دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بازتاب باورهای زروانی بر اساس روایتِ سریال «دارک»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.
10.22034/jlc.2022.351447.1493
چکیده
امروزه شاهد بهره‌گیری نویسندگان داستان‌ها و فیلم‌نامه‌ها از اساطیر جهان هستیم. این آثار به طور نامحسوس ذهن خوانندگان و بینندگان را متوجّه اسطوره‌ها و نمادهای باستانی کرده‌اند که توجّه به این رمز و رموز، می‌تواند مقصود پنهان صاحبان این آثار را آشکار کند؛ زیرا نویسندگان این آثار گاه به عمد از این نمادها بهره می‌جویند تا مفهوم اصلی خود را پنهان سازند. سریال آلمانی «دارک» ساختۀ «باران بو ادار»، با مفاهیم امروزی سعی در تبیین مبدأ و بیان هستی دارد. این سریال از نمادها و باورهای اسطوره‌ای زیادی بهره گرفته است که نشان از آگاهی نویسندگان آن از این باورهاست. در این پژوهش با رویکرد بررسی نشانه‌ها و باورهای زروانی برآنیم تا با تحلیل نمادها و گفتار شخصیّت‌های داستانی سریال مذکور به ریشۀ اساطیری آن به ویژه باورهای زروانی موجود در آن پی ببریم. پژوهش حاضر علاوه بر این آشکارسازی در سریال «دارک» در پی آن است تا پیوند میان اساطیر یونانی و ایرانی را نیز در این سریال نشان دهد. «دارک» سریالی اروپایی است که به احتمال زیاد از اساطیر یونان بهرۀ فراوانی جسته است. در این جستار پی می‌بریم که باورهای نمود یافته در این سریال تا چه حد از باورهای اساطیر ایرانی، به ویژه باورهای زروانی، آیینی که از زمان هخامنشیان رواج داشته و در زمان ساسانیان به اوج رواج خود رسیده و سپس در قالب دین میتراییسم مرزهای جهان را درنوردیده، سرچشمه گرفته است و همچنین نحوۀ بازتاب آن‌ها در خلال صحنه‌های این سریال چگونه بوده است.
کلیدواژه‌ها

آیدنلو، س. (1380). از آیین زروان تا شاهنامه. کتاب ماه، ۴۵، ۷۴-۷۷.##اردستانی رستمی، ح. (1392). زروان در عرفان، بررسی مقولۀ زمان در ادبیات صوفیانه. عرفان و ادب فارسی، ۱۴، ۶۳-۸۴.##اردستانی رستمی، ح. (۱۳۹۳). اسطورۀ زادن زروان، گذار از زن‌سروری به مردسالاری و انعکاس آن در شاهنامه. شعرپژوهی، ۱، 28-54.##اسدی، و.، زرّینکوب، ر.، و حسنی، م. (1399). زروان‌باوری در کیش مانوی. پژوهش‌های ادیانی، ۱۵، ۱۸۵-۲۱۰.##اسکندری، ر. (۱۳۹۹). برگرفته از سایت زومجی به نشانی: ##https://www.zoomg.ir/game-articles/327914-interesting-facts-about-dark##اسلامی ندوشن، م. (۱۳۹۱). زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه. تهران: شرکت سهامی انتشار.## بانکی‌زاده، ز.، معرکنژاد، ر.، حسینی، م.، و دوازدهامامی، ز. (۱۳۹۳). بررسی تطبیقی اسطورۀ آفرینش در کیش زروانی و اساطیر بومیان استرالیا. مطالعات تطبیقی هنر، ۸، ۱۳۵-۱۵۱.##بهار، م. (۱۳۷۷). از اسطوره تا تاریخ. تهران: چشمه.## بیرانوند، ی.، و میرزایی رشنو، م. (1399). بررسی تقابل دوگانۀ نمادها در اسطورۀ زروان در لرستان. الهیات تطبیقی، ۲۴، ۱۱۳-۱۲۴.##جلالی‌مقدّم، م. (۱۳۷۲). آیین زروانی: مکتب فلسفی عرفانی زرتشتی بر مبنای اصالت زمان. تهران: گوته.##جنولی، گ.، و شجاعی، ع. (۱۳۸۲). آیین زروان. هفت آسمان، ۱۸، 227-224.