دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

کارکرد و ارزش اشیاء در داستان: «مطالعۀ موردی رمان شازده احتجاب»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران .
10.22034/jlc.2024.427198.1607
چکیده
این پژوهش در پی آن است تا کارکردها و ارزش‌هایی مشخص را، که در داستان شازده احتجاب به اشیاء اختصاص داده شده است، بررسی و تحلیل کند و تأثیر آن‌ها را بر ساختار روایت آشکار سازد. اشیاء در این داستان، تنها ابزارهای پس‌زمینه‌ای نیستند؛ بلکه نقش‌هایی پویا در شکل‌دهی به رویدادهای مختلف دارند؛ از این رو، تمرکز بر این جنبه‌های به ظاهر محدود و مشخص، چشم‌اندازهای وسیع‌تر روایی را آشکار می‌سازد. همچنین، این پژوهش آشکار می‌سازد که اشیاء وجودهایی پویا و فعّال هستند که تأثیری قابل توجّه در ایجاد تنش‌ها و کشمکش‌ها و مخمصه‌ها دارند و نشان‌ می‌دهد که بسیاری از آ‌ن‌ها بارهای عاطفی و معنایی و نیز نگرش‌های ناگفتۀ شخصیت‌ها را بر دوش می‌کشند. با چنین رویکردی، در این پژوهش دو پرسش مطرح شده است: نخست آنکه اشیاء، در این رمان، چه کارکردها و ارزش‌هایی دارند؟ و دیگر آنکه اشیاء چگونه بر فرم کلی این روایت تأثیر می‌گذارند؟ در پی این پرسش‌ها، هدف مهم این پژوهش آن است که نشان بدهد اشیاء در این داستان، از سطح شی‌ء‌بودگی صرف، فراتر می‌روند و اهمیت عاطفی و نمادین بسیاری می‌یابد؛ تا آن‌جا که ساختار و فرم و معنای داستان را به حضور خود در موقعیت‌های مختلف وابسته ساخته‌اند. بر این اساس، در نهایت، درک تأثیر اشیاء بر خطوط پراکندۀ روایت و فرم کلی آن، به کشف تعامل پیچیده بین شخصیت‌ها، اشیاء و عاملیت مربوط به آن‌ها کمک می‌کند و در نهایت، تفسیری عمیق‌تر از رمان شازده احتجاب به دست می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


