دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی نشانه-بوم‏ زیست گفتمانی در دو روایت "شیر و خرگوش" و "کبوتر طوق‎دار" از نصرالله منشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار زبان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/jlc.2024.413807.1591
چکیده
بحران‏های محیط‏زیستی در طی نیم‏قرن اخیر سبب شکل‏گیری مطالعات میان‏رشته‏ای شده است که از جمله آن زبان‏شناسی‏ زیست‏محیطی است و مفهوم بوم‏زیست برای اولین بار سبب شکل‏گیری این شاخه از علم زبان‌شناسی گردید. نشانه-بوم‏زیست هم بر ارتباط میان موجودات و مکان زندگی آن‏ها و هم بر ارتباط متقابل عناصر مکان تأکید دارد. در این پژوهش برآنیم تا به این سوال‌ها پاسخ دهیم که ارتباط میان نشانه-بوم‏زیست ادبی و سبک زندگی چیست و سبک زندگی چگونه منجر به تولید و یا انحلال معنا در نتیجه فرآیند کنشی گفتمان می‌گردد؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که زنجیره تراانسان-مکانی حضور انسان و کنش‏های اجتماعی او، که در این اثر از جایگاه حیوانات بیان می‏شود، تجربه‏اش در بوم‏زیست را در خود جای داده و کیفیت بوم‌زیست را شکل می‏دهد. کنشگری حیوانات با ویژگی انسانی، نقش محیط‏زیست در پیشبرد روایت در تعامل با شخصیت‏های داستان و خصوصاً شخصیت اصلی، چرخش روند حکایت از مرگ حیوانات به سوی نجات آن‏ها و همچنین هماهنگی زیست‏محیط طبیعی و اجتماعی نشان‏دهنده نقش‏آفرینی محیط‏زیست در این روایات است. ورود زیست‏بوم به تعاملات گفتمانی و وجود نظام‏های نشانه-معنایی نشان‏دهنده هویت اجتماعی، فرهنگی، فردی و جمعی هستند و در حقیقت سبک زندگی را ایجاد می‏نمایند که مرز میان فرهنگ و طبیعت را جابه‏جا نموده و درنتیجه سبب ارتباط نزدیک با کنش‏های اجتماعی می‏شود. چرا که سبک زندگی، در حقیقت فرآیند تعمیم‏پذیری و همگانی شدن یک کنش است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آلبوغبیش، ع.، و گل‏بابایی، ف. (۱۳۹۷). تحلیل داستان کلیله و دمنه. ادبیات پارسی معاصر، ۱، 79ـ ۹۷.##استیب، آ. (۱۳۹۵). زبان‏شناسی زیست‏محیطی، سرپرست گروه مترجمان ف. آقاگل‏زاده. تهران: نشرنویسه.##افتخاری، ح.، و کاظمی، ف. (1402). مقایسه ‌اصطلاحات خویشاوندی در فارسی تهرانی و انگلیسی سالتلیک‌‌ سیتی: رویکردی زیست‌محیطی ـ رده‌شناختی. زبانشناسی اجتماعی، 22، 29ـ 46.##افتخاری، ح.، و کاظمی، ف. (1401). بررسی‌اصطلاحات خویشاوندی در لری خرم‌آباد: رویکردی زیست‌محیطی ـ رده‌شناختی. زبانشناسی و گویش‌های ایرانی، 10، 63 ـ41.##بهروزنیا، ک. (۱۳۸۳). جهان داستان و محیط‏زیست. کتاب‌‏ماه کودک و نوجوان، ۸۵، 53ـ ۶۰.##پارساپور، ز. (۱۳۹۱). نقد بوم‏گرا رویکردی نو در نقد ادبی. نقد ادبی، ۱۹، 7ـ ۲۶.##جوادی آملی، ع. (۱۳9۶). اسلام و محیط‏زیست، قم: نشر اسراء.##ذوالفقارخانی، م. (۱۳۹۸). بوم‏گرایی و تبلور آن در آثار نیما یوشیج و رالف والدو امرسون. نشریه نقد زبان و ادبیات خارجی، ۲۴، 247ـ ۲۷۵.##روانشادنیا، م. (1392). مرجع مدیریت ایمنی در پروژه‌های عمرانی. تهران: سیمای دانش.##سالمیان، غ. زینی‌وند، ت. و محمدی، ر. (1395). بررسی شعر نیما بر مبنای نقد بوم‌گرا. پژوهشنامۀ متون ادبی دورۀ عراقی، 1، 133ـ 148.