دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

شگردهای تشریک مخاطب با متن در ادبیات داستانی معاصر: نمونه‌پژوهی داستان‌هایی از زویا پیرزاد (سه‌کتاب و عادت می‌کنیم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولایت ایرانشهر- ایران
2 دانشگاه ولایت ایرانشهر، سیستان و بلوچستان
10.22034/jlc.2025.517021.1721
چکیده
این پژوهش، از منظر دانش معانی، به بررسی «شیوه‌های تشریک مخاطب با متن» در داستان‌های کوتاه زویا پیرزاد پرداخته است. دگرگونی‌های اجتماعی دنیای معاصر، تغییرات عمده‌ای را در برخی از جنبه‌های علوم اجتماعی، هنر و ادبیات پدیدآورده است و زیبایی‌شناسی آثار ادبی نیز از این قاعده مستثنی نیست و از این‌رو نظریات متفاوتی در باب بلاغت متون نو پدید آمده است؛ اگر زمانی بلاغت سخن گفتن به اقتضای حال مخاطب بود، امروزه، با مخاطب بلیغ سروکار داریم که این مخاطب بلیغ با متن در ارتباط است نه مؤلف. یکی از مسائلی که در بررسی متون معاصر فارسی اهمیت دارد، بررسی ویژگی‌های بلاغی آنها با توجه به اقتضائات آفرینش متون در دنیای مدرن است، بسیاری از شگردهای بلاغی دنیای قدیم، امروزه برای بررسی قالب‌هایی مانند رمان و داستان کوتاه، پاسخگو نیستند و باید عناصر زیبایی‌شناسانة این متون به‌طور مستقل و مجزا مورد بررسی قرار گیرند؛ کاری که تاکنون کمتر بدان توجه شده است. به نظر می‌رسد در متون بررسی شده (مجموعه داستان کوتاه سه کتاب و رمان عادت می‌کنیم)، شگرد بلاغی تشریک مخاطب با متن، نقش عمده‌ای در همدلی مخاطب با روایات داستانی داشته است. بررسی‌های این پژوهش نشان می‌دهد که تشریک مخاطب با متن از طریق برخی از شگردها در این متون مشهود است؛ این شگردها عبارتند از: حذف، پرسش بلاغی تشریکی، خلأ، ایجاد تردید، تاخیر و ... . به نظر می‌رسد این شگردهای بلاغی، در بسیاری دیگر از متون داستانی مدرن قابل بررسی هستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 خرداد 1404

  • تاریخ دریافت 26 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 27 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 11 خرداد 1404