دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

ساختارشکنی روایت‌گری شخصیت زنان در شاهنامه و متون بازنویسی (مطالعه موردی: آثار بازنویسی شده آتوسا صالحی برای نوجوان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
3 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
10.22034/jlc.2023.387894.1544
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی ساختارشکنانه روایت‌گری شخصیت زنان در شاهنامه و متون بازنویسی شده به روایت آتوسا صالحی است. در بررسی ساختار شکنانه، بازنویس با تغییر مرکز و محوریت ساخت اثر کهن، روایت جدید و تازه‌ای ارائه می‌دهد. در این تحقیق نشان داده می‌شود که چگونه حضور راوی مطلق و همه چیزدان در داستان‌های بازنویسی شده کم رنگ و نوعی تغییر و واسازی در روایت زنان از طریق جابجایی مرکزیت و محور روایت ایجاد شده است. مهم‌ترین مساله برای بررسی ساختار شکنانه، استفاده از تقابل‌های نهفته در متن است؛ تقابل عشق و عاطفه با حماسه و جنگ از برجسته‌ترین تقابل این بازنویسی است. روش تحقیق به شیوه‌ی توصیفی-تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات به صورت بررسی اسناد کتابخانه‌ای است. نتایج پژوهش نشان داد که صالحی با روایتی خلاق و با استفاده از تقابل حماسه، جنگ و عشق، روایتگری متفاوتی از زنان شاهنامه و ابعاد تازه‌ای از شخصیت آن‌ها ارائه کرده است. جایی که شخصیت‌هایی چون گردآفرید، منیژه، جریره، شهرناز و... حضور موثر و برجسته‌تری در روایت نسبت به متن اصلی دارند و ویژگی عاطفی و صلح جوی آن‌ها بر روحیه جنگاوری و حماسی‌‌شان غلبه دارد. این بُعد و خوانش جدید متناسب با روحیه و شخصیت مخاطب نوجوان است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسماعیلی، ن.، شعیری، ح.ر.، لطافتی، ر.، و همتیان، ر. (1401). تحلیل اختلالِ معنایی در ترجمه با رویکرد نشانه معناشناسی گفتمانی (مورد مطالعه: اثر پاپیو ترجمۀ پرویز نقیبی). مجلۀ پژوهش‏های زبان و ترجمۀ فرانسه، 1 (8)، 50 ـ 71.##بهنام، م.، یاحقی، م.، ج. (1392). روایت‌شناسی داستان فرود سیاوش. کاوش‌نامۀ زبان و ادبیات فارسی، 26، 34 ـ 9.##شمیتس، ت. (1390). نظریه‌های ادبی جدید و متون کلاسیک. ترجمۀ ص. علیون و آ. صبوری. تبریز: دانشگاه تبریز.##استراترن، پ. (1389). آشنایی با دریدا. ترجمۀ پ. ایمانی. تهران: مرکز.##اسلامی ندوشن، م.، ع. (1390) داستان داستان‏ها. تهران: شرکت سهامی انتشار.##چتمن، س. (1382). بوطیقای ادبیات داستانی». ترجمة ا. حری. فصل‏نامۀ هنر. بهار. 55.##حمیدیان، س. (1372). درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی. تهران: نشر مرکز.##سرامی، ق. (1368). از رنگ گل تا رنج خار (شکل‏شناسی داستان‏های شاهنامه). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##شعیری، ح. (1385). تجزیه و تحلیل نشانه ـ معنا شناختی گفتمان، تهران: سمت.## شعیری، ح.(1388). «از نشانه شناسی ساختگرا تا نشانه معنا شناسی گفتمانی» فصلنامه نقد ادبی، شماره 8،. 51 ـ 33.##صالحی، آ. (۱۳۹9). قصه‏های شاهنامه (ضحاک بنده ابلیس). چاپ بیستم. تهران: نشرافق.## صالحی، آ. (۱۳۹۸د). قصه‌های شاهنامه (فرود و جریره). جلد چهارم. چاپ نوزدهم. تهران: نشر افق.## صالحی، آ. (۱۳۹۸ت). قصه‌های شاهنامه (بیژن و منیژه). جلد پنجم. تهران: نشر افق.## صالحی، آ. (1396ب). قصه‌های شاهنامه (گرد آفرید). جلد هفتم. تهران: نشر افق.## صالحی، آ.. (1396پ). قصه‌های شاهنامه (سیاوش). جلد نهم. چاپ سیزدهم. تهران: نشرافق.## صالحی، آ. (1397). قصه‌های شاهنامه (جمشید). جلد دهم. چاپ پنجم. تهران: نشرافق.##ضیمران، م. (1386). ژاک دریدا و متافیزیک حضور. تهران: هرمس.##طاهرنژاد، ن.، شعیری، ح.، و ایرجی، م. (1401). تحلیل روایت‌پریشی و چالش‏های نشانه‌معنایی آن با تأکید بر داستان شازده احتجاب. روایت‌شناسی، 2، 341 ـ 364.##فردوسی، ا. (1380). شاهنامه. براساس نسخۀ نه جلدی چاپ مسکو زیر نظر ع. نوشین. جلد یک و دو. چاپ دوم. تهران: ققنوس.##کالر، ج. (1382). نظریة ادبی. ترجمة ف. طاهری. تهران: نشر مرکز.##گیلمت، ل. (1386). روایت‏شناسی ژرارژنت. ترجمة م.ع. مسعودی. تهران: خوانش.##لاج، د. (1384). درآمدی بر دستورزبان داستان. ترجمة ا. حری. ادبیات داستانی، 94 .##مرتضوی، م. (1388). فردوسی و شاهنامه. ماهنامۀ حافظ. 67.##مکوئیلان، م. (1388). مجموعه مقالات روایت. ترجمۀ ف. محمدی. تهران: مینوی‏خرد.##موسوی، ش.، خزانه دارلو، م.، یحیی‌نیا، پ. (1400). واسازیِ متافیزیک حضور در بازآفرینی‏های نوجوانان با نگاهی به بازآفرینی رستم و سهراب از آتوسا صالحی. مجلة مطالعات ادبیات کودک، 2، 289 ـ 314.##موسوی، س.، ک.