##شعیری، ح. ر. (۱۳۸۶). بررسی انواع نظام‏های گفتمانی از دیدگاه نشانه‌ـ معناشناختی. مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی. ۲۱۹، 106ـ۱۱۹.##شعیری، ح. ر. (۱۳۸8). از نشانه‌شناسی ساختگرا تا نشانه– معناشناسی گفتمانی. نقد ادبی، 2(8)، 33 ـ 51.##شعیری، ح. ر.، و وفائی، تو (۱۳۸8). راهی به نشانه ـ معناشناسی سیال: با بررسی موردی «ققنوس» نیما، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##شعیری، ح. ر.، و رحیمی، م. (1389). از ابرسوژه تا ناسوژه جلوه‌های متناوب قدرت در نمایشنامه سیاها اثر ژان ژنه. نقد زبان و ادبیات خارجی (پژوهشنامه علوم انسانی)، 2(4)، 1 ـ 17.##شعیری، ح. ر. (۱۳۹۵). تجزیه و تحلیل نشانه ـ معناشناختی گفتمان. تهران: سمت.##شعیری، ح. ر.، و سیدابراهیمی، ف. (۱۳۹۸). نشانه ـ بوم‏زیست ادبی: نظریه و روش. نقد ادبی، ۴۶، 69 ـ 8۹.##شعیری، ح. ر.، و سیدابراهیمی، ف. (۱۴۰۰). نقد ترجمه کتاب سیر نشانه‏شناسی: از نشانه‏شناسی سخت تا نشانه‏ـ انسان‏شناسی نرم. پژوهش‏نامه انتقادی متون و برنامه‏های علوم انسانی، ۲۱، 171 ـ 192.##شعیری، ح. ر. (۱401). نشانه ـ معناشناسی سبک زندگی. پژوهش‏های زبان‏شناسی: نظریه و کاربرد، 1، 75 ـ 92.##عبداللهی، م. (1381). فرهنگ‏نامۀ جانوران در ادب پارسی. تهران: پژوهنده.##علوی‏پور، م.، شعیری، ح.ر.، ربیع، ع. و کریمی‏فیروزجایی، ع. (1400). تخریب لنگرهای کنشی معنا: تحلیل تلاطم شوشی در گفتمان ادبی مطالعه موردی این سگ می‏خواهد رکسانا را بخورد. ادبیات پارسی معاصر، 11، 173 ـ 196.##گیرو، پ. (۱۳83). نشانه‌شناسی. ترجمۀ م. نبوی. تهران: آگاه.##منشی، ن. (۱۳۸۳). کلیله‌ و دمنه. تصحیح م. مینوی. تهران: امیر‏کبیر.##مودودی، م. ن. (۱۳۹۰). بوم نقد جنبشی میان‌رشته‏ای بین دو حوزۀ محیط‏زیست و ادبیات. کتاب‌ماه علوم و فنون، ۹، ۱2 ـ ۱8.##میرزابابازاده فومشی، ب. (1399). اخلاق زیست‌محیطی یا انسان‌محوری: بوم نقد تطبیقی با نگاهی به سپهری و امرسن. پژوهش‌های ادبیات تطبیقی، 8، ۴۶ ـ ۶۳.##نامورمطلق، ب.، و شعیری، ح. ر. (۱۳۹۲). نشانه ـ معناشناسی دیداری: نظریه و تحلیل گفتمان هنری. تهران: سخن.##نصر، س. ح. (2007). دین و نظام طبیعت، ترجمۀ م. ح. فغفوری، تهران: حکمت.##نوری، ج. (1372). فرهنگ جامع محیط زیست. تهران: بینا.##وارمیلی، ن.، و کاظمی، ف. (1401). بررسی سبک فکری و عاطفی شخصیت‌های داستان شیر و گاو در کلیله و دمنۀ نصراالله منشی از دیدگاه نشانه‌ ـ معناشناسی گفتمانی. سبک شناسی نظم و نثر فارسی، 15، 165 ـ 177.##وارمیلی، ن.، و کاظمی، ف. (۱۴۰1). بررسی جایگاه روایی حیوانات در کلیله ‌‌و دمنه با رویکرد نشانه‌معناشناسی گفتمانیِ گرمس. زبانشناسی اجتماعی، 3، 53 ـ 65.##ولت، ژ. (1390). رساله‌ای در باب گونه‌شناسی روایت. ترجمة ع. عباسی و ن حجازی. تهران: نشر علم یوسفی.##Abdollahi, M. (2002). Dictionary of Animals in Persian Literature. Tehran: Pazhouhandeh. [in Persian]##Alavi Pour, M., Shaeiri, H., Rabiei, A., & Karimi Firouzjani, A. (2021). Destruction of Actional Meaning Anchors: Analysis of Turbulence in This Dog Wants to Eat Roxana. Contemporary Persian Literature Journal, 11(1), 173 ـ 196. [in Persian]##Alboughbeish, A., & Golbabayi, F. (2018). Analysis of the Story of Kalila and Demna. Contemporary Persian Literature, 8(1), 79 ـ 97. [in Persian]##Behrouznia, K. (2004). The World of Stories and the Environment. Book of the Month for Children and Adolescents, (85), 53 ـ 60. [in Persian]##Clark, T. (2015). Ecocriticism on the Edge: The Anthropocene as a Threshold Concept. First Published. London and New York: Bloomsbury Publishing.