتزهای روایی، مخاطب را وارد فضا و زمان پدیداری کرده و او را نه‌تنها از فقدان و نبودن یک فرد مطلع می‌سازد، بلکه باعث می‌شود وی فقدان را، در فضا و زمانی انتزاعی، حس کند. دستاورد این جستار، شناسایی نشانه ـ معناها و ابعاد متنوعی بود که آن‌ها به گفتمان سنگ‌قبور می‌دهند.

https://www.narratologyjournal.ir/article_211485_84bd215c6d0820625d7cdd01bc41007b.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 A Study of Representation of Postmodern Components in the Narration of Lady Azadeh and Her Author: A Literary Discourse Analysis Approach بررسی بازنمایی مؤلفه های پسامدرن در روایت رمان آزاده خانم و نویسنده اش: رویکرد تحلیل گفتمان ادبی 421 379 221827 10.22034/jlc.2025.495844.1698 FA فاطمه فولادی دکتری زبان‏شناسی همگانی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0000-2432-5537 فردوس آقاگل زاده استاد گروه زبان‏شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0003-0531-6090 ارسلان گلفام دانشیار گروه زبان‏شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-9402-9079 حیات عامری دانشیار گروه زبان‏شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-2627-3862 Journal Article 2024 12 30 Narration is the expression of human experiences in order to make meaning. Narrative mode has a very important role in absorbing addressees. This essay studies linguistically the narrative mode of Lady Azadeh and Her Author by Reza Baraheni in order to show how postmodern components are represented in this work. Studying this novel according to Simpson’s narrative analysis model 2004 shows that non-Persian sentences of this novel represent social and cultural situation of the main character. Material and relational processes have been used more than the other processes. Most parts of this work have been narrated in third-person reflector and from the viewpoint of different characters. Negative shading is dominant in this narration and free direct speech is found more than the other types of speech and thought presentation. This novel includes a lot of intertextual relations in different fields. But nonlinear textual structure of this narration is not analyzable through Simpson’s model. Additionally, incoherence and uncertainty in this postmodern novel are represented through non-Persian parts, different narrators with various narrations, negative shading, words of estrangement, quoting characters’ speech in free direct form without reporting clause, anachronisms and numerous intertextualities. روایت بیان تجربۀ انسانی است در جهت معناسازی. فرم و شیوۀ روایتگری نقش بسیار مهمی در جذب مخاطب دارد. این پژوهش از منظری زبان‏شناختی به بررسی شیوۀ روایت‏پردازی رمان‏‏‏ آزاده خانم و نویسنده‏اش اثر رضا براهنی می‏پردازد تا مشخص شود که مؤلفه‏های پسامدرن چگونه در روایت این رمان بازنمایی شده‏اند. بررسی این رمان براساس مدل تحلیل روایت سیمپسون حاکی از آن است جملات غیرفارسی موجود در این اثر معرف موقعیت اجتماعی و فرهنگی شخصیت اصلی هستند. فرایندهای مادی و رابطه‏ای بیش از دیگر فرایندها در این روایت به‌کار رفته‏اند. بیشتر بخش‏های این رمان به‌صورت سوم‌شخص بازتابگر و از زاویۀ دید شخصیت‏های مختلف روایت شده‏اند. سایه‏روشن وجهیت منفی بر این روایت غلبه دارد و گفتار مستقیم آزاد بیش از دیگر گونه‏های ارائۀ گفتار و تفکر شخصیت‏ها خودنمایی می‏کند. روابط بینامتنی فراوانی در حوزه‏های مختلف در این رمان به چشم می‏خورند. اما ساختار متنی این اثر به‌دلیل غیرخطی بودن، با الگوهای مورد نظر سیمپسون قابل بررسی نیست. دیگر این‌که گسستگی و عدم قطعیت در این رمان‏ از طریق واژه‏ها، جملات و متن‏های غیرفارسی، راویان مختلف با روایت‏های متفاوت، سایه‏روشن وجهیت منفی، واژه‏های بیگانگی، گزارش گفتار شخصیت‏ها به صورت مستقیم آزاد و بدون بند گزارش‏دهنده، نابهنگامی‏ها و روابط بینامتنی متعدد بازنمایی شده‏اند.

