چالش‌های مولفة کودک-خوانندۀ مستتر در ادبیات داستانی کودک و نوجوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

در این مقاله، نقش کودک‌ ـ ‌خوانندۀ مستتر از منظر الگوهای روایت‌شناختی، به‌ویژه در پرتو آرای چمبرز، و با اشاراتی به ادبیات داستانی کودک‌و‌نوجوان بررسی و پاسخ‌هایی برای مسئله‌های تحقیق بیان شده است. اولین مسئلۀ پژوهش این است که نظریه‌پردازان تعریف یا تعاریف دقیقی از این نوع خواننده به‌دست نداده‌اند و مهم‌ترین دلیل هم این است که چندین معادل برای تعریف این نوع خواننده بیان کرده‌اند: آرمانی، بالقوه، سنخی، مستتر و جز اینها؛ دوم، وجوه شباهت یا تفاوت خوانندۀ واقعی و خوانندۀ مستتر در چیست؟ سوم اینکه، خوانندۀ واقعی چه شباهت یا تمایزی با مخاطبان روایت یا روایتشنوها دارد؟ چهارم، اگر خوانندۀ مستتر در ذهن و ضمیر قلبی نویسندۀ واقعی است، چه الزامی دارد دربارۀ بودن یا نبودن او بحث کرد؟ مرز دقیق خوانندۀ مستتر با روایت‌شنو که مخاطب راوی است، کجاست؟ پنجم، مگر نویسندۀ واقعی با یک خواننده سروکار دارد که بخواهد تصویری آرمانی از او را در ذهن نقش بزند؟ ششم و از همه مهم‌تر اینکه، با توجه به این چالش‌ها، آیا اصلاً مفهومی به نام کودک‌ ـ ‌خوانندۀ مستتر می‌تواند امکان وقوع یابد؟ در این پژوهش، مفهوم خوانندۀ مستتر ذیل عنوان «کودک ‌ـ ‌خوانندۀ مستتر» در پرتو نمونه‌آثار مرتبط با کودکان، بازتعریف و مفهوم‌پردازی شده و صورت‌بندی تازه‌ای از آن در ارتباط با ادبیات کودک ارائه گردیده است. در پژوهش‌های ادبیات کودک، به‌ویژه در ایران، به نقش کودک ‌ـ ‌خواننده کمتر توجه شده؛ حال آنکه ضرورت اعنتا به آن، هم در ساحت خلق و هم در نقد ادبیات کودک راهگشا خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی بهدانی، پریوش (1395). نقد و بررسی آثار هوشنگ مرادی کرمانی براساس نظریۀ چمبرز. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه پیام نور مرکز رشت.## اجلالی خیاوی، نسترن (1396). بررسی خوانندۀ نهفته در متن در ادبیات داستانی کودک و نوجوان در آثار (حسین فتّاحی، محمدرضا بایرامی و مصطفی رحماندوست). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه محقق اردبیلی. ##اکبری ورزقان، ندا (1394). بررسی خوانندۀ نهفته: خوانندۀ درون‌متن در آثار منتخب ایدن چمبرز و علی‌اشرف درویشیان. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، زبان و ادبیات انگلیسی. دانشگاه رازی. ##امیری خراسانی، احمد و نگین صدری‌زاده (1397). بررسی تحول مخاطب در ادبیات پایداری کودک و نوجوان (براساس نظریۀ خوانندۀ نهفته در ایدن چمبرز). ادبیات پایداری. ش 18. صص 25ـ52. ##آیچل، جرج (1390). «خوانش متن فراسوی معنا». ترجمۀ ابوالفضل حری. کتاب ماه ادبیات. ش 46. صص 118ـ124. ##بنی‌اشرف، راضیه‌السادات (1393). یابش خوانندۀ نهفته در متن پنج رمان برگزیدۀ نوجوان دهۀ اخیر. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه پیام نور مرکز یزد. ##چمبرز، ایدن (1382). «خواندۀ درون‌متن». ترجمۀ طاهره آدینه‌پور. پژوهشنامۀ ادبیات کودک و نوجوان. ش 33ـ34، صص 53ـ-65. ##چمبرز، ایدن (1387). «خوانندۀ درون‌متن» در دیگرخوانی‌های ناگزیر: رویکردهای نقد و نظریۀ ادبیات کودک. به‌کوشش مرتضی خسرونژاد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. صص 113ـ174. ##حسام‌پور، سعید (1389الف). «بررسی خوانندۀ نهفته در داستان‌های احمد اکبرپور (برپایۀ نظریۀ ایدن چمبرز)». مجلۀ مطالعات ادبیات کودک. ش 1. صص 101ـ127. ##حسام‌پور، سعید (1389ب). «خوانندۀ نهفته در آخرین عکس حمید اکبرپور». فرهنگ فارس. ش 23. صص 110ـ126. ##حسام‌پور، سعید (1389ج). «خوانندۀ نهفته در مربای شیرین هوشنگ مرادی کرمانی» در رمان نوجوان: ایده‌ها و دشواری‌ها. