دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

سازوکار تولید معنا در رمان بازی آخر بانو: (تحلیلی گفتمانی‌ـ نشانه‌معناشناختی بر اساس الگوی تلفیقی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج
2 استاد یار زیان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج
3 دانشیار زبانشناسی گروه زیان انگلیسی دانشگاه یاسوج
4 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج
10.22034/jlc.2026.598079.1867
چکیده
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکار تولید معنا و دستیابی به جهان‌بینی نویسنده در رمان بازی آخر بانو اثر بلقیس سلیمانی انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش، چگونگی پیوند میان ساخت‌های زبانی و روایی، بازنمایی کنشگران اجتماعی، مناسبات قدرت و ایدئولوژی با لایه‌های معنایی اثر است. پژوهش به روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی انجام شده و برای تحلیل داده‌ها از الگوی تلفیقی تحلیل گفتمانی‌ـ‌نشانه‌معناشناختی، مبتنی بر ظرفیت‌های مکمل الگوهای فاولر، ون‌لیوون و فرکلاف و مؤلفه‌های نشانه‌معناشناختی، استفاده کرده. تحلیل در چهار سطح پیوسته صورت گرفته و در سطح نهایی، یافته‌ها تجزیه‌و‌ترکیب شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که معنای رمان از تعامل میان تقابل‌های: فرد/ ساختار؛ سلطه/ مقاومت؛ جبر/ اختیار؛ خاموشی/ صدا و حقیقت واحد/ تکثر حقیقت تعیین‌می‌شود و در ساختار چندصدایی و تعاملی اثر گسترش می‌یابد. شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیز از طریق ساختار قدرت، مناسبات خانوادگی، موقعیت زن و منازعات ایدئولوژیک بر زندگی و انتخاب شخصیت‌ها اثر می‌گذارد و در شکل‌گیری گفتمان‌های رمان نقش دارد. شبکه‌های معنایی حاصل از این فرآیند حول پنج نظام ارزشیِ کرامت و عاملیت انسان، آگاهی و خودباوری، حقیقت‌جویی و پذیرش نظر دیگران، حفظ حافظه جمعی و تداوم هویت و مسئولیت‌پذیری و امکان تحول سازمان می‌یابند. طبق نتایج به‌دست‌آمده؛ جهان‌بینی اثر بر نفی تک‌صدایی و جبر مطلق و بر اهمیت عاملیت انسان، آگاهی، گفت‌وگو، حفظ حافظه و امکان تحول استوار است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 آذر 1405

  • تاریخ دریافت 29 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 09 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 26 آبان 1405