https://www.narratologyjournal.ir/article_221827_1d01c395da10b9f9c69558fa2d98e20f.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Sociological criticism of the novel Halimah by Mohammad Al-Arousi Al-Matowi based on Lucien Goldman's theory of developmental structuralism. نقد جامعه شناختی رمان حلیمه اثر محمد العروسی المطوی برپایه‌ی نظریه‌ی ساختارگرایی تکوینی لوسین گلدمن 458 422 211478 10.22034/jlc.2024.477083.1672 FA اکرم مرادمند دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران رقیه رستم پورملکی استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهراء(س)، تهران، ایران 0000-0002-0091-5791 Journal Article 2024 09 06 Sociological criticism is one of the new approaches that have emerged in the field of literature and aims to examine the relationship between literary structure and society. Lucien Goldman based this theory on the interaction between the literary text and the social infrastructure governing the society. In the current research, an attempt has been made to analyze and critique the novel "Halima" by Mohammad Al-Arousi al-Matowi, a contemporary Tunisian writer, in a descriptive-analytical way with a sociological criticism approach and based on Goldman's (1913-1970) developmental constructivism theory. take in this context, an attempt was made to analyze this novel in two stages of reception and analysis in areas such as content, character and political-social contexts. Based on this, according to the mentioned theory, Halimah's novel was analyzed in two stages of reception and analysis. The non-transformation of the characters of the novel during the story, the transformation of the current consciousness of some characters into a possible consciousness, the adaptation of the social political background of the novel to the events of the independence period of Tunisia and the writing of the novel based on social realism are some of the most important results obtained from the present research. Based on this, we witness the reflection of the meaningful structures of the novel in the context of Tunisian society. In the end, this leads to the formation of the protest of the Tunisian people to the existing situation and the attempt for a revolution to change the situation. چکیده لوسین گلدمن (1913ـ۱۹۷۰) با تأثیرپذیری از افکار مارکسیستی و دیدگاه‌های کارل مارکس، نظریۀ نقد ساختارگرایی تکوینی را براساس تأثیر متقابل میان متن ادبی و زیرساخت‌های اجتماعی حاکم بر جامعه بنا نهاد و در آن به تأثیر متقابل ادبیات و جامعه تأکید داشت. در پژوهش حاضر تلاش بر آن است تا به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد نقد جامعه‌شناختی و براساس نظریۀ ساخت‌گرایی تکوینی گلدمن رمان حلیمه اثر محمد العروسی المطوی، نویسندۀ معاصر تونس در دو مرحلۀ دریافت و تشریح در زمینه‌هایی مانند درون‌مایه، شخصیت و بسترهای سیاسی ـ اجتماعی مورد بررسی و نقد جامعه‌شناختی قرار گیرد. نگارش رمان بر مبنای رخدادهای سیاسی اجتماعی تونس در دورۀ مورد بحث رمان و انطباق آن با این رخدادها مهم‌ترین عاملی که رمان مورد نظر را قابل نقد براساس این نظریه کرده است. نتایج به‌دست آمده نشان‌دهندۀ عدم دگرگونی بیشتر شخصیت‌های رمان در طول داستان، تبدیل آگاهی فعلی برخی از شخصیت‌ها به آگاهی ممکن، انطباق بستر سیاسی اجتماعی رمان بر حوادث دورۀ استقلال تونس و نگارش رمان بر مبنای رئالیسم اجتماعی است و درنهایت نیز همین امر به شکل‌گیری اعتراض مردم تونس به وضعیت موجود و تلاش برای انقلاب جهت تغییر اوضاع و در پایان رمان به نتیجۀ مورد نظر مردم تونس یعنی رسیدن به استقلال کشور منجر می‌شود.

