دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل ساختگرایانه پی‌رفت‌های روایی در قصه‌های عامیانه ایران با رویکردی به آراء کلود برمون ( نمونه مطالعاتی: قصه‌ی جهان‌افروز از داراب‌نامه بیغمی )

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی ارشد ادبیات نمایشی، گروه ادبیات نمایشی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه تربیت مدرس تهران.
2 دانشیار گروه ادبیات نمایشی، گروه ادبیات نمایشی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه تربیت مدرس تهران
10.22034/jlc.2023.407451.1582
چکیده
مقاله حاضر قصد دارد از منظری ساختگرایانه و با تاملی بر جلوه‌ها و بازخوانی روایت از منظر کلود برمون به مطالعه‌ی پی‌رفت‌های1 روایی ادبیات عامه ایران بپردازد. داراب نامه بیغمی (قرن نهم هجری) یکی از متون شیوا و ارزشمند نثر فارسی است که علاوه بر روایاتی حماسی راجع‌به پهلوانان و جنگاوران کهن، به جلوه‌هایی از افسانه‌های عامیانه با محوریت عیاران و رخدادهایی عاشقانه حول شخصیت یا زندگی آنها نیز توجه دارد. در این پژوهش توصیفی- تحلیلی، نمونه شواهدی از متن داستان گزینش شده است که قابل تطبیق با الگوی برمون می باشد. به عنوان نمونه، در قصه‌ی جهان افروز، سه پی‌رفت دیده می شود که سبب خلق پی‌رفت اصلی یا همان کل روایت می‌گردد. کنش‌ها و حوادثی که در قصه‌ی جهان‌افروز در پی هم می آیند سبب خلق یک روایت به غایت منسجم و شخصیت محور شده است. علاوه بر این، بر اساس الگوهای طراحی شده در این مقاله، سه گونه توالی2 مد نظر برمون شامل زنجیره‌ای، انضمامی و پیوندی، در تحلیل روایت‌شناسانة قصه‌ی جهان‌افروز قابل مشاهده است. بدین گونه که در توالی زنجیره‌ای و انضمامی که مجموعه‌ای از کنش‌های پیوسته هستند، شخصیت به گونه‌ای درست در مسیر قصه هدایت می شود ودر بخش توالی پیوندی، واکنش‌های ضد قهرمان و نیروهای بازدارنده در تضاد با کنش‌های قهرمان و شخصیت قصه است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که الگوی ساختگرایانة برمون به نحو موثری قابلیت تطبیق بر ادبیات کهن و روایت های عامیانة آمیخته در جهان داستان های ایرانی را داراست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، ب. (1396). ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز.##اخوت، ا. (1371). دستور زبان داستان. اصفهان: فردا.##بیغمی، م.ا. (1349). داراب‌نامه. تصحیح ذ. صفا. تهران: بنگاه ترجمه ونشر کتاب##بارت، ر. (1389). درآمدی بر روایت‌شناسی. ترجمۀ ه. رهنما. تهران: هرمس.##ذوالفقاری، ح. (1394). زبان و ادبیات عامۀ ایران. تهران: سمت.##پرینس، ج. (1391). روایت‌شناسی، شکل و کارکرد روایت. ترجمۀ م. شهبا. تهران: مینوی خرد.##فاولر، ر. (1390). زبان‌شناسی و رمان. ترجمۀ م. غفاری. تهران: نشر نی.##میرصادقی، ج. (1379). عناصر داستان. تهران: سخن.##کالر، ج. (1388). بوطیقای ساختارگرا (ساخت‌گرایی، زبان‌شناسی و مطالعۀ ادبیات). ترجمۀ ک. صفوی، تهران: مینوی خرد.##شفیعی، س.، و شعیری، ح.ر. (1399). تحلیل و بررسی رابطه ساختار روایی و فرایند تولید ارزش در گفتمان (مطالعۀ موردی: رساله‌الطیرهای فارسی و عربی). نقد و نظریۀ ادبی، 10، 203 ـ 230.##مللی، م. (1398). تحلیل ساختاری داستان «زال و رودابه» بر مبنای نظریة کلود برمون، سیویلیکا، بهمن 1401.##مللی، م.، نصر ‌اصفهانی، م.، نجفی، ز.، و طغیانی، ا. (1398). تحلیل ساختاری داستان «ضحاک» بر مبنای الگوی منطق نقش‌های کلود برمون. متن‌شناسی پژوهشی، 2، 19 ـ 36.##فلاح، غ.، و افشاری، ن. (1395). تحلیل داستان «رستم و سهراب» براساس نظریۀ روایت‌شناسی کلود برمون. پژوهشنامۀ نقد ادبی و بلاغت، 1، 51 ـ 71.##تمیم‌داری، ا.، و عباسی، س. (1393). بررسی ساختارگرایانۀ باب شیر و گاو کلیله و دمنه براساس الگوی کلود برمون. متن‌پژوهشی ادبی، 59، 43 ـ 59##شریف نسب، م.، و هاشمی، ا. (1393). تحلیل الگوهای ساختاری نمایشنامه‌های حمید امجد. مجله ادبیات پارسی معاصر 2، 101 ـ 124.##نبی‌لو، ع. (1391). بررسی داستان رستم و اسفندیار بر مبنای دیدگاه کلود برمون. نشریۀ متن‌شناسی ادب فارسی، 4، 33 ـ 55.##علیزاده، ح.، و افشار، م. (1394). تبیین الگوی روایت در سینمای بهرام بیضایی براساس نظریۀ کلود برمون. همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی ، 8، 1513 ـ 1522.