دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی کارکرد وجوه روایی و پیرنگ در روایت نمایشنامه «باغ‌وحش شیشه‌ای»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، رشتۀ تئاتر، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
مقالۀ حاضر رویکرد روایت‌شناسی و رویکرد نشانه‌معناشناسیِ روایی را برای تحلیل روایت ‏نمایشنامۀ باغ‌وحش شیشه‌ای اثر تنسی ویلیامز مناسب می‌داند. این مقاله با تأکید بر مبحثِ ‌‏«وجوه روایی» از رویکرد روایت‌شناسی و مبحثِ «پی‌رنگ و نحو روایی» از رویکرد ‏نشانه‌معناشناسی، هر دو رویکرد را به هم گره می‌زند و نمایشنامۀ باغ‌وحش شیشه‌ای را در دو مسیر درهم‌تنیده دنبال و بررسی می‌کند: 1) تحلیل رابطۀ راوی و مخاطب در ‏نمایشنامه: راوی نمایشنامه مستقیماً تماشاگران را مخاطب قرار می‌دهد و مرز میان مخاطبِ درون ‏داستان و خوانند‌گان یا تماشاگران بیرونِ داستان را مخدوش می‌کند. در این مقاله، ضمن بررسی ‏الگوی وجوه روایی مدنظر ژپ لینت‌ولت، روشن می‌شود که ویلیامز با نزدیک ‌کردن منِ ‌انتزاعی ‏خودش به راوی داستان، دنیای اثر ادبی و دنیای داستان را درهم ادغام می‌کند؛ 2) بررسی پی‌رنگ ‏روایت با درنظرگرفتن الگوی پی‌رنگ و الگوی کنشگران مدنظر گرماس. مقالۀ حاضر، برخلاف ‏بسیاری از منتقدان که معتقدند پی‌رنگ باغ‌وحش شیشه‌ای ناکامل است، با تحلیل پی‌رنگ ‏نمایشنامه نشان می‌دهد که روایت باغ‌وحش شیشه‌ای کامل است.‏
کلیدواژه‌ها

ابوت، اچ. پ. (1400). سواد روایت. ترجمۀ ر. پورآذر و ن. مهدی‌زاده اشرفی. تهران: اطراف.##احسانی، ز.، شعیری، ح.ر.، و معین، م.ب. (1399). تحلیل نظام روایی محافظه‌کاری و خطرپذیری: نظریۀ گفتمان خیزابی مطالعۀ موردی روایت هم‌نوایی شبانۀ ارکستر چوب‌ها اثر رضا قاسمی. روایت‌شناسی، 7، 1 ـ 32.##پراپ، و. (1398). ریخت‌شناسی قصه‌های پریان. ترجمۀ ف. بدره‌ای. تهران: توس.##رشیدی، م.، و عباسی، ع. (1396). ساختار رمان به هادس خوش آمدید براساس نظریۀ ژپ لینت‌ولت و گرماس. روایت‌شناسی، 1، 125 ـ 145.##زاریلی، م.ک.، و ویلیامز، س. (1394). تاریخ‌های تئاتر. ترجمۀ مهدی نصراله‌زاده. تهران: بیدگل.##شعیری، ح.ر. (1388). از نشانه‌شناسی ساختگرا تا نشانه‌ ـ معناشناسی گفتمانی. نقد ادبی، 8، 33 ـ 52.##عباسی، ع. (1395). روایت‌شناسی کاربردی: تحلیل کاربردی بر موقعیت روایی عنصر پی‌رنگ و نحو روایی در روایت‌ها. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.##عباسی، ع.، و یارمند، ه. (1390). عبور از مربع معنایی به مربع تنشی: بررسی نشانه ـ معناشناختی ماهی سیاه کوچولو. جستارهای زبانی، 7، 147 ـ 172.##علوی‌پور، م.، شعیری، ح.ر.، ربیع، ع.، و کریمی فیروزجانی، ع. (1400). تخریب لنگرهای کنشی معنا: تحلیل تلاطم شوشی در گفتمان ادبی مطالعۀ موردی این سگ می‌خواهد رکسانا را بخورد. ادبیات پارسی معاصر، 1، 173 ـ 196.##لینت ولت، ژ. (1390). رساله‌ای درباب گونه‌شناسی روایت نقطۀ دید. ترجمۀ ع. عباسی. تهران: انتشارات علمی فرهنگی.##معین، م.ب. (1398). تحلیل چهار نظام زبانی فضایی با تکیه بر نظام‌های معنایی تعاملی اریک لاندوفسکی. جستارهای زبانی، 5، 49 ـ 72.##هارلند، ر. (1397). درآمدی تاریخی بر نظریۀ ادبی از افلاتون تا بارت. ترجمۀ ع. معصومی و ش. جورکش. تهران: چشمه.##هرمن، د. (1391). روایت‌شناسی ساختارگرا. ترجمۀ م. راغب. در دانشنامۀ روایت‌شناسی. تهران: نشر علم.##ویلیامز، ت. (1399). باغ‌وحش شیشه‌ای. ترجمۀ ح. سمندریان. تهران: قطره.