دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی اهمیت و شیوه‌های طراحی معما در روایت‌های پلیسی با تمرکز بر رمان «جمجمة جوان» براساس رمزگان هرمنوتیکی رولان بارت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران .
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
10.22034/jlc.2024.423188.1601
چکیده
عمده‌ترین ویژگی‌ رمان پلیسی به‌عنوان یکی از فروع ژانر جنایی محوریت معما در روایت است. معما یا معماهایی که حول محور سه سؤال عمدة هویت قاتل، چگونگی وقوع و انگیزة قتل شکل می‌گیرد. نویسندة موفق در عرصة روایت‌های پلیسی نیز کسی است که از رهگذر طراحی معماهای پرکشش و گنجاندن استادانة آن در اثنای متن بتواند خواننده را تا انتهای روایت همراه خود نگاه دارد. اما مسأله اینجاست که علیرغم اهمیتی که در منابع نظری برای موضوع طراحی معما قائل شده‌اند، هیچ چهارچوب یا الگوی مشخصی برای این موضوع پیشنهاد نشده‌است. ازهمین‌رو در این پژوهش تلاش‌شد تا به‌روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر متن رمان «جمجمة جوان» از لاله زارع و با درنظ گرفتن رمزگان هرمنوتیکی که رولان بارت برای خوانش نشانه‌شناسانة متن معرفی کرده است، کارایی مراحل این رمزگان برای طراحی معما در روایت‌های پلیسی بررسی و تحلیل شود. رولان بارت با معرفی پنج رمزگان الگوی همه‌جانبه‌ای را در اختیار خوانندگان متون قرار داده است تا بتوانند پیام‌های نهفته‌ی متن را تشخیص دهند. او رمزگان هرمنوتیکی را برای بررسی معماهای متن در نظر گرفته است. رمزگانی که با موضوع طراحی معما در روایت‌های پلیسی تناسب دارد. نتایج بررسی متن رمان براساس مراحل دهگانة معما در الگوی بارت نشان داد که این مراحل می‌تواند چهارچوبی مشخص را در اختیار نویسندگان رمان‌های پلیسی قرار دهد. به‌این‌ترتیب‌که رعایت هفت مرحلة مضمون‌سازی، تثبیت موقعیت معما، صورتبندی معما، نوید پاسخ، سدسازی، تعلیق در پاسخ و رمزگشایی جزو موارد ضروری است و سه مرحلة دیگر یعنی ابهام‌افکنی، فریب مخاطب و پاسخ جزئی حالت اختیاری دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آلن، گ. (1397). بینامتنیت. ترجمة پ. یزدانجو. تهران: مرکز.##اسپرهم، د.، شاگشتاسبی، م.، و سالاری، ع. (1398). تحلیل روایی داستان نخجریان و شیر مثنوی معنوی با رویکرد زبان‌شناسی رمزگان رولان بارت. پژوهشنامة نقد ادبی و بلاغت، 1، 1ـ20.##اسکاگز، ج. (1401). کلیدواژه‌های ادبیات جنایی. مترجم مؤسسة خط ممتد اندیشه. تهران: نشر نشانه.##پاینده، ح. (1397). نظریه و نقد ادبی. درس‌نامه‌ای میان‌رشته‌ای. تهران: سمت.##چندلر، د. (1387). مبانی نشانه‌شناسی. ترجمة م. پارسا. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.##زارع، ل. (1400). جمجمة جوان، تهران: ققنوس.##شهسواری، م. (1399). مقدمة رمان بی‌تابوت. تهران: ققنوس.##صادقی، ل. (1392). انشقاق اجتماعی در یک متن نوشتنی: رمزگان‌شناسی خروس. مجموعه‌مقالات نشانه‌شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر. به کوشش ل. صادقی. تهران. سخن. 161-204.## قاسم‌زاده، ع،. و خدادادی، ف. (1399). تحلیل فرایند تعلیق به واسطة رمزگان هرمنوتیکی-معمایی در روایت پیش‌رونده (مطالعة موردی روایت پلیسی-جنایی). روایت‌شناسی، 8، 301-333.##مرادی، ا.، چالاک، س. (1399). بررسی تکثر معنایی در حکایت شاه و کنیزک مولوی براساس نظام رمزگان روایی رولان بارت. پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)، 2، 189-210.##مکاریک، ا. (1393). دانش‌نامة نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمة م. مهاجر و م. نبوی. تهران: آگه.##موسوی، و.، شهبا، م. (1401). کتاب ژانر سینما؛ زیبایی‌شناسی و کارکردهای ژانر. تهران: انتشارات دانشگاه سوره.##Allen, G. (2018). Intertextuality. Translated by P. Yazdanjou. Tehran: Markaz.##Altman, R. (2000). Film/Genre. London: BFI.##Barthes, R. (1970). S/Z. Paris: Editions Du Seuil.##Barthes, R. (1974). S/Z. Translated by Richard Miller. Oxford: Blackwell.##Chandler, D. (2008). Semiotics: The Basics. Translated by Mehdi Parsa. Tehran: Institute for Islamic Culture and Arts.##Esperham, D., Shaghastehsabi, M., & Salari, A. (2019). Narrative Analysis of the Story of the Leopard and the Lion in Masnavi Ma'navi Using Roland Barthes' Code Theory. Journal of Literary Criticism and Rhetoric, 1, 1–20.##Ghasemzadeh, A., & Khodadadi, F. (2020). Analysis of the Process of Suspense through the Hermeneutic-Enigmatic Code in Progressive Narrative (A Case Study of Crime Fiction). Narratology, 8, 301–333.##Huters, T. (1990). Reading the Modern Chinese Short Story. London: An East Gate Book.##Lewis, J. (1971). The Ideological Octopus: An Exploration of Television and Its Audience. New York and London: Routledge.##Litch, T. (2002). Crime Film. Cambridge: Cambridge University Press.##Makaryk, I. (2014). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Translated by Mehran Mohajer & Mohammad Nabavi. Tehran: Agah.##Moradi, A., & Chalak, S. (2020). A study of the semantic layers in the story of Rumi "The King and the Maid" based on Roland Barthes' code system. Studies in Mystical Literature (Gohar-e Gooya), 2, 189–210.##Mousavi, V., & Shahba, M. (2022). The Book of Film Genres: Aesthetics and Functions of Genre. Tehran: Sooreh University Press.##Payandeh, H. (2018). Literary Theory and Criticism: An Interdisciplinary Coursebook. Tehran: SAMT. ##Sadeghi, L. (2013). Social Schism in a Scriptible Text: A Semiotic Analysis of ‘The Rooster’. In Collected Papers on Semiotics and Criticism of Contemporary Fiction, ed. by Leila Sadeghi. Tehran: Sokhan, 161–204.##Scaggs, J. (2022). Key Concepts in Crime Fiction. Translated by Khat-e Momtad-e Andisheh Institute. Tehran: Nashr-e Neshaneh.##Shahsavari, M. (2020). Introduction to the Novel “Bi Tabout”. Tehran: Qoqnoos.##Zare, L. (2021). JomJomeye Javan. Tehran: Qoqnoos.##
دوره 9، شماره 17
اردیبهشت 1404
صفحه 151-111

  • تاریخ دریافت 09 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 16 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 30 بهمن 1402