##دورانت، و. (۱۳۳۷). تاریخ تمدن. ج۲. تهران: اقبال.##دولت‌آبادی، ه. ( ۱۳۷۹). جای پای زروان، خدای بخت و تقدیر. تهران: نشر نی.##راسل هینلز، ج. (۱۳۸۹). شناخت اساطیر ایران. ترجمۀ محمّد حسین باجلان فرخی. تهران: اساطیر.##رسولی، آ. (۱۳۹۲). داستان آفرینش انسان از منظر اسطوره‌شناسی تطبیقی. تاریخ ایران، 15، ۲۷-۴۲.##زنر، آ. (۱۳۷۵). زروان یا معمای زرتشتی‌گری. ترجمۀ ت. قادری. تهران: فکر روز.##کاویانی‌پویا، ح.، و پیله‌وریان، ز. (۱۳۹۵). بررسی فلسفۀ زروان در تفکّرات دینی بر پایۀ اندرزنامه‌های پهلوانی. مطالعات ایرانی، ۳۰، ۱۳۳-۱۵۴.##کریستن سن، آ. (۱۳۷۶). مزداپرستی در ایران قدیم. ترجمۀ ذ. صفا. تهران: هیرمند.##کریمیان، م. (۱۳۸۷). بن‌مایه‌های تفکّر و فلسفۀ زروانی در شاهنامۀ فردوسی. پژوهش‌نامۀ فرهنگ و ادب، ۷، ۹۶-۱۱۵.##کزازی، م. (۱۳۹۲). نامۀ باستان. ویرایش و گزارش شاهنامۀ فردوسی. تهران: سمت.##گل‌عنبری، ا.، و عزیزی‌فر، ا. (۱۳۹۹). بازتاب باورهای زروانی در قصّه‌های عامیانۀ مکتوب ایرانی (مورد پژوهانه: داراب‌نامه، قصّۀ حمزه و امیر ارسلان نامدار). تاریخ ایران، ۸۶، ۵۱-۷۶.##مالمیر، م.، و یوسفی، س. (۱۳۹۷). ثنویّت در بن‌مایه‌های تثلیث اوستا. معرفت ادیان، 1، ۶۵-۸۳.##ندّافی، م.، حسینی کازرونی، ا.، اردلانی، ش.، و یحیایی، د. (۱۳۹۳). بخت و سرنوشت در گرشاسب‌نامه. زبان و ادب فارسی، ۱۸، 120- 133.##نظری، م. (۱۳۹۸). تجلّی خدای بیکرانه (زروان) در شاهنامه و شخصیّت زال. پژوهش‌های نقد ادبی و بلاغت، ۱، ۲۳۷-۲۵۴.## نعمتی، ن. (۱۳۹۹). برگرفته از سایت آسمونی به نشانی:##https://asemooni.com/the-semiotics-of-the-dark-series-55384##یاحقّی، م. (۱۳۶۹). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی. تهران: مؤسّسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##Aidanlou, S. (2001). From Zurvani rituals to Shahnameh. Book of the Month, 45, 74-77. [in Persian]##Ardestani Rostami, H. (2013). Zurvan in mysticism: A study of the subject of time in mystical literature. Persian Mysticism and Literature, 14, 63-84. [in Persian]##Ardestani Rostami, H. (2014). The myth of Zurvan’s birth, transition from matriarchy to patriarchy and its reflection in Shahnameh. Poetry Studies, 1, 28-54. [in Persian]##Asadi, V., Zarrinkoub, R. & Hasani, M. (2020). Belief in Zurvan in Manichean religion. Journal of Religious Researches, 15, 185-210. [in Persian]##Bahar, M. (1998). From myth to history. Cheshmeh. [in Persian]##Bankizadeh, Z., Mareknezhad, R., Hosseini, M. & Davazdah-Emami, Z. (2014). A comparative analysis of the myth of creation in the religion of Zurvan and Australian native myths. Comparative Studies in Art, 8, 135-151. [in Persian]##Beiranvandi, Y. & Mirzaei Rashno, M. (2020). A study of the binary opposition of symbols in the myth of Zurvan in Lorestan. Comparative Theology, 24, 113-124. [in Persian]##Christensen, A. (1997). Mazda-worshiping