دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

روایت‌ بصری درنقاشی سنتی ایرانی ظرفیتی تحول‌خواهانه برای امتداد در رسانه‌های زمان‌محور.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22034/jlc.2023.420659.1598
چکیده
در برخی پژوهشهای معاصر مربوط به زیبایی‌شناسی بصری ایرانی تلاش شده‌است تا دوگانگی و تضاد حاصل از تغییر پرسپکتیو در نقاشی سنتی ایرانی وتقابل دو سنت تصویری ایرانی و اروپایی مورد بررسی و نقد قرار گیرد. با اجماع تقریباً کلی در این خصوص که پرسپکتیو خطی با نگارگری ناهمخوان بود وچند سده تلاش برای امتزاج آن با سنت تصویری ایرانی به موانع و پیچیدگی‌هایی برخورد نمود، زیبایی شناسی نقاشی سنتی ایرانی دستخوش تغییراتی اساسی شد. از اینرو این سئوال مطرح می‌شود که نقاشی سنتی ایرانی پس از چند دهه رکود در اواسط دوره صفوی، چگونه می‌توانسته سیر تحولی خود را ادامه دهد بطوریکه ظرفیت‌های زیبایی‌شناختی آن بخصوص ویژگی وجودی آن حاصل از پرسپکتیو مقامی حفظ گردد؟ در این مقاله تلاش گردیده با تمرکز بر تقویت وجه روایی نگاره‌ها و استقلال از روایت کلامی که به مرور از اواخر دوره ایلخانی شروع گردید، بر اساس نظریات روایت درتصویر نظریه‌پردازانی چون الشتروم و ولف و همچنین نظریه منطق تحول رسانه (بازرسانش) بولتر و گروسین؛ امتداد تحول نقاشی سنتی ایرانی را در رسانه‌های زمان‌محور جستجو کرد. بر اساس بررسی انجام گرفته در این مقاله، بنظر می‌رسد افزایش روایتمندی در نگاره‌ها نشانی از ظرفیت تحول‌خواهانه در آینده رسانه نقاشی سنتی ایرانی باشد؛ که خلق فیلمهای انیمیشنی و اضافه شدن کنش ومتعاقباً عنصرحرکت به تصاویر ثابت، و زمان‌محورشدن نقاشی از نتایج آن است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آژند، ی. (1386). اسلوب سیاه قلم در نگارگری ایرانی. نشریۀ هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، 30، 99 – 106.## آیت‌اللهی، ح.، و خاکیان، م. (1386). گفتوگو: ترکیببندی افقی در نگارگری مکتب شیراز گفت‌وگو و مصاحبه. آینۀ خیال، 5، 38-39.##بولتر، ج.د.، و گروسین، ر. (1388). منطق تحول رسانه‌ای. ترجمۀ ر. قاسمیان. تهران: مهر نیوشا.##پاکباز، ر. (1400). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: زرین و سیمین.##حسامی، م. (1382). روایت تصویری یا متن کنکاشی در نظریۀ پل ریکور. هنر، 57، 87- 80.##جهانگرد، ع.ا. (1388). تحلیل مفاهیم عینیت‌گرایی و ذهنیت‌گرایی در نگارگری ایرانی بهواسطۀ بررسی جایگاه پرسپکتیو. نشریۀ هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی، 1، 25ـ32.##رجبی، و.، جعفری دهکردی، ن.، ناظری، ا. (1400). مطالعۀ تطبیقی شیوۀ روایت در فیلم‌های ساختار زمانی نو و نگارگری ایرانی (نمونه‌های موردی: فیلم‌های شب روی زمین و کد زمان با شاهنامه و فالنامه طهماسبی). روایت‌شناسی، 9، 163- 194.##رفیعی راد، ر. (1399). پژواک حادثۀ روایت متن ادبی در تصویر درخت در نگارگری مکتب هرات. پیکره، 21، 25- 36 .## ریکور، پ. (1397). زمان و حکایت (کتاب دوم): پیکربندی زمان در حکایت داستانی. ترجمۀ م. نونهالی. تهران: نی (نسخۀ الکترونیکی).##روح الامین، س.ا.، و افشاری، م. (1400). مقایسۀ آرای جلال آل احمد و داریوش شایگان پیرامون هنر معاصر ایران با تأکید بر مسئلۀ هویت. نگره، 16، 71ـ87.##سادات قاضی، آ.، و حاجیان پاشاکلایی، ف. (1393). ترکیب‌بندی و روایت در نگارگری ایرانی و بازتولید آن در صحنۀ نمایش. کنگرۀ ملی پژوهش‌های کاربردی علوم انسانی اسلامی.##شه‌کلاهی، ف. (1397). بررسی پیکرهای انسانی در آثار جنید السلطانی براساس نسخۀ مصور سه مثنوی خواجوی کرمانی (محفوظ در موزۀ بریتانیا به‌ شمارۀ 18113). نگره، 13، 28ـ40.##شعیری، ح.