دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل روایی داستان بیژن و‌منیژه بر اساس سفر قهرمان و مدل کنشی گرمس در نگاره‌های تیموری و صفوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه هنر اصفهان
2 دانشگاه هنر اصفهان، گروه کتابت و نگارگری
3 دانشگاه هنر اصفهان، گروه هنر اسلامی
10.22034/jlc.2026.576745.1826
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی صحنه «نجات بیژن از چاه» در دو نگاره تیموری و صفوی و بررسی میزان انطباق آن‌ها با الگوی سفر قهرمان جوزف کمبل و مدل کنشی آلژیرداس ژولین گرمس انجام شده است. این پژوهش در پی پاسخ دادن به این پرسش است که این دو نگاره با چه شاخص‌های بصری با الگوهای یادشده مطابقت دارند و نقاط هم‌پوشانی این دو چارچوب در خوانش تصویر چیست. روش پژوهش بر مشاهده، توصیف و استنباط استوار است و داده‌ها شامل دو نگاره از صحنه « نجات بیژن از چاه» از شاهنامه ابراهیم سلطان و شاهنامه 274 موزه آقاخان از دو دوره‌ تیموری و صفوی است. نگاره‌ها بر اساس شاخص‌های استخراج‌شده از دو مدل خوانش شدند و نتایج نشان داد هر دو نگاره با مرحله «دست نجات از خارج» در الگوی کمبل مطابقت دارند، اما نگاره صفوی با شاخص‌های بیشتری بر این الگو منطبق است. در مدل گرمس نیز نقش‌های کنشی در هر دو نگاره شناسایی شد، اما در نگاره صفوی روابط کنشی پویاتر است. همچنین، «دست نجات از خارج» با نقش یاریگر، «جهان مرگ» با ضدکنشگر و «ابژه ارزشی» با برکت نهایی در مرحله بازگشت هم‌راستاست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 02 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 29 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 05 خرداد 1405