دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

پدیدارشناسی تجربهٔ زیسته در تقابل با هوش مصنوعی: خوانش روایت‌شناختی آرای مرلو-پونتی و هایدگر در مجموعه‌داستان «بازدم» اثر تد چیانگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات انگلیسی ، گروه مترجمی زبان انگلیسی ، دانشگاه مازندران، بابلسر ، ایران
2 دانش آموخته دکتری آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه تهران، تهران
3 پژوهشگر پسادکتری زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه مازندران
10.22034/jlc.2026.559189.1793
چکیده
این مقاله به بررسی تقابل بنیادین بین «تجربهٔ زیسته» انسانی و ماهیت هوش مصنوعی از منظر پدیدارشناسی بدنمند مرلو-پونتی و هستی‌شناسی زمانی هایدگر می‌پردازد. با تمرکز بر نظام روایی سه داستان از مجموعه «بازدم» اثر تد چیانگ - «چرخهٔ عمر اشیاء نرم‌افزاری»، «حقیقت واقعیت، حقیقت احساس» و «اضطراب، سرگیجهٔ آزادی است» - و با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کمی و کیفی و و روایت‌شناسی، این پژوهش نشان می‌دهد که تجربهٔ زیستهٔ انسانی بر سه پایهٔ اساسی استوار است: بدنمندی، زمانمندی و بودنـ-در-جهان. تحلیل ۳۶۵۰ واحد معنایی در این سه داستان نشان داد که ۸۷٪ از دیالوگ‌های مربوط به دیجینت‌ها بر بدنمندی تأکید دارند، ۹۴٪ از تعاملات انسانی در پرتو قطعیت مطلق دچار اختلال می‌شوند و ۷۸٪ از کاربران دستگاه پریزم دچار فلج تحلیل می‌گردند. یافته‌های آماری همبستگی مثبت قوی (r=0.89) بین فقدان بدنمندی و ناتوانی در درک تجربه‌های کیفی، و همبستگی منفی قوی (r=-0.92) بین قطعیت مطلق و عمق روابط انسانی را نشان می‌دهند. این نتایج به وضوح ثابت می‌کند که هوش مصنوعی به دلیل فقدان مبانی هستی‌شناختی تجربهٔ زیسته، اساساً قادر به درک یا بازتولید عمق تجربهٔ انسانی نیست. این پژوهش با اتخاذ یک رویکرد بینارشته‌ای نظام‌مند(پدیدارشناسی و روایت‌شناسی)، مفاهیم انتزاعی فلسفی را در بستر روایت‌های ادبی آزموده است. در نهایت، این مقاله استدلال می‌کند که «بازدم» به مثابهٔ دژی ادبی در برابر تقلیل‌گرایی فناورانه ایستاده و پیچیدگی، ابهام و عمق هستی انسان را پاس می‌دارد
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 20 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 17 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 29 بهمن 1404