1
استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
2
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
3
استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
10.22034/jlc.2026.594258.1855
چکیده
نشانه-معناشناسی با بررسی فرایندهای تولید معنا در سطح گفتمان، از تحلیل ساختارهای زبانی فراتر میرود و بر تعامل میان کنشگران، موقعیتهای گفتمانی و شیوههای معناسازی تأکید دارد. این نظریه با تکیه بر مبانی نشانهشناسی گرمس، معنا را حاصل روابط پویای گفتمانی میداند که در بستر حضور کنشگران و شرایط موقعیتی شکل گرفته و پیوسته دستخوش دگرگونی و بازتعریف میشود. با توجه به ظرفیت روایی و ساختار چندلایه سوره شعراء، بررسی شیوههای معناسازی در این سوره میتواند به شناخت ابعاد پنهان روابط گفتمانی و چگونگی شکلگیری جایگاه کنشگران در فرایند معنا کمک کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای تولید معنا و بررسی چگونگی نقشآفرینی نظامهای گفتمانی در فرایند معناسازی این سوره و با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که نظام کنشی یا تجویزی با غلبۀ فرمانهای الهی و ساختار فرمانمحور، یکی از مهمترین سازوکارهای تولید معنا در سورۀ شعراء است؛ اما نظام حسی ـ ادراکی، معنا را از رهگذر ادراک بیواسطۀ نشانهها و معجزات الهی شکل میدهد. جریان تنش عاطفی نیز با بازنمایی کشاکشهایی چون ترس، امید و پشیمانی، بُعد عاطفی گفتمان روایی را آشکار میسازد. نظام القایی نیز با تکیه بر گفتوگو، پرسش و اقناع، تعامل میان کنشگران و مخاطب را برجسته میسازد. این تنوع نظامها نشان میدهد که این سوره با بهرهگیری از الگوهای گوناگون معناسازی، فرایندی پویا و چندلایه از تولید معنا را در ساختار روایی خود سامان داده است و این امر نهتنها به غنای روایی آن افزوده، بلکه امکان خوانشهای متکثر از آن را نیز فراهم آورده است.
بلاوی، رسول، پریزن، علی رضا و موحدیان عطار، عفیفه. (1405). واکاوی نظامهای گفتمان روایی در سورۀ «شعراء» بر اساس نظریۀ نشانه-معناشناسی. (e254338). دو فصلنامه روایت شناسی، ()، e254338 https://doi.org/10.22034/jlc.2026.594258.1855
MLA
بلاوی، رسول, ، پریزن، علی رضا, و موحدیان عطار، عفیفه. "واکاوی نظامهای گفتمان روایی در سورۀ «شعراء» بر اساس نظریۀ نشانه-معناشناسی" .e254338 , دو فصلنامه روایت شناسی, , 1405, e254338. doi: 10.22034/jlc.2026.594258.1855
HARVARD
بلاوی رسول, پریزن علی رضا, موحدیان عطار عفیفه. (1405). 'واکاوی نظامهای گفتمان روایی در سورۀ «شعراء» بر اساس نظریۀ نشانه-معناشناسی', دو فصلنامه روایت شناسی, (), e254338. doi: 10.22034/jlc.2026.594258.1855
CHICAGO
رسول بلاوی, علی رضا پریزن و عفیفه موحدیان عطار, "واکاوی نظامهای گفتمان روایی در سورۀ «شعراء» بر اساس نظریۀ نشانه-معناشناسی," دو فصلنامه روایت شناسی, (1405): e254338, doi: 10.22034/jlc.2026.594258.1855
VANCOUVER
بلاوی رسول, پریزن علی رضا, موحدیان عطار عفیفه. واکاوی نظامهای گفتمان روایی در سورۀ «شعراء» بر اساس نظریۀ نشانه-معناشناسی. دو فصلنامه روایت شناسی. 1405;():e254338. doi: 10.22034/jlc.2026.594258.1855