دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی و تحلیل مولفه‌های ژانر وحشت در کتاب قبرستان عمودی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموختۀ دکتری زبان ‌و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 استاد زبان‌ و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.22034/jlc.2023.381889.1539
چکیده
نویسندگان ایرانی، همسو با استقبال و تقاضای مخاطب و گرایش نوجوانان، آثاری در ژانر وحشت، هر چند غیر قابل قیاس با کمیت آثار خارجی، تألیف کرده‌اند. هدف از این پژوهش این است که مؤلفه‌های ژانر وحشت در یک رمان وحشت نوجوان ایرانی بررسی و تحلیل و مشخص شود نویسندگان این آثار، تا چه اندازه از شگردها و مؤلفه‌های ژانر وحشت به‌درستی بهره برده‌اند و نقاط قوت و ضعفشان، برای رقابت با نمونه‌های پرشمار خارجی و بهبود کیفی‌شان آشکار شود. برای رسیدن بدین منظور، ابتدا از میان منابع پراکنده و متعدد، نه مولفة مهم و اصلی ژانر وحشت استخراج شد. در گام بعدی یکی از شاخص‌ترین آثار گونة وحشت نوجوان ایرانی یعنی قبرستان عمودی، انتخاب شد. بررسی و تحلیل این مؤلفه‌ها نشان داد که قبرستان عمودی با وحشت تخفیف‌یافته و مضامینی تأمل‌برانگیز و عملکرد نسبتاً موفق در بهره‌گیری از مؤلفه‌های ژانری، قابل قبول عمل کرده است. البته یکی از نقاط ضعف این اثر، شخصیت‌پردازی هیولا و قربانی‌ است. این نقطه ضعف، بار وحشت‌آفرینی را در عناصر داستانی، بیش از شخصیت‌ها، بر عهدة توصیف مکان‌ها و فضاسازی گذاشته است. همچنین، قبرستان عمودی در زمینة انتقال مفاهیم و مضامین وحشت‌آفرین، به‌ویژه انسانیت‌زدایی، به کمک شگردهای وحشت‌آفرینی، به‌خصوص بیان استعاری، عملکرد خوبی داشته است. بنابراین مهم‌ترین دستاورد این پژوهش علاوه‌بر دسته‌بندی و معرفی مؤلفه‌های ژانر وحشت، بررسی و تحلیل کامل این مؤلفه‌ها در یک اثر بومی این ژانر بوده است که می‌تواند ضمن نشان دادن نوآوری‌ها و همچنین کاستی‌ها، راهگشا و یاری‌دهندة نویسندگان ایرانی در عرصة رقابت جهانی باشد.
کلیدواژه‌ها

احمدی‌سلیمانی، م.س. (1395). آینده‌نگری ژانر وحشت در سینمای ایران؛ فیلم‌نامة بدون خداحافظی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه هنر تهران، پردیس بین‌المللی فارابی.##اسلامی، ح. (1390). پیشینه و چشم‌انداز گونة وحشت در سینمای ایران. پایان‌نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه هنر تهران، دانشکده سینما و تئاتر.##اسوندسن، ل. (1397). فلسفة ترس. ترجمة خ. دیهیمی، تهران: گمان.##بونت، ج. (1400). سرقت آتش از خدایان. ترجمة پ. رحیمی، تهران: نیماژ.##بهرام‌پور، ن. (1395). الگوهای سینما وحشت آمریکا از 1990 تا 2016. پایان‌نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه هنر تهران، دانشکده سینما و تئاتر.##چری، ب. (1398). ژانر وحشت. ترجمة ش. رحمانی. تهران: بیدگل.##حسینی، س.ح. (1391). فرهنگ کوچک وحشت. تهران: ساقی.##خلیق‌فرد، پ. و مهربان‌قزلحصار، ج. عرفانی‌عابدی‌نوعان، س. (1399). بررسی عنصر شخصیت در ژانر وحشت داستان‌های کودک و نوجوان ایرانی. پژوهش‌نامة علمی‌تخصصی اورمزد، 52، 85-104.##دانکن، ا. (1391). فیلم‌نامه‌نویسی ژانر. ترجمة و. موسوی، تهران: ساقی.##رحمتی، ش. (1397). شب تاریک روح؛ جایگاه و ارزش‌های گونة وحشت. تهران: چترنگ.##رینگر، م. (1396). آموزش، دین و گفتمان اصلاح فرهنگی در دوران قاجار. ترجمة م. حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس.##شاه‌آبادی، ح.