https://www.narratologyjournal.ir/article_211478_1c0ce98a2119edc4af03c01dd2ea194c.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Representation of war in the "concrete totality" of the novel (A reflection on the realism of three prominent novels of war in the 1960s) بازنمایی جنگ در «کلیت انضمامی» رمان (تأملی در رئالیسمِ سه رمان شاخص جنگ در دهۀ شصت) 498 459 213220 10.22034/jlc.2025.491479.1693 FA فواد مولودی دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه مطالعات ادبی، پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی (سازمان سمت)، تهران، ایران 0000-0002-0186-3727 Journal Article 2024 11 30 The present article is a sociological analysis of three novels of the war imposed in the 1980s: scorched earth by Ahmad Mahmoud (1982), Winter 62 by Ismail Fasih (1987), and In the Flames of Water by Seyed Morteza Mardiha (1989). The fundamental concept in this article is "totality"."Totality" is a central concept in the Lukacsian tradition (a sociology of the novel that focuses on form); Because one of the main problems of the sociology of the novel in the 20th century is to understand how to represent the social construction and its ideological forms in the "concrete totality" of the novel. Based on this, in this article, we have shown that the three mentioned novels are almost realistic novels that aim to represent "the totality of war". We have found out how the forms and social forces in the great event of "imposed war" have become "narrative representation" in the concrete totality of these novels and how the dialectic of "detail based on the misfortune of war/totality based on the transcendence of the necessity of defending the homeland" was in them. The form of these novels has been a synthesis for the essentialism of two idea-oriented and detail-oriented groups: the unfortunate and catastrophic components of war, although they are not denied and are represented in the most naked way possible, but remain at the level of their "detail"; And from their combination and connection and relationship with the "transcendental pillar" of the necessity of defending the homeland and cause, a whole emerges that is beyond the parts and does not conflict with war for the purpose of self-defense. مقالۀ حاضر، تحلیلی جامعه‌شناختی بر سه رمان شاخص جنگ تحمیلی در دهۀ 1360 است: زمین سوخته از احمد محمود (1361)، زمستان 62 از اسماعیل فصیح (1366)، و در شعله‌های آب از سید مرتضی مردیها (1368). مفهوم بنیادی و اساسی در این مقاله «کلیت» است. «کلیت» در سنت لوکاچی (جامعه‌شناسی رمان که متمرکز بر فرم است) مفهومی مرکزی است، چراکه یکی از مسائل اصلی جامعه‌شناسی رمان در قرن بیستم، فهم چگونگیِ بازنماییِ ساخت اجتماعی و فرم‌های اندیشگانی آن در «کلیت انضمامی» رمان است. در متن‌پژوهی کل‌نگر و تطبیقی مقالۀ حاضر، نشان داده شده است که سه رمان مذکور، رمان‌هایی تقریباً رئالیستی هستند که سودای بازنمایی «کلیت جنگ» را داشته‌اند. معلوم شده است که اشکال و نیروگذاری‌های اجتماعی در واقعۀ بزرگ «جنگ تحمیلی» چگونه در کلیت انضمامی این رمان‌ها «بازنماییِ روایی» شده‌اند و دیالکتیک «جزئیتِ مبتنی بر ناگواری جنگ/ کلیتِ مبتنی بر استعلایِ ضرورت دفاع از میهن» در آن‌ها چگونه بوده است. فرم این رمان‌ها، سنتزی برای ذات‌گرایی دو گروه ایده‌محور و جزئیت‌محور بوده است: اجزای ناگوار و فاجعه‌گون جنگ، هر چند که انکار نمی‌شوند و به عریان‌ترین شکل ممکن بازنمایی می‌شوند، اما در سطح «جزئیت» خود می‌مانند؛ و از ترکیب و پیوند و نسبت آن‌ها با «رکن استعلاییِ» ضرورت دفاع از میهن و آرمان، کلیتی پدیدار می‌شود که فراتر از اجزاست و با جنگ به‌منظور از دفاع از خود، منافاتی ندارد. این «کلیت» هیچ یک از اجزا را نادیده نمی‌گیرد یا انکار نمی‌کند.

