دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

نقش تعامل کاتافورا و آنافورا بر ذهنیت باز و بسته در فیلمهای روایی (مورد مطالعاتی روایتهای حس ششم، سایه نویس، راشومون)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری حکمت هنرهای دینی، دانشکده دین و هنر، دانشگاه ادیان و مذاهب
10.22034/jlc.2025.481201.1678
چکیده
برخلاف تلقی عرفی مبنی بر اینکه تعامل بین کاتافورا (پس‌مرجعی) و آنافورا (پیش‌مرجعی) به‌مثابه تفسیری بر انسجام عّلی روایت به‌طور تقلیل‌دهنده و تک‌صدا معنادار می‌شود؛ مسئله مقاله حاضر این است که الزاماً نباید این‌طور باشد؛ یعنی انسداد ذهنیت باز و تفکر اختیاری در روایت فیلم و تکیه بر گزینه‌های محدود علّی تنها سیاق ناگزیر، آن هم با توجیه فهم فیلم توسط مخاطب و پاسخ به شدت نیاز وی برای بستار نیست. برای پرداختن به این بحث از آراء صاحب‌نظران عرصه تحلیل شناختی روایت فیلم نظیر دیوید بوردول و نیتزان بن‌شائول استفاده خواهد شد. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات و سنجش نمونه‌ها به سیاقی کتابخانه‌ای و بررسی مستقیم متون انجام می‌شود. شواهد تحقیق نشان می‌دهد که گرچه در فیلم‌های روایی (مثل حس ششم و سایه‌نویس) معمولاً از تعامل میان کاتافورا و آنافورا در راستای یک ذهنیت بسته، به‌منظور محدود ساختن اغلب گزینه‌های نهادینه‌‌ و القای این حس استفاده می‌کنند که زنجیره رویدادها از پیش تعیین‌شده و هرگز نمی‌توانست مسیری متفاوت طی کند. با‌ این ‌حال نتایج تحقیق در نمونه‌ای مثل راشومون نشان می‌دهد که این راهبرد می‌تواند به پیچش‌های روایی نیز منجر شود، هنگامی که نشانه‌های کاتافوریک مبهم یا تصادفی اولیه به‌طور عطف‌به‌گذشته و آشکارا به‌صورت آنافوریک فراخوانی گردیده، و به‌طور علّی در گزینه‌ای متفاوت بازخوانی شوند و خود به‌مثابه تجلی ذهنیت باز عمل کنند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 خرداد 1404

  • تاریخ دریافت 09 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 13 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 19 فروردین 1404