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. صص 46ـ65. ##حسام‌پور، سعید و فرشید سادات‌شریفی (1389د) «بررسی خوانندۀ نهفته در متن در سه داستان ادب پایداری از احمد اکبرپور». ادبیات پایداری. ش 3ـ4. صص 113ـ146. ##حسام‌پور، سعید و فرشید سادات‌شریفی (1393). «خوانندۀ نهفته در شماره‌تلفن بهشت». فصلنامۀ نقد کتاب کودک و نوجوان. ش 1ـ2. صص 259ـ268. ##حسام‌پور، سعید، زهرا پیرصوفی املشی و سمانه اسدی (1392). «بررسی در داستان کودک از احمدرضا احمدی برپایۀ نظریۀ خوانندۀ درون‌متن». ادب‌پژوهی، ش 23. صص 97ـ121. ##صالحی، پیمان و کلثوم باقری (1395). «بررسی خوانندۀ نهفته در داستان‌های کودکانۀ زکریا تامر براساس نظریۀ ایدن چمبرز». لسان مبین. ش 26. صص 45ـ71. ##میرزایی، جعفر و زهرا غلامی (1395). «جلوه‌های نظریه در آثار نظریه‌پرداز: بررسی نظریۀ خوانندۀ درون‌متن در بازی محبت اثر ایدن چمبرز». فصلنامۀ نقد ادبی. س 9. ش 36. صص 165ـ186. ##میرزایی، جعفر و زهرا غلامی (1397). «از نظریه تا عمل: خوانندۀ درون‌متن در یک مشت گندم اثر ایدن چمبرز». پژوهش ادبیات معاصر جهان. د 23. ش 1. صص 215ـ234. ##Akbari Varzeghan, N. (2015). The Study of Implied Reader: The Reader in the Book in the Selected Narratives of Aidan Chambers and Ali Ashraf Darvishian (in Farsi). Master's Thesis of English Language and Literature. Razi University. ##Amiri Khorasani, A., & Sadridzadeh, N. (2017). “An examination of the audience transformation in children's and teenagers' resistance literature (based on the theory of implied reader by Eden Chambers)” (in Farsi). Journal of Resistance literature. No. 18. pp. 25-52. ##Ballard, G. D. (2005). “The Implied Reader” In The Hispanic Children’s Literature of the "Encuento" Series. Doctoral Dissertation, University of Kentucky, America. ##Baniashraf, R. (2014). Finding Reader in The Book for Later Decades Chosen YA Novels (in Farsi). Master's Thesis of Persian Language and Literature. Payam Noor University, Taft Center. ##Benton, M. (2004). “Reader-response criticism” In P. hunt and Shila Ray (Eds.). International Companion Encyclopedia of Children’s Literature. London: Routledge. ##Booth, Wayne C. (1961). The Rhetoric of Fiction. Chicago: University of Chicago presses. ##Chambers, E. (1977, 1990). “The reader in the text” In P. Hunt (Ed.). Children’s Literature: The Development of Criticism (pp. 91-114). London: Routledge. ##Chambers, E. (2008). “The Reader in the Book” (in Farsi). Translated by Tahere Adinepour. Research Journal of Children and Adolescent Literature. No. 33-34. pp. 53-65. ##Chambers, E. (2013). “The Reader in the Book” (in Farsi) In by Morteza Khosronejad. Qest for the Centre: Greats of Children’s Literature Theory and Criticism (pp. 113-174). Tehran: Institute for the Intellectual Development of Children and Young Adults. ##Chatman, S. (1978). Story and Discourse: Narrative Structure in Fiction and Film. Ithaca and London: Cornell University press. ##Cocks, N. (2004). “The implied reader. response and responsibility: Theories of the implied reader in children’s literature criticism” In Karín Lesnik-Oberstein (Ed.). Children’s Literature: New Approaches. Palgrave Macmillan##Ebrahimi Behdani, P. (2017). The analysis of Houshang Moradi Kermani’s works based on the theory of implied reader (in Farsi). Master's Thesis of Persian Language and Literature. Payam Noor University, Rasht Center. ##Eco, U. (1984). The Role of the Reader: Explorations in the Semiotics of Texts. Bloomington: Indiana University Press. ##Ejlali Khiyavi, N. (2017). Review theory reader lies in the text in the literature of child and adolescent (Mostafa Rahmandost-Mohammad reza Bayrami-Hoseyn Fatahi) (in Farsi). Master's Thesis of Persian Language and Literature. University of Mohaghegh Ardabili. ##Eriksson, K. (2002). Life and Fiction On intertextuality in pupils’ booktalk. MA Thesis. Child Studies Department, Linköping University, Sweden. ##Genette, G. (1980). Narrative Discourse: