دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل گفتمان «هویّت زنان» در هفتاد و یک قصه پریان بختیاری (حیوان- دامادی، شیءوارگی و ...) با تأکید بر نظریة ایدئولوژی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری و مدرس دانشگاه،گروه زبان و ادبیات فارسی (محض)، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
2 هیئت علمی و استاد تمام دانشگاه لرستان.
10.22034/jlc.2025.496675.1697
چکیده
بررسی متون داستانی در دهه‌های اخیر، با تحلیل گفتمان پیوند خورده است و منتقدان کوشیده‌اند با استفاده این رویکرد به تحلیل روابط قدرت و ایدئولوژی‌های نهفته در متن بپردازند. در این پژوهش با استفاده از نظریه تحلیل گفتمان، به بررسی ابعاد مختلف هویت زنان در قصه‌های پریان بختیاری پرداخته می‌شود؛ سپس مطابق با نظریه پراپ به طبقه‌بندی شخصیت‌ و نقش‌های مختلف زن‌ها، در جهت پی بردن به هویّت آن‌ها پرداخته می‌شود. یافته‌ نشان‌دهندة آن است که مسائل مربوط به زنان (چندهمسری، عدم انتخاب تصمیم‌گیری ، اجبار و حکمرانی مردان بر زنان، حیوان- دامادی و ...) از عناصر محوری در گفتمان‌های قصه‌های بختیاری هستند. این قصه‌ها نه تنها بر مسائل اجتماعی اشاره دارند بلکه می‌توانند بر افکار عمومی و نگرش‌های موجود نسبت به زنان تأثیرگذار باشند و از این رو می‌توان به درک عمیق‌تری از فرهنگ اقوام کمک کند. لازم به ذکر است که هر چند پژوهش‌هایی ذیل عنوان قصه‌های بختیاری، مورد بررسی قرار گرفته‌ است؛ ولی هفتاد و یک قصه‌ منتخب، برای اولین بار مورد امعان‌نظر پژوهشگران قرار گرفته‌ و به تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف هویت زنان می‌پردازند. پژوهشگران سعی بر آن دارند درک و نگرش عمیق‌تری از چالش‌های اجتماعی و فرهنگی نهفته در میان این قصه‌ها ارائه داده و گامی در جهت ترویج برابری جنسیتی و تقویت حقوق زنان بردارند. به طور کلی، می‌توان گفت که ارزیابی هم‌زمان ساختار روایت و محتوای اجتماعی در این پژوهش می‌تواند به ایجاد نگرش جامع‌تری نسبت به ادبیات بختیاری و تأثیرات فرهنگی و اجتماعی آن بر هویت زنان منجر شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 خرداد 1404

  • تاریخ دریافت 09 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 22 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 14 اسفند 1403