دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

از کتبیّت ادبیات کلاسیک تا شفاهیّت ادبیات عامیانه با محوریت حیوانات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران
10.22034/jlc.2023.417563.1594
چکیده
این مقاله سیری گشتاری از کتبی بودن ادبیات کلاسیک به شفاهی بودن ادبیات عامیانه را ترسیم و نوع روایت‌پردازی آن را بررسی می‌کند. چارچوب نظری بحث مبتنی بر تمایز شفاهی بودن از کتبی بودن؛ و «در سفر بودن» از «در حضر بودن» است که بنیامین مطرح می‌کند. مارزولف نیز ادبیات را به سه گونۀ رسمی، عامه‌پسند و عامیانه تقسیم‌بندی می‌کند. این مقاله می‌کوشد به روش کیفی ـ تبیینی و با ابزار کتابخانه‌ای و از رهگذر روش تحلیل صوری و محتوایی، دو رونوشت از تیپ‌قصۀ «تقسیم عادلانه» با شمارۀ ۵۱ در دسته‌بندی آرنه ـ تامپسون را در دو اثر کلاسیک و عامیانه، جوامع‌الحکایات و قصۀ عامیانۀ اراکی، به صورت تطبیقی بررسی، و به وجوه محتوایی و زبانی و ساختاری دو رونوشت توجه کند. از حیث محتوایی، در رونوشت کلاسیک به صبغۀ اخلاقی؛ و در قصۀ اراکی، به رونوشت طنز همراه با کنایه و به کنشگری سیاسی ذهنیت عامیانه اشاره می‌شود. در سطح زبانی و ساختاری نیز به وجوه آوایی و نحوی و معنایی دو رونوشت اشاره می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابن‌اسفندیار، م.، اقبال آشتیانی، ع.، و رمضانی، م. (۱۳۶۶). تاریخ طبرستان. ج 1. تهران: پدیدۀ خاور.##اسکات، ج.س. (1396). سلطه و هنر مقاومت: روایت‌های نهانی. ترجمة ا. خاکباز. تهران: قلم.##بخاری، م. (۱۳۶۱). داستان‌های بیدپای. به تصحیح پ. ناتل خانلری و م. روشن. تهران: خوارزمی.##بنیامین، و. (۱۳۷۵). قصه‌گو: تأملاتی دربارۀ نیکلای لسکوف. ترجمۀ م. فرهادپور و ف. پاکزاد. ارغنون، 9 و 10، 1ـ26.##تولان، م.ج. (۱۴۰۱). روایت از منظر زبان‌شناسی انتقادی. ویراست دوم. ترجمة ا. حری. تهران: سیاهرود.##جامی، ع. (۱۳۶۴). منتخب حکایت‌های بهارستان. به کوشش ا. حاکمی. تهران: امیرکبیر.##حُری، ا. (۱۳۹۰). سازکارهای زبانی شوخ‌طبعی: جناس و ابهام/ ایهام. جستارهای زبانی، ۲ (۲)، 19ـ ۴۰.##حُری، ا. (۱۳۹۷). الگوی نقش معرف کارکرد در قصه‌های عامیانۀ طنزآمیز ایرانی. فرهنگ و ادبیات عامه، ۶ (۲۰)، 49ـ۷۰.##حُری، ا. (۱۴۰۰). تحلیل منتخب حکایات جوحی براساس الگوی سه‌بخشی روایتگری طنزآمیزی. فرهنگ و ادبیات عامه، ۹ (۴۲)، 315ـ۳۴۲.##درویشیان، ع.ا.، و خندان، ر. (۱۳۸۹). فرهنگ افسانه‌های مردم ایران. ج. ۶. تهران: نشر کتاب و فرهنگ.##دوبلوا، ف. (۱۳۸۲). برزویۀ طبیب و منشأ کلیله و دمنه. ترجمۀ ص. سجادی. تهران: طهوری.##رودکی، ا. (۱۳۹۴). رودکی، پدر شعر فارسی. نوشته و گردآوری م. دهقانی. تهران: نشر نی.##شیکهر، ا. (۱۳۹۵). پنچاتنترا (ترجمه از سانسکریت). تهران: دانشگاه تهران.##عمید، ح. (۱۳۶۴). فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر.##عوفی، س. (۱۳۵۹). متن انتقادی جوامع‌الحکایات و لوامع‌الروایات. مقابله و تصحیح ا. مصفا (کریمی). تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.##فردوسی، ا. (بی‌تا). شاهنامه (چاپ مسکو). برگرفته از تارنمای اینترنتی گنجور به آدرس:https://museum.ganjoor.net/items/moscow/p2811##مارزولف، ا. (1371). طبقه‌بندی قصه‌های ایرانی. تهران: سروش.##مارزولف، ا. (۱۳۹۳). بررسی ادبیات عامیانه در چارچوبۀ زبان فارسی. ترجمۀ غ. کریمی دوستان. در تاریخ ادبیات فارسی: ادبیات شفاهی زبان‌های ایرانی. ج. ۱۸. پیوست دوم. زیر نظر ا. یارشاطر. تهران: سخن. صص. ۴۱-۵۴.##محجوب، م.ج. (۱۳۹۵). دربارۀ کلیله و دمنه: تاریخچه، ترجمه‌ها و دوباب ترجمه‌نشده از کلیله و دمنه. تهران: خوارزمی.##میردهقان، م.، و یوسفی، س. (۱۳۹۶). حکایت‌های عامیانۀ وفسی. تهران: آوای خاور.##نادری، ا.، و موحدی، س. (۱۳۸۰). کتاب شوقات: متل‌ها و قصه‌های مردم استان مرکزی. اراک: ادارۀ کل میراث فرهنگی.##یاماتو، ک. (۱۳۹۳). نقالی: قصه‌خوانی حرفه‌ای ایرانیان. ترجمۀ ط. سرحدی. در تاریخ ادبیات فارسی: ادبیات شفاهی زبان‌های ایرانی. ج. ۱۸. پیوست دوم. زیرنظر ا. یارشاطر. تهران: سخن. صص. ۳۰۷-۳۲۴.