##Adam, J.M. (2011). Narrative sequence: history of a concept and a research area. University of Lausanne Press, Paris. ## Ahmadi, B. (2016). Text Structure and Interpretation. Tehran, Markaz Publications. [In Persian] ## Akhut, A. (1992). Story Grammar. Isfahan, Farda Publications. [In Persian] ## Alizadeh. H. Afshar M. (2014). Explanation of the narrative pattern in Bahram Beizai's cinema based on Claude Bremont's theory. Persian Language and Literature Research Conference. Volume 8, (pp. 1513-1522). [In Persian] ## Barrett, R. & et al. (2009). An introduction to narratology. Translated by Rahnama. R.Tehran, Hermes Publications. [In Persian] ##Barthes, R. (1975). An Introduction to the Structural Analysis of Narrative. The Johns Hopkins University Press, JSTOR archive. USA. ## Beghmi, M.A. (1970). Darab Nameh, edited by Zabihullah Safa. Tehran. Translation and Publishing Company. [In Persian] ##Bremond, c. (1977). Morphology of the French Fairy tale: the Ethical Model. Mouton Publisher, Paris.##Culler, J. (2002). Story and Discourse in the Analysis of Narrative. Semiotics Literature, Cornell University Press, pp. 169 ـ 187. ## Fallah. G. Afshari, N.(2016). Analysis of the story "Rostam and Sohrab" based on Claude Bermon's theory of narratology. Research Journal of Literary Criticism and Rhetoric, Volume 5, Number 1, (pp. 51-71). [In Persian] ##Fowler. R. (2011). Linguistics and the Novel. Translated by Ghafari. M. Tehran, Nashreney Publications. [In Persian] ## Kaler, J. (2009). Structuralist Boutiques (structuralism, linguistics and the study of literature). Translated by Safavi. K. Tehran, Minooye Kherad Publications. [In Persian] ## Melli. M. (2018). Structural analysis of the story "Zal and Rudabeh" based on the theory of Claude Bermon. Civilica, February. [In Persian] ## Melli.M. & et al. (2018). Structural analysis of the story ((Dahhak)) based on the logic model of Claude Bermon's roles. Research textology chapter, Number 2, (pp. 19-36). [In Persian] ## Mirsadeghi, J. (2000). Elements of Story. Tehran, Sokhan Publications. [In Persian] ##Muhammad Shah, A., & Aziz, A. (2017). Analysis of the Narrative Structure of the short story, The Necklace through Bremond‟s Model of The Logic of Narrative Possibilities. Islamabad. Journal of Linguistics and Literature. Islamabad. Pakistan. ##Nabi Lo. A. (2013). The study of Rostam and Esfandiar's story based on Claude Bermon's point of view. Persian Literature Textology Journal. Volume 48, Number 4, (pp. 33-55). [In Persian] ## Prince, G. (2012). Narratology, the form and function of narration. Translated by Shahba. M. Tehran, Minooye Kherad Publications. [In Persian] ##Propp, V. (2009). Morphology of the Folktale. University of Texas Press, 20th paperback printing. Texas. USA. ## Rosner, k. (1980). Claufe Bemond’s Narrativ Grammar and Vladimir Prop’s Morphology of the Folk tale. Studia Semiotyczne Press. Paris. ## Shafii. S., Shayiri. H. (2019). Analysis and investigation of the relationship between the narrative structure and the value production process in the discourse (case study: Persian and Arabic treatise Al-Tirhai). Literary Criticism and Theory, No. 10, (pp. 203-230). [In Persian] ## Sharif Nasab. M., Hashemi. A. (2013). Analysis of the structural patterns of Hamid Amjad's play. Contemporary Persian Literature Magazine. Volume 4, Number 2, (pp.101-124). [In Persian] ## Tamim Dari. A. Abbasi. S. (2013). A structuralist analysis of Bab Shir and Gao Kalileh and Demeneh based on the model of Claude Bremont. Literary research text. Volume 18, number 59, (pp.43-59). [In Persian] ##Teun, V.D. (2009). Action, Action Description, and Narrative; New Literary History The Johns Hopkins University Press, USA. ## Zolfaghari, H. (2014). Popular Language and Literature of Iran. Tehran, Samt Publications. [In Persian]##
دوره 8، شماره 16
آذر 1403
صفحه 258-225

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 13 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 16 آبان 1402