##Clark, T. (2015). Ecocriticism on the Edge; the Anthropocene as a Threshold Concept. First Published. London and New York: Bloomsburry Publishing.##Eftekhari, H., & Kazemi, F. (2022). The Study of Kinship Terminology in Language Variety of Lori Khoramabad: An Ecological ـ Typological Approach. Journal of Iranian Linguistics and Dialects, 7(1), 41 ـ 63. [in Persian]##Eftekhari, H., & Kazemi, F. (2023). The Study of Kinship Terminology in Language Varieties of Tehran and Salt Lake English: An Ecological ـ Typological Approach. Journal of Social Linguistics, (22), 29 ـ 46. [in Persian]##Guiraud, P. (2004). Semiotics. Translated by M. Nabavi. Tehran: Aga##Haugen, E. (2001). The Ecology of Language. In The Ecolinguistics Reader: Language, Ecology and Environment (pp. 57–66). ##Haugen, E. (2001). The Ecology of Language. The Ecolinguistics Reader: Language, Ecology and Environment, 57 ـ 66. ##Javadi Amoli, A. (2017). Islam and the Environment. Qom: Esra Publishing. [in Persian]##Mawdudi, M. N. (2011). Eco ـ Criticism: An Interdisciplinary Movement Between Environmental and Literary Studies. Book of the Month: Science and Technology, 5(2), 12 ـ 18. [in Persian]##Mirza Babazadeh Fomshi, B. (2020). Environmental Ethics or Anthropocentrism: A Comparative Eco ـ Criticism with Reference to Sohrab Sepehri and Emerson. Comparative Literature Research, 1(8), 46 ـ 63. [in Persian]##Monshi, N. (2004). Kalila and Dimna. Edited by M. Minovi. Tehran: Amir Kabir Publishing. [in Persian]##Namvar Motlagh, B., & Shaeiri, H. (2013). Visual Semiotics: Theory and Artistic Discourse Analysis. Tehran: Sokhan Publishing. [in Persian]##Nasr, S. H. (2007). Religion and the Order of Nature. Translated by M. H. Faghfoori. Tehran: Hikmat. [in Persian]##Noori, J. (1993). Comprehensive Environmental Dictionary. Tehran: Bina. [in Persian]##Parsapour, Z. (2012). Eco ـ Criticism: A New Approach in Literary Criticism. Scientific ـ Research Quarterly of Literary Criticism, 5(19), 7 ـ 26. [in Persian]##Ravanshadnia, M. (2013). Safety Management Reference in Civil Projects. Tehran: Simaye Danesh. [in Persian]##Salmian, G., Zeini Vand, T., & Mohammadi, R. (2016). Analyzing Nima's Poetry Based on Eco ـ Criticism. Journal of Iraqi Period Literary Texts Research, (1), 133 ـ 148. [in Persian]##Shaeiri, H. (2007). Analysis of Different Discourse Systems from a Semiotic ـ Semantic