ر. (1399). دروازة مردگان؛ قبرستان عمودی. تهران: افق.##شوالیه، ژ.، و گربران، آ. (1385). فرهنگ نمادها؛ جلد چهارم. ترجمه و تحقیق س. فضایلی. تهران: جیحون.##شوالیه، ژ.، و گربران، آ. (1388). فرهنگ نمادها؛ جلد دوم. ترجمه و تحقیق س. فضایلی. تهران: جیحون.##فردوسی، ا. (1389). شاهنامه؛ دفتر یکم. به‌کوشش جلال خالقی مطلق. تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.##قاسمی، م. (1399). مطالعة فرهنگی شخصیت شرور در فیلم‌های ژانر وحشت در سینمای آمریکا از سال 2000 تاکنون. پایان‌نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه هنر تهران. دانشکدة سینما و تئاتر.##قریشی‌نژاد، ن. (1390). تاثیر ادبیات وحشت بر نوجوانان؛ نوجوانان چه می‌گویند؟. پژوهش‌نامة ادبیات کودک ‌و نوجوان، 52، 112- 116.##کوپر، جی. سی. (1392). فرهنگ نمادهای آیینی. ترجمة ر. بهزادی. تهران: علمی.##گذرآبادی، م. (1393). فرهنگ فیلم‌نامه. تهران: بنیاد سینمایی فارابی.##گلشیری، س. (1390). گفت‌وگو با سیامک گلشیری؛ جزئیات به جای موسیقی و نور آبی. مصاحبه‌کننده ا. موسویان. پژوهش‌نامة ادبیات کودک ‌و نوجوان، 52، 22-25.##لاوکرفت، ه. ف. (1395). مقالة هراس ماوراءالطبیعه در ادبیات. از کتاب کلید سیمین، ترجمة ک. ورزی. تهران: پریان.##لویمی، س. (1399). پژوهشی در مضامین داستان‌های ترسناک در ادبیات کودک و نوجوان ایران. تهران: ششمین همایش بین‌المللی مطالعات زبان و ادبیات در جهان اسلام.##میرصادقی، ج. (1394). عناصر داستان. تهران: سخن.##نطنزی، ی. (1398). راهنمای ژانر؛ معرفی و بررسی ده گونة سینمایی. تهران: چشمه.##هابرماس، ی. (1392). نظریة کنش ارتباطی. ترجمة ک. پولادی. تهران: نشر مرکز.##هود، ر. (1390). تجربه و دیدگاه‌های یک نویسندة استرالیایی دربارة ادبیات وحشت برای کودکان؛ شهربازی وحشت. ترجمة س. رمضانی‌تبار. پژوهش‌نامة ادبیات کودک ‌و نوجوان، 52، 56-61.##AhmadiSoleimani, M. (2016). The future of the horror genre in Iranian cinema; Screenplay without goodbye .Master's thesis. Tehran University of Art, Farabi International Campus [in persian].##Bahrampur, N. (2016). Patterns of american horror cinema from 1990 to 2016. Master's thesis. Tehran University of Arts, Faculty of Cinema and Theater [in persian].##Bloch, R. (1987). "How to Write Horribly for Fun and Profit". In Book How to Write Tales of Horror, Fantasy & Science Fiction. Edited by J.N. Williamson. Cincinnati, Ohio: Writer's Digest Books.##Bonnet, J. (2021). Stealing fire from the gods. Translated by P. Rahimi, Nimaj [in persian].##Castle, M. (1987). "Reality and the Waking Nightmare: Setting and Character in Horror Fiction".In Book How to Write Tales of Horror, Fantasy & Science Fiction. Edited by J.N. Williamson. Cincinnati, Ohio: Writer's Digest Books.##Cherry, B. (2019). Horror. Translated by Sh. Rahmani, Bidgol [in persian].##Chevalier, J. & Gheerbrant, A. (2006). The penguin dictionary of symbols; The fourth volume. Translated and researched by S. Fazaeli, Jeihoon [in persian].##Chevalier, J. & Gheerbrant, A. (2009). The penguin dictionary of symbols; The second volume. Translated and researched by S. Fazaeli, , Jeihoon [in persian].##Cooper, J. C. (2013). An illustrated encyclopaedia of traditional symbols. Translated by R. Behzadi, Elmi [in persian].