بودریار، ژ. (1393). نظام اشیا. ترجمۀ پ. ایزدی. تهران: ثالث.##بارگاس یوسا، م. (1386). عیش مدام، فلوبر و مادام بواری. ترجمۀ ع. کوثری. تهران: نیلوفر.##بودریار، ژ. (1398). جامعۀ مصرفی. ترجمۀ پ. ایزدی. تهران: ثالث.##شعیری، ح.ر.، و صالحی، ن. (1402). تحلیل نظام گفتمانی فرش و کارکرد موزه‏ای آن. هنر و ادبیات تطبیقی، 1، 23ـ 37.##طاهرنژاد، ف. و شعیری، ح.م.، و ایرجی، م. (1401). تحلیل روایت‏پریشی و چالش‏های نشانه-معنایی آن با تأکید بر داستان شازده‏احتجاب. روایت‏شناسی، 6 (12)، 337-364.##فریزر، ج. ج. (1384). شاخه زرین، پژوهشی در جادو و دین. ترجمۀ ک. فیروزمند. تهران: آگاه.##فلوبر، گ. (1397). مادام بواری. ترجمۀ م. سحابی. تهران: مرکز.##کنعانی، ا. (1401). از نظام نشانه‏ای تا نظام ابژه‏ای در شازده‏احتجاب گلشیری. نقد و نظریۀ ادبی، 2 (14)، 41-64.##کنوبلاخ، ه. (1390). مبانی جامعه‏شناسی معرفت. ترجمۀ ک. راسخ. تهران: نی.##گلشیری، ه. (1397). شازده احتجاب. تهران: نیلوفر.##مانهایم، ک. (1389). مقاله‏هایی دربارۀ جامعه‏شناسی شناخت. ترجمۀ ف. مجیدی. تهران: ثالث.##میبدی، ا، ر. (1382). کشف الاسرار و عدة الابرار. به اهتمام ع.ا. حکمت. جلد پنجم. تهران: امیرکبیر.##یزدخواستی، ح.، و ف. مولودی (1391). خوانشی «لکانی» از شازده‏احتجاب گلشیری.ادب‏پژوهی، 21، 111-139.##Baudrillard, J. (2014). The system of objects (P. Izadi, Trans.). Sales. (Original work published 1968) [in Persian]##Baudrillard, J. (2019). The consumer society (P. Izadi, Trans.). Sales. (Original work published 1970) [in Persian]##Blackwell, M. (2010).The secret life of things: animals, objects, and it-narratives in eighteenth-century England / Lewisburg Bucknell University Press.##Butler, Judith (1990). Gender Trouble, Feminism and the Subversion of Identity, New York and London, Routledge.##Calogero, R. M., et al. (editors) (2011). Self-objectification in women: causes, consequences, and counteractions / American Psychological Association.##Flaubert, G. (2018). Madame Bovary (M. Sahabi, Trans., 18th ed.). Markaz. (Original work published 1857) [in Persian]##Frazer, J. G. (2005). The golden bough, A study in magic and religion (K. Firouzmand, Trans., 2nd ed.). Agah. (Original work published 1890) [in Persian]##Gervais, S. J. (2013). Objectification and (De)Humanization, Springer, a New York.##Golshiri, H. (2018). Prince Ehtejab (15th ed.). Niloufar. [in Persian]##Horkheimer, M., & T. W. Adorno (2002). Dialectic of Enlightenment, Philosophical Fragments, Stanford University Press.##Hoskins, J. (1998). Biographical objects, how things tell the stories of people's lives, Routledge.## Kanaani, E. (2022). From the semiotic system to the object system in Golshiri’s Prince Ehtejab. Journal of Literary Criticism and Theory, 7(2), Article 14. [in Persian]##Knoblauch, H. (2011). Foundations of the sociology of knowledge (K. Rasekh, Trans.). Ney. (Original work published 2005) [in Persian]##Kotrosits, M. (2020). The lives of objects: material culture, experience, and the real in the history of early Christianity, niversity of Chicago Press.##Mannheim, K. (2010). Essays on the sociology of knowledge (F. Majidi, Trans.). Sales. (Original work published 1928) [in Persian]##Meybodi, A. R. (2003). Kashf al-Asrar wa Eddat al-Abrar (A. A. Hekmat, Ed., Vol. 5). Amir Kabir. [in Persian]##Nussbaum, M. C. (1999) Sex and Social Justice, Oxford University Press, USA.##Shoairi, H. R., & Salehi, N. (2023). Discourse system analysis of carpet and its museal function. Comparative Arts and Literature Quarterly, 1(1), 23–37. [in Persian]##Tahernezhad, F., Shoairi, H. R., & Irji, M. (2022). Narrative dislocation and its semio-semantic challenges with emphasis on the story of Prince Ehtejab. Narratology Biannual, 6(12), 337–364. [in Persian]##Vargas Llosa, M. (2007). The perpetual orgy: Flaubert and Madame Bovary (A. Kowsari, Trans.). Niloufar. (Original work published 1975) [in Persian]##Yazdkhasti, H., & Moloudi, F. (2012). A Lacanian reading of Golshiri’s Prince Ehtejab. Adab-Pajouhi, 21, 111–139. [in Persian]##
دوره 9، شماره 17
اردیبهشت 1404
صفحه 449-412

  • تاریخ دریافت 06 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 15 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 29 بهمن 1402