##Abbasi, A. (2014). Applied Narratology. Tehran: Beheshti University Publication. [in Persian] ##Abbasi, A., & Yarmand, H. (2011). Transition from the Semantic Square to Tension Square in the Case Study of “Mahi Siahe Kocholo. Language Related Research, 7, 147-172.[in Persian] ##Auter, P.J., & Davis, D.M. (1991). When characters speak directly to viewers: Breaking the fourth wall in television. Journalism Quarterly, 68(1-2),165-171. ##Babak Moein, M. (2020). “Analyzing Four Spatial Language Regimes based on Interactive and Semiotic Regimes of Eric Landowski” [in Persian], Language Related Research, 5, 49-72. [in Persian] ##Bloom, H. (ed.) (2000). Tennessee Williams. Chelsea House.##Bloom, H. (ed.) (2007). Tennessee Williams's The Glass Menagerie. Infobase Publishing. ##Ghasemi, R., Ehsani, Z., Shairi, H.R., & Moin, M. B. (2020). A Narrative Analysis of Conservatism and Risk-taking: A Wave Discourse Theory on Nocturnal Harmony from the Wood Orchestra. Biannual Journal of Narrative Studies, 7, 1-32. [in Persian] ##H. Porter, A. (2017). The Cambridge Introduction to Narrative, (Translated into Persian by Roya Pour Azar and Nima Mehdizadeh Ashrafi). Tehran: Atraf. [in Persian] ##Harland, R. (2016). Literary theory from Plato to Barthes, (Translated into Persian by Ali Masoumi, Nahid Salami, Gholamreza Emami, Shapour Jorkesh). Tehran: Cheshmeh. [in Persian] ##Lintvelt, J. (2011). Essai de typologie narrative: Le “point de vue”, (Translated into Persian by Ali Abbasi and Nosrat Hejazi). Tehran: Elmifarhangi. [in Persian] ##Propp, V. Y. (2018). Morphology of the Folktale, (Translated into Persian by Fereydoun Badreyi). Tehran: Tos, Sixth edition. [in Persian]##Ragheb, M. (2012). Encyclopedia of Narratology. Tehran: Elm. [in Persian] ##Rashidi, M., & Abbasi, A. (2016). Structural examination of the novel “Welcome to Hades” based on the theory of Jaap Lintvelt and Greimas. Biannual Journal of Narrative Studies, 1, 125-145. [in Persian]##Shairi, H.R. (2009). Passing from a predetermined relationship of signifier and signified to a processional discursive meaning. Literary Criticism, 8, 52. [in Persian].##Shairi, H.R., Alavipour, M., Rabi, A., & Karimi Firouzjai, A. (2021). Destruction of anchors of action Meaning: Analysis of Shushi turbulence in literary discourse (Case study of the literary discourse system in This dog wants to take Roxana). Contemporary Persian Literature, 1, 173-196. [in Persian]##Williams, T. (2020). The Glass Menagerie, (Translated into Persian by Hamid Samandarian). Tehran: Ghatreh, 19th edition. [in Persian] ##Zarrilli, Ph. (2014). Theatre Histories: An Introduction, (Translated into Persian by Mehdi Nasrollahzadeh). Tehran: Bidgol, Second edition. [in Persian]##
دوره 8، شماره 15
اردیبهشت 1403
صفحه 296-261

  • تاریخ دریافت 05 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 20 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 28 شهریور 1401