##Duncan, S. (2012). Genre screenwriting. Translated by V. Mousavi, Saqi [in persian].##Eslami, H. (2011). The background and perspective of the genre of horror in Iranian cinema. Master's thesis. Tehran University of Arts, Faculty of Cinema and Theater [in persian].##Ferdowsi, A. (2010). Shahnameh; First volume, Edited by J. Khaleghi Motlagh, The center for the great islamic encyclopaedia [in persian].##Ghasemi, M. (2020). A cultural study of the villain character in horror movies in American cinema since 2000. Master's thesis. Tehran University of Arts, Faculty of Cinema and Theater [in persian].##Ghoraishinejad, n. (2011). "The effect of horror literature on adolescents; what do adolescents say?", Children's and adolescent literature research journal, 52, 112-116 [in persian].##Ghozrabadi, M. (2014). Screenplay dictionary. Farabi Cinema Foundation [in persian].##Golshiri, S. (2011). Conversation with Siamak Golshiri; details instead of music and blue light. interviewer Ensieh Mousavian, Children and adolescent literature research journal, 52, 22-25 [in persian].##Habermas, J. (2013). The theory of communicative action. Translated by K. Poladi, Markaz [in persian].##Hood, R. (2011). "A playground for fear: Horror fiction for children", translated by S. RamazaniTabar, Children and adolescent literature research journal, No. 52, pp. 56-61 [in persian].##Hosseini, S. H. (2012). Small Dictionary of horror, Saghi [in persian].##Khaliqfard, P. and MehrabanGhazalhasar, J. and ErfaniAbedi, S. (2020). Investigation of the character element in the horror genre of Iranian children and adolescent stories. Ourmazd Scientific Research Journal, 52, 85-104 [in persian].##Lavimi, S. (2020). "Research on themes of scary stories in Iranian children and adolescent literature", 6th International Conference on Language and Literature Studies in the Islamic World [in persian].##Lovecraft, H. P. (2016). The article "Supernatural horror in literature" from the book of The Silver Key, translated by K. Varzi, Parian [in persian].##Mirsadeghi, J. (2015). Elements of a story. Sokhan [in persian].##Natanzi, Y. (2019). Genre guide; Introduction and review of ten types of movies. Cheshmeh [in persian].##Ochoa, G. (2011). Deformed and destructive beings: the purpose of horror films. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, Inc., Publishers.##Rahmati, Sh. (2018). Dark night of the soul; Appreciating the horror genre. Chatrang [in persian].##Ringer, M. (2017). Education, Religion, and the Discourse of Cultural Reform in Qajar Iran era. Translated by M. Haghighatkhah, Qoqnoos [in persian].##Shahabadi, H.R. (2020). Gate of the dead; Vertical cemetery. Ofoq [in persian].##Svendsen, L. (2018). A philosophy of fear. Translated by Kh. Dehimi, Goman [in persian].##
دوره 8، شماره 15
اردیبهشت 1403
صفحه 78-33

  • تاریخ دریافت 27 دی 1401
  • تاریخ بازنگری 24 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 26 بهمن 1401