دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

کارکردهای دوگانه راوی در روایت اول شخص

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران .
10.22034/jlc.2024.428414.1608
چکیده
راوی اول شخص را باید یک «راوی- شخصیت» یا سوژه «شوشگر»ی دانست که هم‌زمان هم «روایتگر» و هم «تجربه‌گر» است. با اینکه هویت روایت اول شخص به حفظ این کارکرد دوگانه وابسته است، گاه برقراری موازنه میان این کارکردها دشوار است؛ زیرا در برخی موارد سویه «تجربه‌گری» از دست می‌رود و راوی- مانند راوی سوم شخص- تنها به کار روایتگری می‌پردازد. با وجود اهمیت بررسی این چالش و شناسایی راهکارهای ایجاد موازنه میان کارکردهای دوگانه راوی اول شخص، بررسی پیشینه آرای روایت‌شناسان نشان می‌دهد که این موضوع تا کنون در پژوهشی جداگانه بررسی نشده است. مقاله حاضر بر آن است تا به روشی توصیفی- تحلیلی، ضمن استفاده از مبحث نشانه-معناشناسی در خصوص گفتمان شوشی به توسعه مبحث دوگانگی نقش راوی اول شخص، دلایل تضعیف سویه «تجربه‌گری» و راهکارهای حفظ این کارکرد بپردازد. بستر این پژوهش نه رمان: «بوف کور»، «مدیر مدرسه»، «سال بلوا»، «همسایه‌ها»، «داستان یک شهر»، «زمین سوخته»، «سگ و زمستان بلند»، «چراغها را من خاموش می‌کنم» و «پرنده من» بوده است. نتیجه نشان می‌دهد که غالبا در دو موقعیت «توصیف محیط پیرامون» و «گفت‌وگوی شخصیت-ها»، نقش تجربه‌گری راوی با چالش جدی رو‌به‌رو می‌شود. علاوه بر این، دخالت ذهن راوی در روایت از طریق ارجاع به احساس، تفکر، قضاوت، تفسیر یا حدس و گمان او در کنار شگردهایی چون «تداعی» و «جریان سیال ذهن»، «حدیث نفس» و«تک‌گویی درونی» را می‌توان راهکارهای مؤثری برای حفظ سویه «تجربه‌گری» راوی اول شخص به شمار آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آل احمد، ج. (۱۳۴۵). مدیر مدرسه. تهران: کتاب‏های پرستو.##احسانی، ز.، شعیری، ح. ر.، معین، م.ب. (1399). تحلیل نظام روایی محافظه‌کاری و خطرپذیری: نظریۀ گفتمان خیزابی، مطالعۀ موردی روایت همنوایی شبانۀ ارکستر چوب‌ها اثر رضا قاسمی. روایت‏شناسی، 4(7)، 1ـ 32.##استالی، ب.، و اولیور، آ. (۱۳۶۹). فرهنگ اندیشۀ نو. ترجمۀ ک. امامی، تهران: مازیار.##پارسی‌پور، ش. (۱۳۶۹). سگ و زمستان بلند. تهران: اسپرک.##پیرزاد، ز. (۱۳۸۱). چراغها را من خاموش می‏کنم. تهران: نشر مرکز.##رضایی، ل.، و جاهدجاه، ع. (1391). راوی اول شخص در گلستان سعدی. متن‏شناسی ادب فارسی، 2 (14)، 109ـ124.##رضایی، ل. (1391). بررسی نقش و کارکرد راوی اول شخص در شعر روایی کودک. مطالعات ادبیات کودک، ۳ (۱)، 71ـ 86.##شعیری، ح. ر. (1395). نشانه معناشناسی ادبیات. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.##طاهرنژاد، ن.، شعیری، ح. ر.، و ایرجی، م. (1401). تحلیل روایت‌پریشی و چالش‌های نشانه‌معنایی آن با تأکید بر داستان شازده احتجاب. روایت‌شناسی، ۶ (۱۲)، 341ـ 364.##کادن، جی. ای. (۱۳۸۰). فرهنگ ادبیات و نقد. ترجمۀ ک. فیروزمند. تهران: شادگان..##گرمس، آ. ژ. (1398). نقصان معنا: عبور از روایت‌شناسی ساختارگرا، زیبایی‌شناسی حضور. ترجمۀ ح. ر. شعیری. تهران: خاموش.##محمود، ا. (۱۳۵۷). همسایه‏ها. تهران: امیرکبیر.##محمود، ا. (۱۳۷۸). داستان یک شهر. تهران: معین.##محمود، ا. (۱۳۷۸). زمین سوخته. تهران: معین.##معروفی، ع. (۱۳۸۸). سال بلوا. تهران: ققنوس.##هدایت، ص. (۱۳۵۱). بوف کور. تهران: چاپخانۀ سپهر.