An Essay in Method. Jane E. Lewin (Tr.). Ithaca: Cornell University Press. ##HesamPour, S. (2008a). “An examination of the implied reader in Ahmad Akbarpour’s stories (based on the Eden Chamber’s theory)” (in Farsi). Journal of Children's Literature Studies. No. 1. pp. 101-127. ##HesamPour, S. (2008b). “Implied reader in The Last Picture by Hamid Akbarpour” (in Farsi). Persian Culture Quarterly. No. 23. pp. 126-110. ##HesamPour, S. (2008c). “Implied reader in The Sweet Jam by Houshang Moradi Kermani” (in Farsi) In The Teenage Novel: Ideas and Difficulties (pp. 46-65). Tehran: Institute for the Intellectual Development of Children and Young Adults. ##HesamPour, S., & Sadat Sharifi, F. (2008d). “A Study of the text’s implied reader in three stories of resistance literature by Ahmad Akbarpour” (in Farsi). Journal of Resistance Literature. No. 3-4. pp. 113-146. ##HesamPour, S., & Sadat Sharifi, F. (2013). “Implied reader in The Telephone Number of Heaven” (in Farsi). Children and Teenagers Book Review Quarterly. No. 1-2. pp. 259-268. ##HesamPour, S., PirSoufi Amalshi, Z., & Asadi, S. (2012). “Examining two children's stories by Ahmadreza Ahmadi based on the theory of The Reader in the Book” (in Farsi). Literary Studies. No. 23. pp. 121-97. ##Ichel, G. (2018). “Reading beyond the text” (in Farsi). Translated by Abulfazl Hari. The Book of the Monthly Philosophy. No. 46. pp. 118-124. ##Iser, W. (1972, 1974). The Implied Reader: Patterns of Communication in Prose Fiction from Bunyan to Beckett. Baltimore: Johns Hopkins UP. ##Iser, W. (1976, 1978). The Act of Reading: A Theory of Aesthetic Response. Baltimore: Johns Hopkins UP. ##Jackson, S. (1987). “Distance and the Communication Model”. The Journal of Narrative Technique. Vol. 17. No. 2. ##Jauss, H. R. (1982). Toward an Aesthetic of Reception. Timothy Bahti (Tr.). Brighton: Harvester Press. ##MacQuillan, M. (2000). Narrative: A reader. London: Routledge. ##Mirzaei, J., & Gholami, Z. (2016). “Effects of theory in the theorist's works: Examining the theory of The Reader in the Book in The Kissing Game by Eden Chambers” (in Farsi). Literary Criticism Scientific Research Quarterly. Vol. 9. No. 36. pp. 165-186. ##Mirzaei, J., & Gholami, Z. ـ (2017). “From theory to practice: The examination of “The Reader in the Book” in A Handful of Wheat by Aiden Chambers” (in Farsi). Contemporary World Literature Research. Vol. 23. No. 1. pp. 215-234. ##Pamuk, O., & Freely, M. (2006). Implied Writer. World Literature Today. Vol. 80. No. 6. pp. 20-24. Retrieved from :https://www.jstor.org/stable/40159238##Preston, J. (1970). The Created Self: The Reader's Role in Eighteenth-Century Fiction. London. ##Prince, G. (1971). “Notes toward a Characterization of Fictional Narratees”. Genre. 4. 100-05. ##Prince, G. (1982). Narratology. The Form and Functioning of Narrative. The Hague: Mouton. ##Prince, G. (1985). “The Narratee Revisited.” Style. Vol. 19. pp. 299-303. ##Rabinowitz, P. J. (1977). “Truth in Fiction: A Reexamination of Audiences”. Critical Inquiry. Vol. 4. pp. 121-41. ##Salehei, P., & Bagheri, K. (2016). “Implied reader in Zakaria Tamer’s Children Stories: Aidan Chamber’s theory” (in Farsi). Lasune Mobin. Vol. 8. No. 26. pp. 45-71. ##Salstad, L. (2003). “Narratee and Implied Readers in the Manolito Gafotas Series: A Case of Triple Address”. Children's Literature Association Quarterly. Vol. 28. No. 4. pp. 219-229. ##Wall, B. (1991). The Narrator's Voice: The Dilemma of Children's Fiction. London: Macmillan