in ancient Iran (Z. Safa, Trans.). Hirmand. [in Persian]##Dowlatabadi, H. (2000). The footsteps of Zurvan, the god of fortune. Ney. [in Persian]##Durant, W. (1958). History of civilization (A.Aram, Trans.). Eqbal. [in Persian]##Eskandari, R. (2020). Interesting facts about Dark. Zoomg Website. https://www.zoomg.ir/game-articles/327914-interesting-facts-about-dark [in Persian]##Eslami Nodoshan, M. A. (2012). The life and death of heroes in Shahnameh. Enteshar. [in Persian]##Gol-Anbari, A. & Azizifar, A. (2020). The reflection of Zurvani beliefs in Iranian written folklore tales: Case study, Darabnameh, the tale of Hamzeh and Amir Arsalan Namdar. Journal of History of Iran, 86, 51-76. [in Persian]##Hinnells, J. R. (2010). Persian mythology (M. H. Bajelan Farrokhi, Trans.). Asatir. [in Persian]##Jalali Moqaddam, M. (1993). Zurvani religion: Zoroastrian mystical and philosophical school based on the originality of time. Goethe. [in Persian]##Jenoli, G. & Shojaei, E. (2003). Zurvan religion. Seven Skies, 18, 224-227. [in Persian]##Karimian, M. (2008). Zurvani philosophical and intellectual themes in Ferdowsi’s Shahnameh. Research Journal of Culture and Literature, 7, 96-115. [in Persian]##Kaviani Pouya, H. & Pilehvarian, Z. (2016). A study of Zurvan philosophy in religious thoughts based on epic advice-books. Iranian Studies, 30, 133-154. [in Persian]##Kazzazi, M. (2013). Ancient letter: An edition and report of Ferdowsi’s Shahnameh. Samt. [in Persian]##Malmir, M. & Yousefi, S. (2018). Duality in the themes of trinity in Awesta. Ma`rifat-e Adyan, 1, 65-83. [in Persian]##Naddafi, M., Hosseini Kazerouni, A., Ardalani, S. & Yahyaei, D. (2014). Fortune and fate in Garshasbnameh. Persian Language and Literature, 18, 120-133. [in Persian]##Nazari, M. (2019). The manifestation of the infinite god (Zurvan) in Shahnameh and the character of Zal. Journal of Literary Criticism and Rhetoric, 1, 237-254. [in Persian]##Nemati, N. (2020). The semiotics of Dark. Asemooni Website. https://asemooni.com/the-semiotics-of-the-dark-series-55384 [in Persian]##Rasouli, A. (2003). The story of the creation of human from the perspective of comparative mythology. Journal of History of Iran, 15, 27-42. [in Persian]##Yahaqqi, M. (1990). A dictionary of myths and narrative allusions in Persian literature. Institute for Cultural Studies and Research. [in Persian]##Zaehner, R. C. (1996). Zurvan, a Zoroastrian dilemma (T. Qaderi, Trans.). Fekr-e Rouz. [in Persian]##
دوره 8، شماره 16
آذر 1403
صفحه 556-515

  • تاریخ دریافت 21 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 10 مهر 1401