##وفی، ف. (۱۳۹۰). پرندۀ من. تهران: مرکز##Al ـ Ahmad, J. (1966). The School Principal. Parasto Books [in Persian].##Booth, W. C. (1983). The Rhetoric of Fiction. The University of Chicago Press.##Cuddon, J. A. (2001). The dictionary of Literary Terms. Trans by K. Firouzmend. Shadegan. [in Persian].##Ehsani, Z., Shayiri, H. R., Moein, M. (2020). Semio semantic and narrative analysis of conversation of risk taking discourse system in Hamnavaei shabane orkestre chubha. Journal of Narrative Studies, 4 (7), 1–32 [in Persian].##Fludernik, M. (2002). Towards a ‘Natural’ Narratology. Routledge.## Fludernik, M. (2001). New wine in old bottles? Voices, Focalization, and New Writing. New Literary History, 32, 619 ـ 638.##Genette, G. (1980). Narrative Discourse, An Essay in Method. Translated by J. E. Lewin. New York: Cornell University Press.##Glowinski, M.; Stone, R. (1977). On the First ـ Person Novel. New Literary History, 9 (1), 103 ـ 114.##Greimas, A. J. (2019). On Meaning: Moving Beyond Structuralist Narratology, The Aesthetics of Presence. Translated by H. R. Shairi. Khamoosh. [in Persian].##Hedayat, S. (1972). The Blind Owl. Sepehr Printing House [in Persian].##Humburger, Kate. (1973). The Logic of Literature. Trans by M. J. Rose. Indiana University Press.##Mahmoud, E. (1978). The Neighbors. (4th edition). Amir Kabir [in Persian].##Mahmoud, E. (1999). The Story of a City. (4th edition) Moein [in Persian].##Mahmoud, E. (1999). The Scorched Land. (3rd edition) Moein [in Persian].##Ma'aroufi, A. (2009). The Year of Riot. (5th edition) Ghoghnous [in Persian].##Nielsen, H. S. (2004). The Impersonal Voice in First ـ Person Narrative Fiction. Narrtive, 12 (2), 133 ـ 150.##ParsiPoor, Sh. (1990). The Dog and the Long Winter (2nd edition). Esparak [in Persian].##Pirzad, Z. (2002). I Turn Off the Lights. (5th edition). Markaz [in Persian].##Rezaei, L., & Jahedjaha, A. (2012). The First ـ Person Narrator in the Golestan of Saadi.Textual Criticism of Persian Literature, 2 (14), 109–124 [in Persian].##Rezaei, L. (2012). The Role and Function of the First ـ Person Narrator in Children’s Narrative Poems. Journal of Children's Literature Studies, 3(1), 71–86 [in Persian].##Shairi, H. R. (2016). The Semio ـ Semantics of Literature. Tarbiat Modares University Press [in Persian].##Stanzel, F. K. (1984). A Theory of Narrative. trans by Ch. Goedsche. Cambridge University Press.##StallyBrass, O., & Bullock, A. (1990). The Fontana Dictionary of Modern Thought. Trans. by K. Emami. Tehran: Maziyar [in Persian].##Tahernajad, N., & Shairi, H. R., & Irji, M. (2022). An analysis of disnarration and its semiotic challenges in Shazde Ehtejab. Journal of Narrative Studies, 6 (12), 341–364 [in Persian].##Wafi, F. (2011). My Bird. (11th edition). Markaz [in Persian].##
دوره 8، شماره 16
آذر 1403
صفحه 224-189

  • تاریخ دریافت 11 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 09 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 16 بهمن 1402