https://www.narratologyjournal.ir/article_213220_1f915cb9444e4dd207baa16c96f9a54b.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Analyzing the semantic signs of the discourse system process of tension-emotional schemas in the one poem "Cookie Doll" of Forough Farrokhzad تحلیل نشانه‌ ـ معناشناختی فرایند نظام گفتمانی طرح‌واره‌های تنشی‌ـ عاطفی در شعر «عروسک کوکی» فروغ فرّخ‌زاد 536 499 213221 10.22034/jlc.2025.467816.1660 FA هوشنگ نجفی دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0002-5097-5899 علی اصغر غفوری استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0002-5097-5899 یوسف نیک‌روز استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0009-0001-9109-3788 عباس نجفی استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-4937-4439 Journal Article 2024 07 20 Semiotics is a precise tool for studying the mechanism of formation and production of meaning. Two important types, cognitive and emotional, cause the production of meaning in the fluid flow of literary discourse. Since the discourse governing the poem "Cookie Doll" is based on broad and pressing communication, this article aims to investigate the system by using analytical-descriptive method and in a library manner. to discuss the emotional tension in this poem and while analyzing the poems, explain the mechanisms of formation, production, continuity of emotional meaning and its interaction with other meanings and explain how the signs of meanings participate in the production of meaning. The purpose of this article is to investigate the sensory-perceptual features of this poem to show how "discursive position", "discursive connection and disconnection", "effect of verbs", "perspective creation", "rhythm and song", " "Tension" has created new places and times in the heart of discourse and has made the range of poetry wider and wider. In other words, this article seeks to show how Forough, through the emotional and tense relationship of the elements involved in the mechanisms of producing emotional discourse, ultimately acted in the direction of establishing the intended meaning of the speaker (poet), and the speaker in this direction uses tools such as "discourse position", "discourse connection and disconnection", "effect of verbs", "perspective creation" and "rhythm and song" have been used. The findings of the research indicate that the elements involved in the mechanisms of producing emotional discourse have finally worked to stabilize the intended meaning of the speaker. Another result of the research is that the relationship between the signs of the cookie doll poem shows that the poet has established various strategies and methods for the act of "sitting passively", the most important of which is the emotionalization of the discourse space نشانه‌ـ معناشناسی ابزاری دقیق در خدمت مطالعۀ سازوکار شکل‌گیری و تولید معناست. دو گونۀ مهم شناختی و عاطفی در جریان سیال گفتمان ادبی باعث تولید معنا می‌شوند. شعر «عروسک کوکی» فروغ فرخ‌زاد ازجمله اشعار نسبتاً کوتاه وی در قالب شعر نو با ویژگی‌های سبکی خود او در مجموعۀ «عصیان» و یکی از برجسته‌ترین اشعار فمینیستی اوست. ازآنجاکه گفتمان حاکم بر این شعر بر پایۀ ارتباط گستره‌ای و فشاره‌ای بنا نهاده‌ شده‌ است، این مقاله در صدد آن است که با استفاده از روش تحلیلی‌ـ توصیفی به بررسی نظام تنشی‌ـ عاطفی موجود در این شعر بپردازد و سازوکارهای شکل‌گیری، تولید، و تداوم معنای عاطفی و تعامل آن با سایر معانی را تبیین ‌کند و نیز چگونگی شراکت نشانه‌ـ معناها در تولید معنا را توضیح ‌دهد و هم‌چنین با بررسی ویژگی‌های حسی‌ـ ادراکی شعر نشان ‌دهد که رابطۀ احساسی و تنشیِ عناصِر دخیل در سازوکارهای تولید گفتمان عاطفی چگونه درجهت تثبیت معنای موردنظر گفته‌پرداز (شاعر) عمل ‌کرده‌ است. یافته‌های پژوهش نشان ‌می‌دهد که «موضع گفتمانی»، «اتصال و انفصال گفتمانی»، «تأثیر افعال»، «دورنماسازی»، «ضرب‌آهنگ» و «تنشْ» مکان‌ها و زمان‌های جدیدی را در دل گفتمان به‌وجودآورده و محدودۀ شعر را گسترده‌تر ساخته ‌است. روابط بین نشانه‏های شعر نشان‌‏دهندۀ این است که شاعر برای آشکار کردن وضعیت کنش «نشستن منفعلانه» راهبردها و شگردهای مختلفی پایه‏ریزی‌کرده ‌است که مهم‏ترین آن‌ها عاطفی‏سازی فضای گفتمان است.

