تعامل نظام اخلاقی و روایت شناسی در رمان: روایت‌شناسی اخلاق گرایانه در رمان خدای چیزهای کوچک اثر ارونداتی روی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ زبان‌های خارجی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران

چکیده

در مقالۀ حاضر، با استفاده از روش کیفی ـ توصیفی به بررسی سنجه‌های اخلاقی تنیده در شگردهای روایی رمان خدای چیزهای کوچک، اثر نویسندۀ هندی ‌ارونداتی روی، پرداخته شده است. چارچوب نظری مطالعه از دو بخش روایت‌شناسی و فلسفۀ اخلاق تشکیل شده است. بر این اساس، نظریۀ روایت‌شناسی بلاغی جیمز فیلان برای بررسی شگردهای روایت و فلسفۀ اخلاق چارلز تیلور برای ارزیابی مفاهیم اخلاقی رمان برگزیده شده است تا مفاهیم اخلاقی معاصر در ساختار روایت بررسی شود. فیلان داوری‌های اخلاقی را رابطۀ پویای میان موقعیت اخلاقی گفتن و گفته می‌داند؛ به این صورت که اخلاقِ گفته، یعنی ابعاد اخلاقی کنش میان شخصیت‌ها، در کنار اخلاق گفتن، یعنی شگردهای روایت، کارکرد بلاغی روایت را شکل می‌دهد. نویسندگان مقاله به این پرسش پاسخ داده‌اند که نویسندۀ روایت ادبی چگونه درک اخلاقی مخاطب را با شیوه‌های روایت‌پردازی عمق می‌بخشد. نتیجۀ پژوهش نشان می‌دهد اصلی‌ترین سنجه‌های اخلاقی که روی به آن‌ها توجه داشته، مفاهیم مربوط به اصالت هویت و ضرورت اعتباربخشی به دیگری است. تجلی غیاب امر اخلاقی در خرده‌روایت‌های متعدد در کنار استفاده از ابعاد زبانی روایت، اخلاق گفته را به‌نمایش می‌گذارد. از سوی دیگر استفاده از روایت غیرخطی و نیز شگرد کانونی‌سازی به نویسنده این امکان را داده تا از طریق اخلاق گفتن در بیانی زیبایی‌شناسانه، گفتمان اخلاقی خود را به مخاطب منتقل کند. 

