دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل باغ فردوس الهامی کرمانشاهی بر اساس نظریۀ روایت شناسی شناختی و آمیختگی مفهومی فوکونیه و ترنر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان وادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 پژوهشگر پسادکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/jlc.2026.558679.1791
چکیده
روایت‌‎شناسی شناختی رویکردی میان‌رشته‌ای و نظام‌مند در تحلیل متون روایی است که با بهره‌گیری از مفاهیم زبان‌شناسی شناختی و علوم شناختی، بستر تأویل نوینی از سازوکارهای معنایی روایت فراهم می‌آورد. یکی از نظریّه‌های بنیادین در این حوزه، نظریۀ آمیختگی مفهومی یا درهم‌تنیدگی فضایی است که فوکونیه و ترنر (1998، 2002) آن را بنیان نهاده‌اند. این نظریّه با تبیین سازوکار تعامل میان فضاهای ذهنی، چگونگی شکل‌گیری معنای نوظهور را از طریق آمیختن دو درونداد، یک فضای عام و یک فضای آمیخته تحلیل می‌کند. پژوهش حاضر، با روش توصیفی‌ تحلیلی، به بررسی کاربست این نظریّه در مثنوی باغ فردوس اثر الهامی کرمانشاهی پرداخته‎است. هدف اصلی پژوهش، واکاوی فرآیند آمیختگی مفهومی در ساختار روایی این مقتل منظوم است و این‌که چگونه شاعر با بهره‌گیری از صناعات بلاغی همچون استعاره، تشبیه، جان‌بخشی(تشخیص)، مجاز، تمثیل و کنایه، فضاهای ذهنی گوناگونی را درهم می‌آمیزد و فضای مفهومی تازه‌ای خلق می‌کند که در هیچ‌یک از دروندادها و فضای عام قابل بازیابی مستقیم نیست. یافته‌ها نشان می‌دهد که باغ فردوس ظرفیتی غنی برای تحلیل از منظر روایت‌شناسی شناختی و نظریۀ آمیختگی مفهومی دارد و می‌تواند الگویی مناسب را برای بازخوانی متون کلاسیک ادبیّات فارسی بر پایه نظریّه‌های نوین زبان‌شناختی فراهم سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 18 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 01 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 12 مرداد 1405