، و ظاهری عبده‏وند، ا. (1394). رویکرد روایت‌شناسی به شخصیت و سرنمون ازلی با تکیه بر داستان‏های شاهنامه. بوستان ادب، 1، 177 ـ198.##Abrams, M.H. (2005). Glossary of Literary Terms. Boston: THAMSON, Eighth Edition. ##Behnam, M, Yahaghi, M. (2014). Narrativization of the Story of the fall of Siavash, Kavosh Name of Persian Language and Literature, (14), Issue (26), 34-9. [In Persian]. ##Caller, J. (2002 Literary Theory; Translated by Farzaneh Taheri, Tehran: Markaz. [In Persian]. ##Chetman, S. (2003). The Poetics of Fictional Literature . Translated by Horri, A. Faslnamey Honar. No. 55. 12-34. [In Persian]. ##Eslami Nadushan, M. (2011) Story of Stories. Tehran: sahamie enteshar. [In Persian]. ##Esmail, N., Sha’iri, H., Letafati, R., Hematian, R. (2022). Analysis of semantic disruption in translation with the approach of discourse semantics (case study: papiyon translated by Naghibi) Journal of French Language and Translation Studies, 5 (8), 50-71. [In Persian]. ##Ferdowsi, A. (2000). Shahnameh. Based on the nine-volume edition published in Moscow under the supervision of Abdolhosaein Noushin. Volumes One and Two. Second Edition. Tehran: Qognoos. [In Persian].## Gilmet, L. (2007). Gerard’s Narratology. Translated by Masoudi, M. khanesh. [In Persian]. ##Hamidian, S. (2009). An Introduction to Ferdowsi's Thought and Art. Tehran: Markaz Publishing. [In Persian].##Lage, D. (2007). An Introduction to the Grammar of Fiction. Translated Horri, A. Fiction Literature, 94.,123. [In Persian]. ##MacQuillan, M. (2009). Collection of Narrative Essays. Translated Mohammadi, F. Tehran: Minouye-Kherad. [In Persian]. ##Mortazavi, M. (2008). Ferdowsi and the Shahnameh . Mahnameye Hafez Issue 67. [In Persian]. ##Mousavi, Sh., Khazaneh Darloo, M., Yahya Niya, P. (2011). Deconstructing the Metaphysics of Presence in Adolescent Re-creations with a Look at Atusa Salehi's Re-creation of Rostam and Sohrab, Journal of Children's Literature Studies, 2, 289-314. [In Persian].## Salehi, A. (2019). Stories of the Shahnameh (Forud and Jarireh). Volume 4. 19th edition. Tehran: Ofogh [In Persian].## Salehi, A. (2010). Stories of Shahnameh (Zahhak Bandeh Iblis). Tehran: ofogh. [In Persian].## Salehi, A. (2010). Stories of Shahnameh (Zahhak Bandeh Iblis). Tehran: ofogh. [In Persian].##Salehi, A. (2017). Stories of the Shahnameh (Gordafarid). Volume 7. Tehran: Ofogh. [In Persian]. ##Salehi, A. (2017). Stories of the Shahnameh (Siavash). Volume 9. 13th edition. Tehran: ofogh. [In Persian]. ##Salehi, A. (2018). Stories of the Shahnameh (Jamshid). Volume 10. 5th edition. Tehran: ofogh. [In Persian]. ##Salehi, A. (2019). Stories of the Shahnameh (Bijan and Manijeh). Volume 5. Tehran: Ofogh. [In Persian]. ##Sarrami, G. (2009). From the Color of a Flower to the Pain of a Thorn (Morphology of Shahnameh Stories). Tehran: Scientific and Cultural Publishing. [In Persian]. ##Schmitts, T. (2011). New Literary Theories and Classical Texts. Translated by Aliyoun, s, Sabouri, A. Tabriz: Tabriz University. [In Persian]. ##Sha’iri, H. (2019). Stories of the Shahnameh (Forud and Jarireh). Volume 4. 19th edition. Tehran: Ofogh [In Persian]. ##Sha’iri, H. (2006). Semiotic-Semantic Analysis of Discourse, Tehran: Samt. [In Persian]. ##Sha’iri, H. (2009). From Structural Semiotics to Discourse Semantic Sign Literary Criticism , 8, 51-33. [In Persian]. ##Strathern, P. (2014). Introduction to Derrida. Translated Imani, p. Tehran: Markaz. [In Persian].##Tahernejad, N, Sha’iri, H, Iraji, M. (2022). Analysis of the Parasitic Narrative and Its Challenges of Semantic Sign with Emphasis on the Story of Prince Ehtejab, Bi-Quarterly Narratology, 2, 341-364. [In Persian].##Zaimaran, M. (2007). Jacques Derrida and the Metaphysics of Presence. Tehran: Hermes. [In Persian].##
دوره 8، شماره 16
آذر 1403
صفحه 663-627

  • تاریخ دریافت 10 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 30 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 03 خرداد 1402