کلیدواژه‌ها


توکلی شاندیز، ابوالفضل. (۱۳۹۵). «مهم‌ترین رویکردها به تعریف روایت و عناصر آن با نگاهی میان‌رشته‌ای». فصلنامۀ نقد ادبی. س ۹. ش ۳۶. صص 41ـ71. ##تیلور، چارلز و فرهنگ رجایی (۱۳۹۷). زندگی فضیلتمند در عصر سکولار. ترجمه و گردآوری فرهنگ رجایی. تهران: آگاه. ##راغب، محمد (۱۳۹۳). «تحلیل داستان کوتاه درخت اثر گلی ترقی از دیدگاه روایت‌شناسی بلاغی». نشریۀ ادب فارسی. س ۴. ش ۱. صص 113ـ132.##روی، ارونداتی (۱۳۸۷). خدای چیزهای کوچک. ترجمۀ گیتا گرگانی. تهران: علم.##روی، ارونداتی (۱۳۹۹). «پاندمی دروازه‌ای است که دو دنیا را از هم جدا می‌کند». ترجمۀ محمد ملاعباسی. ترجمان. در: https://tarjomaan.com/neveshtar/9698/##شادی، حیدر (۱۳۸۳). «آرا و افکار چارلز تیلور در فلسفۀ اخلاق». نامۀ فرهنگ. ش۵۳. صص 76ـ91. ##شعیری، حمیدرضا (۱۳۹۲). نشانه ـ معناشناسی دیداری: نظریه‌ها و کاربردها. تهران: سخن.##شعیری، حمیدرضا و دینا آریانا (۱۳۹۰). «چگونگی تداوم معنا در چهل نامة کوتاه به همسرم از نادر ابراهیمی». فصلنامة‌ نقد ادبی. س 4 . ش 14. صص 161ـ185. ##فولادی، فاطمه، فردوس آقاگل‌زاده و ارسلان گلفام (۱۴۰۰). «بازنمایی شیوة روایت‌پردازی رمان پسامدرن براساس انگارة زبان‌شناختی ـ ادبی سیمپسون: مطالعة موردی رمان شب ممکن». دوفصلنامۀ روایت‌شناسی. س ۵. ش ۹. صص 335ـ360. ##فیلان، جیمز (۱۳۹۲). «بلاغت/ اخلاق». ترجمۀ محمد راغب. کتاب ماه ادبیات. ش ۷۳. اردیبهشت. صص 10ـ16. ##هرمن، دیوید (۱۳۹۵). عناصر بنیادین در نظریه‌های روایت. ترجمۀ حسین صافی پیرلوجه. تهران: نشر نی.##یان، مانفرد (۱۳۹۷). روایت‌شناسی: مبانی نظریۀ روایت. ترجمۀ محمد راغب. تهران: ققنوس.##Achebe, Ch. (1964). “The Role of the Writer in a New Nation” in G. D. Killam (Ed.). African Writers on African Writing (pp. 12-17). London: Heinemann. ##Baneth-Nouailhetas, E. (2008). “Committed Writing, Committed Writer?” in Ranjan Ghosh & Antonia Navarro-Tejero (Eds.). Globalizing Dissent: Essays on Arundhati Roy (pp. 93-104). London: Routledge. ##Benoit, M. (2013). “Circular time: A Study of Narrative Techniques in Arundhati Roy's The God of Small Things”. World Literature Written in English. Vol. 38. No.1. pp. 98-106. ##Bose, B. (1998). “In Desire and in Death: Eroticism as Politics in Arundhati Roy's The God of Small Things”. ARTEL: A Review of International English Literature. Vol. 29. No. 2. pp. 59-72. ##Dumitrescu, A. (2010). “Intimations of Metamodernism: Innocence and Experience in Arundhati Roy's The God of Small Things” in Pauline Dodgson-Katiyo & Gina Wisker (Eds.). Rites of Passage in Postcolonial Women's Writing (pp. 66-149). Amsterdam: Rodopi. ##Eshelman, R. (2008). Performatism, or the End of Postmodernism. New York: The Davies Group Publishers. ##Fouladi, F., Aghagolzadeh, F., & Golfam, A. (2021). “The representation of narratorial mode of postmodern novels according to Simpson's linguistic-literary model: a case study of ‘The Possible Night’” (in Farsi). Journal of Narrative Studies. Vol. 5. No. 9. pp. 335-360. ##Ghosh, R., & Navarro-Tejero, A. (2008). Globalizing Dissent: Essays on Arundhati Roy. London: Routledge. ##Herman, D. (2016). Basic elements of narrative (in Farsi). H. Safi Pirloje (Tr.). Tehran: Ney Publication. ##Jahn, M. (2018). Narratology: A guide to the theory of narrative (in Farsi). M. Ragheb (Tr.). Tehran: Ghoghnoos. ##Lande, D. R. (2011). Narrative Ethics, Narrative Aesthetics: Functions, Characters, and Effects. MA thesis. University of Oslo. ##Phelan, J. (2001). “Why Narrators Can Be Focalizers–and Why It Matters”. in Willie Van Perr and Seymour Chatman (Eds.). New Perspectives on Narrative Perspective (pp. 51-64). Albany: State U of New York. ##Phelan, J. (2005a). Living to Tell about It: A Rhetoric and Ethics of Character Narration. Ithaca: Cornell UP. ## Phelan, J. (2005b). “Narrative Judgments and the Rhetorical Theory of Narrative: Ian McEwan's Antonement” in James Phelan and Peter J. Rabinowitz (Eds.). A Companion to Narrative Theory (pp. 322-336). Malden: Blackwell. ##Phelan, J. (2013). “Rhetoric/ethics” (in Farsi). M. Ragheb (Tr.) Ketabe- Mahe- Adabyat. No. 73. pp. 10-16. ##Phelan, J., & Rabinowitz, P. (2013). “Twain, Huck, Jim and US: The Ethics of Progression in Huckleberry Finn”. in Jakob Lothe and Jeremy Hawthorn (Eds.). Narrative Ethics (pp. 153-166). Amsterdam: Rodopi. ##Ragheb, M. (2014). “Analysis of ‘Tree’, a short story by Goli Taraghi, through the rhetorical narrative approach” (in Farsi). Persian Literature. Vol. 4. No. 1. pp. 113-132. ##Roy, A. (1999). The Greater Common Good. Bombay: India Book Distributors. ##Roy, A. (2004). The Ordinary Person’s Guide to Empire. Cambridge: South End Press. ##Roy, A. (2008). The god of small things (in Farsi). G. Garakani (Tr.). Tehran: Elm Publication. ##Roy, A. (2020). “The pandemic is a portal” (in Farsi). Tarjoman. M. Molla Abbasi (Tr.). at: https://tarjomaan.com/neveshtar/9698/##Ryan, M. (2019). Marxism and Deconstruction: A Critical Articulation. Maryland: John Hopkins UP. ##Shadi, H. (2004). “Charles Taylor's ethics” (in Farsi). Name-ye Farhang. Vol. 14. No. 53. pp. 76-91. ##Shairi, H. R. (2012). Visual semiotics. (in Farsi). Tehran: Sokhan. ##Shairi, H. R., & Areyana, D. (2011). “A survey of continuity of signification in forthy short letters to my wife, by Nader Ebrahimi” (in Farsi). Literary Criticism. Vol. 14. No. 4. pp. 161-185. ##Stump, J. L. (2002). Narrative Space and Place: Identity on the Move. MA Thesis. University of Alaska Anchorage. ##Tavakoli Shandiz, A. (2017). “The most important approaches to the definition of narrative and its elements from interdisciplinary viewpoint” (in Farsi). Literary Criticism. Vol. 9. No. 36. pp. 41-71. ##Taylor, Ch. (1989). Sources of the Self: The Making of Modern Identity. Cambridge: Harvard UP. ##Taylor, Ch. (1991). Ethics of Authenticity. Massachusetts: Harvard UP. ##Taylor, Ch. ـ (1994). “The Politics of Recognition” in Charles Taylor et al. (Eds.). Multiculturalism (pp. 25-37). Princeton: Princeton UP. ##Taylor, Ch. (2018). A life of virtue in the age of secularity (in Farsi). F. Rajaee (Tr.) Tehran: Agah.