دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل کهن‌الگویی سندرم همسر کتک‌خورده: با نگاهی به داستان «زنی که مردش را گم کرد»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
10.22034/jlc.2023.363058.1508
چکیده
سندرم همسر کتک‌خورده یکی از نشانگان روان‌شناختی است که وضعیت زنانی را بررسی می‌کند که به‌وسیلة شریک صمیمی‌شان مورد آزارهای مداوم قرار می‌گیرند. این سندرم دارای الگویی چرخه‌وار و تکرارشونده است که علاوه بر زندگی عینی زنان کتک‌‌خورده، در برخی از روایات ادبی نیز وجود دارد و می‌توان ردّپایش را مانند بسیاری دیگر از مفاهیم روان‌شناسی، در اسطوره‌ها و روایات ادبی کهن کاوید. به‌دلیل الگوی مکرر در این سندرم و ارتباط آن با شبکة کهن‌الگوهای معصوم، یتیم و قربانی می‌توان خود آن را نیز وضعیتی کهن‌الگویی دانست. در این پژوهش پس از بررسی کهن‌الگویی سندرم همسر کتک‌خورده، داستان کوتاه «زنی که مردش را گم کرد» برمبنای آن نقد و تحلیل شده است. شیوة نگارش یافته‌های این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است و روش پژوهشی آن، ژرف‌خوانی کهن‌الگویی برمبنای ترکیبی از رویکردهای کارول پیرسن، لنور واکر و استیون کارپمن است. مؤلفه‌های این سندرم بر داستان مذکور منطبق است و خوش‌بینی‌های معصومانه، چرخة خشونت، درماندگی آموخته‌شده و چرخة درماندگی مشخصه‌های آن در داستان «زنی که مردش را گم کرد» است.
کلیدواژه‌ها

کتاب مقدس.##اوشیدری، ج. (1378). دانشنامة مزدیسنا: واژه‌نامة توضیحی آیین زرتشت. تهران: نشر مرکز. ##پاینده، ح. (1372). روان‌کاوی شخصیت روان‌رنجور در زنی که مردش را گم گرد. ادبیات داستانی، 21، 20ـ28.##پیرسون، ک. (1398). قهرمان درون: شش کهن‌الگویی که با آن‌ها به سر می‌بریم. ترجمة گ. خوشدل. تهران: پیکان. ##جلیل‌ناغونی، آ.، و کمیلی، م. (1399). پروتوتایپ زنی که مردش را گم کرد صادق هدایت کولی کنار آتش منیرو روانی‌پور. نقد، تحلیل و زیبایی‌شناسی متون (قند پارسی)، 3(۸)، 73ـ91. ##حبیب‌زاده، م.ج.، و میرمجیدی، س. (1391). دفاع مشروع در پرتو سندرم زنان کتک‌خورده. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 3(4)، 117ـ154.##حسن‌زاده میرعلی، ع.، و خان‌محمدزاده، ر. (1389). بررسی عناصر رئالیستی و ناتورالیستی داستان کوتاه «زنی که مردش را گم کرد» اثر صادق هدایت، ادبیات و علوم انسانی (دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد)، ۵ (18 و 19)، 67ـ82. ##صمیمی، س.، و همکاران (1400). واکاوی شخصیت «طوبا» در رمان طوبا و معنای شب برمبنای مثلث کارپمن. پژوهش‌های بین‌رشته‌ای ادبی، 3(5)، 242ـ273.##کریمیان، ف. (1396). بازگشت اسطوره در دو رمان قرن 20 فرانسه: مطالعۀ مقابله‌ای بیش ـ متنیت و پیش ـ متنیت در آثار میشل تورنیه و آلن رب‌گری‌یه. روایت‌شناسی، 1(2)، 84ـ104. ##مراد، ن. (1396). بررسی و تحلیل عناصر داستانی در دو داستان زنی‌ که مردش را گم‌ کرد و به کی سلام کنم. جستارنامة ادبیات تطبیقی، 1(2)، 62ـ79.##ملایرى، ی.، و مرادى جعفرلو، ی. (1394). بررسی تطبیقی مفاهیم فقر، عشق و مرگ در داستان‌های زنی که مردش را گم کرد از صادق هدایت و الجزاء اثر مصطفی لطفی المنفلوطى. پژوهشهای تطبیقی زبان و ادبیات ملل، 1(2)، 111ـ119. ##نیچه، ف.و. (1387). چنین گفت زرتشت. ترجمة د. آشوری. تهران: آگاه.##هدایت، ص. (1331). سایه‌روشن. تهران: چاپ سینا.##The Bible.##Clevenger, et al. (2018). Understanding Victimology: An Active-Learning Approach. New York: Routledge.