دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی پیرنگ در مجموعة داستانی «دنیا الله» اثر نجیب محفوظ بر اساس نظریة نورمن فریدمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
10.22034/jlc.2025.524445.1731
چکیده
پیرنگ به عنوان زنجیره‌ای از رخدادهای منظم و علّی، در درک داستان نقش کلیدی دارد. در میان تقسیم‌بندی‌های روایت‌شناسان، الگوی نورمن فریدمن با طبقه‌بندی پیرنگ به سه نوع اصلی سرنوشت‌محور، شخصیت‌محور و تفکر‌محور (به همراه زیرشاخه‌های هرکدام) از جامع‌ترین رویکردهاست. این پژوهش با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و با هدف واکاوی نقش و کارکرد عنصر پیرنگ در سبک داستان‌نویسی نجیب محفوظ، موردکاوی مجموعه داستانی «دنیا الله» را در دستور کار قرار داده‌است. فرضیة محوری آن است که کاربست الگوی سه‌گانة فریدمن در متون غیرغربی، ازجمله ادبیات داستانی عربی، می‌تواند به توسعة چارچوب‌های نظری روایت‌شناسی میان‌فرهنگی بینجامد و ابعاد جدیدی از انعطاف‌پذیری این الگو را آشکار سازد. تحلیل داده‌ها حاکی از آن است که الگوی فریدمن به‌گونه‌ای کارآمد قادر به تبیین پیچیدگی‌های روایی و تنوع مضمونی این مجموعه است. هر سه نوع پیرنگ مطرح‌شده در الگوی فریدمن به نسبت مشابهی در این مجموعة داستانی به کار رفته است و این نتیجه نشان می‌دهد که طبقه‌بندی پیرنگ فریدمن در این داستان‌ها به‌طور معناداری با درون‌مایه‌های تکرارشوندة محفوظ، ازجمله تعارض سنت و مدرنیته و جبر اجتماعی، ارتباط علّی دارد. این همبستگی ناشی از جهت‌گیری محفوظ در تحلیل روان‌شناختی شخصیت‌ها و به‌کارگیری پیرنگ به‌عنوان ابزاری برای بازتاب انتقادی مسائل جامعة مصر است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آبان 1404

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 12 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 22 مهر 1404