https://www.narratologyjournal.ir/article_213221_ae7c23077660b61649b9b2a30cec216c.pdf

انجمن نقد ادبی ایران دو فصلنامه روایت شناسی 2588-6495 10 19 2026 04 21 Examining its levels and elements in the narrative plan of Hazrat Ali Akbar's Ta'ziyya بررسی سطوح روایت و عناصر آن در طرح روایی تعزیه حضرت علی‌اکبر 582 537 221828 10.22034/jlc.2025.489148.1691 FA سارا نورافشان دانشجوی دکتری فلسفۀ هنر دانشکدۀ هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران. 0000-0002-3118-9542 ابوالفضل داودی رکن آبادی استاد تمام فلسفۀ هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، یزد، ایران ایران 0009-0008-6410-4315 مهدی حامد سقایان دانشیار گروه بازیگری و کارگردانی دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0009-0004-1006-0338 محمد اکوان دانشیار فلسفۀ هنر دانشکده ادبیات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران 0000-0002-3866-5708 محمود دهقانی هراتی استادیار فلسفۀ هنر دانشکده هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران 0000-0002-4277-3496 Journal Article 2024 11 22 Narrative is commonly defined as a transition from a state of equilibrium to disequilibrium and ultimately to a secondary equilibrium. The Ta'ziyeh of Hazrat Ali Akbar similarly begins with a preliminary recitation in a balanced state, which is disrupted by the presence of antagonistic forces, leading ultimately to the martyrdom of Hazrat Ali Akbar. This performance, typically staged on the eighth day of Muharram, portrays key moments including the request for permission to enter the battlefield, combat, return, request for water, and martyrdom, culminating in a collective ritual procession. This study aims to examine the narrative structure of the Ta'ziyeh of Hazrat Ali Akbar through a narratological approach. While identifying a unified model is not feasible due to variations in performance, shared structural features can be identified and analyzed. The findings indicate that the narrative structure of Ta'ziyeh can be divided into three main parts: introduction, main event, and conclusion. The introduction prepares the audience through musical and vocal elements; the main event develops around the fate of the central character; and the conclusion culminates in martyrdom and ritual participation. The analysis further reveals that the narrative structure consists of multiple interwoven levels, frequent disruptions in narrative continuity, and the strategic arrangement of motifs. Temporal progression is largely linear, with limited instances of anachrony. The narrator employs omission and condensation to regulate narrative speed, focusing on key turning points. Emphasis is placed on the events of Ashura as a present experiential time, rather than a historical past. Additionally, the interplay between auditory and visual elements plays a crucial role in shaping narrative levels and audience experience, resulting in a multi-layered performative space. Copyright: © 2026 by the authors. Submitted for possible open access publication under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY -NC) license https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). روایت‌شناسی چارچوب و الگویی نظری و کاربردی برای تجزیه ‌و تحلیل اقسام روایات، ازجمله‌ سـرگذشت‌های واقـعی، تاریخی و روایات فراهم می‌کند. بخش عمدۀ شرح داستانی و ساختار روایی نمایش آیینی تعزیه مجموعه‏ای است از روایت‌های تعلیمی و عرفانی که از رهگذر شگردهای ادبی و به‌ویژه فنون‌ قصه‌سرایی و حکایت‌پردازی و به‌اصطلاح، ادبـیات داستانیِ روایی انتقال ‌یافته است. برای شناخت و تحلیل ساختار روایی نمایش آیینی تعزیه، بهره‏گیری از نظریه‌های روایت‏شناسی و تئوری‏های آن مانند سطوح ‏روایی، طرح، داستان، متن‏ روایی، شیوۀ روایی قصص، معانی و مبانی که ابزاری برای تحلیل متن در اختیار می‏گذارند، از شیوه‏های کارآمد به‌حساب می‏آیند. هدف این پژوهش این است که با مطالعۀ طرح ‌روایی تعزیۀ حضرت علی‌اکبر براساس نظریات روایت‎شناسی، سطوح روایی و «طرح» حاکم بر این تعزیه را تحلیل کرده و به شکل، ساختار و الگوهای تشکیل‌دهندۀ آن‏ها پی ببریم. این مقاله به روش توصیفی ‏‏ـ‏‏ تحلیلی و با بهره‏گیری از منابع کتابخانه‏ای و اینترنتی تدوین ‌شده است و جامعۀ تحقیق نیز تعزیۀ حضرت علی‌اکبر اجراشده در سال 1403 در قریۀ قوچان خوانسار است. این مقاله در صدد است به این پرسش پاسخ دهد که چگونه می‌توان براساس نظریات روایت‎شناسی، سطوح روایی و «طرح» حاکم بر تعزیۀ حضرت علی‌اکبر را تحلیل کنیم و به شکل، ساختار و الگوهای تشکیل‌دهندۀ آن‏ها پی ببریم؟ در نتیجه‌گیری مقاله تأکید می‏شود که طرح روایی تعزیۀ حضرت علی‌اکبر از چیدمان 22 موتیف اصلی تشکیل‌شده است که از چیدمان این موتیف‌های اصلی از وحدت شکلی و معنایی طرح روایی تعزیه قابل‌تحلیل است. بر همین اساس، طرح روایی تعزیۀ حضرت علی‌اکبر از منظر شیوه‏های تشکیل پیاپیِ سطوح روایی متعدد، آمیخته شدن و درهم‌تنیدگی این سطوح با یکدیگر، شکست‏های پی‏در‏پی خط روایت و شاخص‌های روایت‌شناسی قابل‌توجه است.

https://www.narratologyjournal.ir/article_221828_0ec03a58c6e2734c1fbc0c4f4930ae11.pdf