دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی روایت غیرطبیعی در داستان‌های کوتاه سوررئالیستی ابوتراب خسروی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران .
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
10.22034/jlc.2023.380810.1538
چکیده
اغلب داستان‌های کوتاه ابوتراب خسروی دارای سبک و فضای سوررئالیستی هستند و در آن‌ها، رویدادها و دیگر عناصر داستانی از مرزهای رئالیسم متعارف فراتر می‌رود. پژوهش حاضر درصدد است که در پرتو نظریۀ روایت غیرطبیعی پنج داستان کوتاه از مجموعه داستان‌های دیوان سومنات، هاویه و کتاب ویران را بررسی و تحلیل کند. نظریۀ روایت غیرطبیعی به‌عنوان یکی از شاخه‌های روایت‌شناسیِ پساکلاسیک، انواع روایت‌های غیر و ضدّمحاکاتی را بررسی می‌کند و دو روش خوانش غیرطبیعی و خوانش طبیعی را برای تحلیل این‌گونه روایت‌ها ارائه می‌دهد. داستان‌های مورد بحث در این مقاله از طریق رویدادها و عناصر غیرطبیعی مانند شخصیت‌های مرده، فراشخصیت‌ها، فضاهای غیر‌ثابت، عینیّت یافتن حالات درونی، و ... جهان‌های داستانی غیرطبیعی را به‌تصویر می‌کشند. مسئله‌ای که مطرح می‌شود این است که این جهان‌های غیرطبیعی چگونه شکل می‌گیرند، با چه تمهیداتی سبب باورپذیری خوانندگان می‌شوند و درنهایت درمورد ما و جهان ما چه می‌گویند. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با روش روایت‌شناسی امر غیرطبیعی انجام می‌شود. نتایج بیانگر آن است که داستان‌ها از طریق آشنایی‌زدایی در عناصر داستان، عرف‌های رئالیستی را نقض می‌کنند و فراتر از دانش دنیای واقعی ما قرار دارند و با تمهیداتی مانند توصیف‌های عینی، استناد به باورهای دینی، کانونی‌سازی درونی و ...، سبب باورپذیری و مستغرق‌شدگی خوانندگان می‌شوند و درنهایت خوانش طبیعی آن‌ها نشان می‌دهد که این روایت‌ها دغدغه‌های اساسی زندگیِ انسان معاصر مانند اهمیت کلام و درک آن، ایدۀ مرگ در روابط انسان‌ها در عصر پسامدرن و جبرگرایی فرهنگی و تاریخی را در قالب امور غیرطبیعی به‌تصویر می‌کشند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم.## آن بووِرز، م. (1392). در تعریف رئالیسم جادویی. ترجمۀ ق. قاسمی‌پور. کتاب ماه ادبیات، 183 (197)، 42ـ 47.##انصاری، ز. (1391). طبقه‌بندی موضوعیِ حکایات کرامات در نثر عرفانی. مطالعات عرفانی، 16، 53- 78.##باتای، ژ. (1387). سوررئالیسم. ترجمۀ م. اخگر. حرفه: هنرمند، نشریۀ هنرهای تصویری، 24، 188- 194.##جلالی شیجانی، ج. (1390). لوگوس. در عهد جدید و «کلمه» در قرآن مجید. صحیفه مبین، 49، 143- 164.##خسروی، ا. (1370). میخانۀ سبز. در هاویه. تهران: نشر مرکز. 12- 19.##خسروی، ا. (1370). برهنگی و باد. در هاویه. چاپ هشتم. تهران: نشر مرکز. 20- 28.##خسروی، ا. (1377). مرثیه برای ژاله و قاتلش. در دیوان سومنات. تهران: نشر مرکز. 75- 86.##خسروی، ا. (1377). دیوان سومنات. در دیوان سومنات. تهران: نشر مرکز. 109- 120.## خسروی، ا. (1387). آموزگار. در کتاب ویران. تهران: چشمه. 135- 155.##شریف‌نسب، م.، و سلیمی، ن. (1394). واکاوی چند کهن‌الگو در آثار ابوتراب خسروی. ادبیات پارسی معاصر، 5 (1)، 21- 42.##شکریان، م. ج.، سلیمی کوچی، ا.، و رضائیان، م. (1395). کاربست مؤلفه‌های فراداستانی در داستان کوتا «مرثیه برای ژاله و قاتلش» نوشتۀ ابوتراب خسروی. پژوهش ادبیات معاصر جهان، 21 (1)، 59- 74.##طاهرنژاد، ن.، شعیری، ح. ر.، و ایرجی، م. (1401). تحلیل روایت‌پریشی و چالش‌های نشانه‌معنایی آن با تأکید بر داستان شازده‌احتجاب. روایت‌شناسی، 6 (12)، 341- 364.##هرمن، د. (1393). عناصر بنیادین در نظریه‌های روایت. ترجمۀ ح. صافی. تهران: نشر نی.##یان، م. (1399). کانونی‌سازی در روایت. در کُبلی، پل، یان، مانفرد، نقد ادبی با رویکرد روایت‌شناسی. گزینش و ترجمه ح. پاینده. تهران: نیلوفر. 127- 151.##Holy Quran## Alber, J. (2009). Impossible Storyworlds—and What to Do with Them. StoryWorlds: A Journal of Narrative Studies, 1, 79- 96.