ر. (1391). نشانه-معناشناسی دیداری (نظریه و تحلیل گفتمان هنری). تهران: سخن.##طاهری قمی، س.م. (۱۴۰۱). بررسی نمودهای پویانمایانه در پاره‌ای از شخصیت‌های نگاره‌های سلطان‌محمد نقاش. کیمیای هنر، ۱۱ (۴۲)، ۸۳-۹۹.## عارف‌نیا، ف. (1377). بحران یا تحول در نقاشی معاصر ایران. نامۀ فرهنگ، 30.##فهیمی‌فر، ع.ا. (1394). بیان تصویری دین در رسانه. تهران: انتشارات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران سروش.##قاسمی‌پور، ق. (1387). زمان و روایت. نقد ادبی. ۱ (۲)، ۱۲۲-۱۴۳.##قلی‌پور، ح.، و حاصلی، پ. (1398). بررسی تأثیر روابط فرهنگی با اروپا بر نقاشی مکتب اصفهان. هنر، 17، 1ـ 16.##محمدی کله سر، ع.ر. (1394). روایت‌شناسی ساختارگرا و مطالعات میان‌رشته‌ای. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 1.##مقنی‌پور، م.، و چراغی نظر، ا. (1399). تحلیل روایت‌شناسانۀ نگارۀ «گذر سیاوش از آتش» از شاهنامۀ شاه طهماسبی، بر مبنای الگوی پراپ. پژوهش‌های ادبیات تطبیقی، ۸ (۳)، ۱۵۴-۱۸۵.##موسوی لر، ا.، و مصباح، گ. (1390). تحلیل ساختار روایت در نگارۀ «مرگ ضحاک» براساس الگوی کنشی گریماس. نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی، 3، 23ـ34.##نوحی نوشین، ف. ف. (۱۳۹۹). بازخوانی روایت در نگاره‌های شاهنامۀ ابراهیم سلطان (مکتب شیراز تیموری) با استناد به نظریۀ هرمنوتیک فلسفی پل ریکور. کیمیای هنر، ۹ (۳۵)، ۸۷-۱۰۳.##وریجی، ا.، داداشی، ا. (1400). روایت شناسی دیداری: روایتگری در تصاویر ایستا (نقاشی) از منظر تاریخ هنر و روایت شناسی، رهپویۀ هنرهای تجسمی، 4، 5ـ17.##Bahram Shotorban, B., Fahimifar, A. A., Safoora, M. A., & Sekhavat, Y. A. (2022). Breaking the frame in traditional Persian paintings, a prelude to remediation. Journal of Visual Art Practice, 21(4), 337-357.##Bolter, J. D., & Grusin, R. (1999). Remediation: Understanding New Media. MIT Press, Cambridge, MA.##Goodman, N. (1980). Twisted tales; or, story, study, and symphony. Critical Inquiry, 7(1), 103-119.##Grusin, R. (2004). Premediation. Criticism, 46(1), 17-39.##Hoogvliet, M. (2010). How to Tell a Fairy Tale with Images: Narrative Theories and French Paintings from the Early Nineteenth Century. RELIEF-Revue électronique de littérature française, 4(2), 198-212.##Mitchell, W. T. (2013). Iconology: image, text, ideology. University of Chicago Press.##Panofsky, E. (1947). Style and medium in the motion pictures. na.##Parker, J. (2018). What we talk about when we talk about space and narrative (and why we’re not done talking about it). Frontiers of Narrative Studies, 4, 178-196.##Prince, G. (1990). On narratology (past, present, future). French Literature Series, 17, 1-14.##Ranta, M. (2021). The role of schemas and scripts in pictorial narration. Semiotica, 241, 1-27.##Speidel, K. (2018). How single pictures tell stories. A critical introduction to narrative pictures and the problem of iconic narrative in narratology. Towards an experimental narratology of the image. University of Vienna. Vienna.##Wells, P. (2013). Understanding animation. Routledge##Wolf, W. (2003). Narrative and narrativity: A narratological reconceptualization and its applicability to the visual arts. Word & Image, 19, 180-197.##
دوره 9، شماره 17
اردیبهشت 1404
صفحه 496-450

  • تاریخ دریافت 22 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 16 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 06 دی 1402