Perspective. Collected Articles of Allameh Tabataba'i University, (219), 106 ـ 119. [in Persian]#‎#Shaeiri, H. (2009). From Structural Semiotics to Discourse Semiotics. Literary Criticism, 2(8), 33 ـ 51. [in Persian]##Shaeiri, H. (2016). Discourse Semiotic ـ Semantic Analysis. Tehran: Samt. [in Persian]##Shaeiri, H. (2022). Semiotics of Lifestyle. Biannual Journal of Linguistic Research: Theory and Application, 1(1), 75 ـ 92. [in Persian]##Shaeiri, H., & Rahimi, M. (2010). From Hyper ـ Subject to Non ـ Subject: Alternating Power Representations in Jean Genet's The Blacks. Journal of Foreign Language and Literature Criticism, 2(4), 1 ـ 17. [in Persian]##Shaeiri, H., & Seyed Ebrahimi, F. (2019). Eco ـ Semiotic Literature: Theory and Method. Scientific ـ Research Quarterly of Literary Criticism, 12(46), 69 ـ 89. [in Persian]##Shaeiri, H., & Vafaee, T. (2009). A Path to Fluid Semiotics: A Case Study of Nima's "Phoenix". Tehran: Scientific and Cultural Publishing. [in Persian]##Shaeiri, H., & Vafaee, T. (2021). Critique of the Translation of A History of Semiotics: From Hard Semiotics to Soft Anthropo ـ Semiotics. Critical Journal of Humanities Texts and Programs, 21(1), 171 ـ 192. [in Persian]## Steffensen, S. & Fill, A. (2014). Ecolinguistics: the State of the Art and Future Horizons. Language Sciences, 6 ـ 25.##Steffensen, S., & Fill, A. (2014). Ecolinguistics: The State of the Art and Future Horizons. Language Sciences, 6–25. ##Steib, A. (2016). Ecological Linguistics. Supervising Translator: F. Aghagolzadeh. Tehran: Neveseh Publishing. ##Tian, H. & Wang, Y. (2022). Ecosemiotics and Biosemiotics: a Comparative Study. Language and Semiotic Studies, 8(3), 130 ـ 144.##Tian, H., & Wang, Y. (2022). Ecosemiotics and Biosemiotics: A Comparative Study. Language and Semiotic Studies, 8(3), 130 ـ 144. ##Varmilee, N., & Kazemi, F. (2022). Investigating the Narrative Status of Animals in Kelileh and Demneh based on Greimas' Discursive Semio ـ semantics Approach. Journal of Social Linguistics, 5(3), 53 ـ 65. [in Persian]##Varmili, N., & Kazemi, F. (2022). Exploring the Emotional and Intellectual Style of Lion and Cow Story’s Characters in Nasrollah Munshi’s Kelileh and Demneh from the Viewpoint of Semiotics of Discourse. Journal of Persian Poetry and Prose Stylistics, 15(73), 165 ـ 177. [in Persian]##Von Uexküll, J. (1982). The Theory of Meaning.##Von Uexküll, J. (1982). The Theory of Meaning.##Wellet, J. L. (2011). A Treatise on the Typology of Narrative. Translated by A. Abbasi & N. Hejazi. Tehran: Elm Yousofi Publishing.##
دوره 9، شماره 17
اردیبهشت 1404
صفحه 274-235

  • تاریخ دریافت 06 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 22 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 20 دی 1402