##Ameed, H. (1985). A Persian Dictionary of Ameed. Tehran: Amir Kabir (In Persian). ## Aarne, A., & Stith, Th. (1961). The Types of the Folktale. FF Communications No. 184. Helsinki: Academia Scientarium Fennica. ##Ibn Isfandiar, M., Iqbal Ashtiyani, A., & Ramezani, M. (1987). History of Tabarestan (Vol. 1). Tehran: Paydaye Khavar (In Persian). ##Bukhari, M. (1982). Stories of the Bidpay. Edited by Parviz Natel Khanlari and Mohammad Roshan. Tehran: Khwarazmi (In Persian). ##Benjamin, W.R. (1996). Storyteller: Reflections on Nikolai Leskov. Translated by Morad Farhadpoor and Fazllullah Pakzad. Arghanoon, No. 9 and 10, pp. 1-26 (In Persian). ##Darvishian, A. A., & Khandan, R. (2010). A collection of Iranian Folktales (Vol. 6). Tehran: Ketab va Farhang (In Persian). ##Dlois, F. (1993). Burzōy's voyage to India and the origin of the book of Kalīlah wa Dimnah. Translated by Sadeq Sajjadi. Tehran: Tahoori (In Persian). ##Ferdowsi, A. (n.d.). Shahnameh (Moscow Edition). Retrieved from Ganjoor Internet Museum: https://museum.ganjoor.net/items/moscow/p2811. ##Hanaway, W. (1971). Persian Popular Romances before the Safavid Period. Columbia University, USA. ##Hawthorn, J. (1985). Narrative: From Malory to Motion Picture. London: Edward Arnold. ##Horri, A. (2011). Mechanisms of Humorous Language: pun and Ambiguity. Language Related Research, 2(2), 19-40 (In Persian). ##Horri, A. (2018). The Model of Role-defining Function in Iranian Satirical Folktales. Culture and Folk Literature Journal, 6(20), 49-70 (In Persian). ##Horri, A. (2021). Analysis of Selected Stories of Juha based on the Three-Part Model of Satirical Narrative. Culture and Folk Literature Journal, 9(42), 315-342 (In Persian). ##Jami, A. R. (1986). Selected Stories from Baharestan. Edited by Ismail Hakimi. Tehran: Amir Kabir (In Persian). ##Lorimer, L. R., & E. O. Lorimer (Trns.) (1919). Persian Tales, Written down for the First Time in the Original Kermani and Bakhtiari, London. ##Mahjoob, M. J. (1996). About Kalila and Dimna: History, Translations, and Two Untranslated Translations of Kalila and Dimna. Tehran: Khwarazmi (In Persian). ##Marzolph, U. (1992). Classification of Iranian Stories. Tehran: Soroush (In Persian). ##Marzolph, U. (1994). Study of Folk Literature within the Framework of Persian Language. Translated by Gholamhossein Karimi Dostan. In the History of Persian Literature: Oral Literature of Iranian Languages (Vol. 18, Appendix 2). Edited by Ehsan Yarshater. Tehran: Sokhan, pp. 41-54 (In Persian). ##Mirdehghan, M., & Yusefi, S. (1997). Folktales of Vafs. Tehran: Avaye Khavar (In Persian). ##Naderi, A., & Movahdi, S. (1991). Kitab Shuqat: Proverbs and Stories of the People of Markazi Province. Arak: General Directorate of Cultural Heritage (In Persian). ##Roudaki, A. (2015). Roudaki: The Father of Persian Poetry. Written and compiled by Mohammad Dehghani. Tehran: Nashr-e Ney (In Persian). ##Shikhar, I. (2016). Panchatantra (Translated from Sanskrit). Tehran: University of Tehran. ##Ufi, S. (1980). Critical Text of Javamel-al-Hekayat and Lavameh al-Revayat. Edited and corrected by Amirebanoo Mosaf (Karimi). Tehran: Bonyad-e Farhang-e Iran (In Persian).##Scott, J. C. (2017). Power and Art of Resistance: Hidden Narratives. Translated by Omid Khakbaz. Tehran: Ghelam (In Persian).##Toolan, M. J. (2021). Narrative: A critical linguistic introduction (2nd Ed.). Translated by Abolfazl Horri. Tehran: Siahrood (In Persian).##Yamato, K. (2014). Naghali: Professional Storytelling of Iranians. Translated by Tahereh Sarhaddi. In the History of Persian Literature: Oral Literature of Iranian Languages (Vol. 18, Appendix 2). Edited by Ehsan Yarshater. Tehran: Sokhan, pp. 307-324.##
دوره 8، شماره 15
اردیبهشت 1403
صفحه 218-185

  • تاریخ دریافت 31 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 17 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 06 دی 1402