##Malayeri, Y., & Moradi Jafarlou, Y. (2015). A comparative study of the concepts of poverty, love and death in the stories of a woman who lost her husband by Sadiq Hedayat and Punishment by Mustafa Lutfi al-Manfaluti. Comparative researches on the language and literature of nations, 1(2), 111-119. (In Persian)##Habibzadeh, M. J., & Mirmajidi, S. (2012). Self- Defense in the Light of Battered Women Syndrome. Jurisprudence and Islamic Law, 3(4), 117-154. (In Persian)##Hasanzadeh Mirali, A., & Khanmohammadzadeh, R. (2010). Realistic and Naturalistic Elements of the Short Story "A woman who lost her husband" by Sadegh Hedayat, Literature and Humanities (Faculty of Literature and Humanities, Shahrekord University), 5 (18 and 19), 67-82. (In Persian)##Hedayat, S. (1952). Penumbra (Sayerowshan). Tehran: Sina. (In Persian)##Jalil Naghuni, A., & Komaily, M. (2020). Comparison of the Prototype in the Stories Zani ke Mardash ra Gom Kard and Kuli Kenare Atash. Critique, Analysis and Aesthetics of Texts, 3(8), 73-91. (In Persian)##Karimiyan, F. (2018). The Return of Myth in Two 20th Century French Novels: A Comparative Study of Hypertextuality and Hypotextuality in the Works of Michel Tournier and Alain Robbe-Grillet. Journal of Narrative Studies, 1(2), 104-84. (In Persian)##Karpman, S. B. (1968). Fairy tales and script drama analysis. Transactional Analysis Bulletin, 7(26): 39-43.##Karpman, S. B. (2007, 11 August). The new drama triangles. Presentation at the 2007 International Transactional Analysis Conference, San Francisco. (Also available at http://karpmandramatriangle.com/pdf/thenewdramatriangles.pdf) ##McClennen, J. C. (2010). Social work and family violence: theories, assessment, and intervention. New York: Springer.##Morad, N. (2018). Studying and analyzing story in the two short stories of "The Woman Who Lost My Man!" And "When to Hail"? Jostarnameh Journal of comparative Literature Studies, 2 (1), 62-79. (In Persian)##Nietzsche, F.W. (2008). Thus Spoke Zarathustra: A Book for All and None. (Ashouri, D. Trans). Tehran: Agah. (In Persian)##Oshidari, J. (1999). An Encyclopedia of Zoroastrianism. Tehran: Markaz. (In Persian)##Payandeh, H. (1993). Psychoanalysis of neurotic personality in "The Woman Who Lost Her Husband". Fiction. 21: 20-28. (In Persian)##Pearson, C. (2019). The Hero Within: Six Archetypes We Live by. (Khoshdel, G. Trans). Tehran: Peykan. (In Persian)##Pearson, C. S. (2015). Awakening the Heroes Within: Twelve Archetypes to Help Us Find Ourselves and Transform Our World. San Francisco: HarperOne. ]epub]##Samimi, S., Adelzadeh, P., & Pashaie, K. (2021). Analysis of the character of Tuba in the novel Tuba and the meaning of the night based on the Carpman Triangle. Literary Interdisciplinary Research, 3(5), 242-273. (In Persian)##Seligman, M. E. P. (1972). "Learned Helplessness". Annual Review of Medicine, 23(1), 407-412.##Seligman, M. E. P. (1975). Helplessness: On Depression, Development, and Death, San Francisco: W. H. Freeman & Company.##Walker, L. E. A. (2009). The Battered Woman Syndrome. New York: Springer.##
دوره 8، شماره 15
اردیبهشت 1403
صفحه 184-145

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1401
  • تاریخ بازنگری 06 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 04 بهمن 1401