##Alber, J. (2016). Unnatural narrative: Impossible worlds in fiction and drama . Lincoln: University of Nebraska Press. ##Alber, J. and Heinze, R. (2011). Unnatural Narratives, Unnatural Narratology. Berlin: De Gruyter. ##Alber, J. and Richardson, B. (2020). Unnatural Narratology, Extensions, Revisions, and Challenges. The Ohio State University. ##Alber, J. et al. (2013). A Poetics of Unnatural Narrative. The Ohio State University. ## Ann Bowers, M. (2012). In defining magical realism. Translated by Gh. Ghasemipour. The book of the month of literature. 183 (197), 42- 47. [in persian]##Ansari, Z. (2011). Thematic classification of Karamat stories in mystical prose. Mystical Studies of Kashan University Faculty of Humanities. 16, 53- 78. [in persian] ##Bataille, G. (2008). Surrealism. Translation by M. Akhgar. Profession: artist, visual arts magazine. 24, 188- 194. [in persian] ##Herman, D. (2013). Basic Elements of Narrative. Translation by H. Safi. First edition. Ney publication. [in persian] ##Jahn, M. (2019). Focalization on the narrative. In Cobley, Paul, Jahn, Manfred, Literary Criticism with the Approach of Narratology, selection, and translation by H. Payandeh, first edition. Niloofar. 127- 151. [in persian] ##Jalali Shijani, c. (2011). "Logos" in the New Testament and "Word" in the Holy Quran. Sahifeh Mobin. 49, 143- 164. [in persian] ##Khosravi, A. (1991). "Berehnegy va Bad" in Hawieh. Eighth edition. Markaz. pp. 20- 28. [in persian] ##Khosravi, A. (1991). "Maykhaneih Sabz" in Hawieh. Eighth edition. Center. pp. 12- 19. [in persian] ##Khosravi, A. (1998). "Diwan Somnath" in Diwan Somnath. 9th edition. Markaz. pp. 109- 120. [in persian] ##Khosravi, A. (1998). "MarsIeh baray Jaleh and ghatelash" in Diwan Somnath. 9th edition. Markaz. pp. 75- 86. [in persian] ## Khosravi, A. (2008). "Amoozegar" in Ketabe Wiran. The seventh edition. Cheshme. pp. 135- 155. [in persian] ##Matheson, N. (2018). Surrealism and the Gothic, Costles of the Interior. Routledge. ##Matthews, J. H. (1966). Surrealism and the Novel. The University of Michigan. ##McHale, B. (1987). Postmodernist Fiction. New York: Methuen. ##Meschini, M. (1999). Between Surrealism and Postmodernism: Notes towards an Analysis of the “Fantastic” in Tabucchi's Fiction. Forum Italicum. 33 (2), 353- 362. ##Richardson, B. (2010). Anti ـ Narrative. In Herman. D. et al. Routledge Encyclopedia of Narrative Theory. Londen and NewYork: Routledge. ##Richardson, B. (2015). Unnatural Narrative: Theory, History, and Practice. Columbus, Ohio State University Press. ##Ryan, M. L. (2013). Impossible Worlds and Aesthetic Illusion. In Wolf, W. et al. Immersion and Distance Aesthetic Illusion in Literature and Other Media. Amsterdam ـ New York. ##Sharif Nasab, M., and Salimi, N. (2014). Analyzing several archetypes in Abu Torab Khosravi's works. Contemporary Persian Literature. 5 (1), 21- 42. [in persian] ##Shokrian, M. J., Salimi Kochi, A., and Rezaian, M. (2015). The use of metafictional elements in the short story “Marseh baray Jaleh and ghatelash” written by Abu Torab Khosravi. Contemporary world literature research. 21 (1), 59- 74. [in persian] ##Taherenjad, N., Shairi, H.R., and Iraji, M. (1401). Analyzing narrative distortion and its semiotics challenges with emphasis on the story Shazdeh Ihtejab. Journal Of Narrativestudies. 6 (12), 341- 364. [in persian] ##Wolf, W. (2004). Aesthetic Illusion as an Effect of Fiction. Style 38, 325- 351.##
دوره 8، شماره 16
آذر 1403
صفحه 390-339

  • تاریخ دریافت 20 دی 1401
  • تاریخ بازنگری 29 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 20 فروردین 1402