دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل نشانه‌معناشناختی تجارب عرفانی ابراهیم ادهم در روایت عطار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری ادبیات عرفانی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.
2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
10.22034/jlc.2024.447808.1626
چکیده
در پژوهش حاضر ذکر ابراهیم ادهم و تجارب معنوی او که موجب تحول و تغییر زندگی اوست، با رویکرد نشانه‌معناشناختی مورد تحلیل قرار گرفت. خلق معنا در این گفتمان حاصل سازکار نظام شوشی و بوشی است. تجربه‌های معنوی ماهیت شوشی دارند، اما فرایند رسیدن به این لحظه و رخ دادن این تجارب انفعالی که اغلب برآیند عنایت بی‏علت خداوند است، در شمار نظام‏های رخدادی است؛ تجاربی که قابل پیش‏بینی نیستند و با نمودهای گفتمانی لحظه‌ای بیان می‏شود. این‌که عارف پس از کسب تجربۀ عرفانی، مسیر زندگی را تغییر داده و تا پایان عمر با ریاضت و عبادت و رها کردن تخت پادشاهی در سخت‏ترین شرایط نفس را مهذب می‏دارد، جریان گفتمان را در نظام بوشی روایت می‏کند. سوژه با سوهان ریاضت و رها کردن تمام تعلقات دنیوی، سعی در استقرار همیشگی در عالم معنوی دارد؛ عالمی فراخ و بسیط که با «من» استعلایی و هویت تازه‏ای که پس از رخ دادن تجربۀ عرفانی آن را تجربه کرده، سازگارتر است.  
کلیدواژه‌ها
موضوعات

قرآن کریم آذر، ا. (1393). الهی‏نامۀ عطار در نظریۀ نشانه‏معناشناسی آلژیرگرمس و شکل‏شناسی ژرارژنت. تهران، سخن. احمدی، ب. (1392). چهار گزارش از تذکره الاولیا عطار. تهران: نشر مرکز اسماعیلی، ع.، و کنعانی، ا. (1391). بررسی نظام عاطفی گفتمان در شعر غزلی برای گل آفتابگردان سرودۀ شفیعی کدکنی براساس رویکرد نشانه‏معناشناختی. پژوهش‌های ادبی، 36، 9-34. اکبرپور، ل. (1394). بررسی سطوح معنایی نشانه‏ها در منطق‌الطیر عطار با رویکرد نشانه‌شناسی. کنفرانس بین‌المللی پژوهش درعلوم و تکنولوژی، 1، 1-19. بتلاب اکبرآبادی، م.، و رضی، ا. (1392). کارکرد روایی نشانه‏ها در حکایت رابعه از الهی نامۀ عطار. فصلنامه متن‌شناسی ادب فارسی، 1، 13-28. پاکتچی، ا.، و راهنما، ه. (1394). تحلیل فرآیندهای گفتمانی در سورۀه «قارعه» با تکیه بر نشانه‏معناشناسی تنشی. جستارهای زبانی. 4، 39-68. پورنامداریان، ت. (1390). شرح و تأویل داستان‏های رمزی سهروردی عقل سرخ. تهران: سخن. جیمز، و. (1343). دین و روان. ترجمۀ م. قاینی. تهران: بنیاد ترجمه و نشر کتاب. جیمز، و. (1397). تنوع تجربۀ دینی. ترجمۀ ح. کیانی. تهران: حکمت. رضی، ا.، و اکبرآبادی، م. (1389). منطق الطیر عطار و منطق گفت‌وگویی. زبان و ادب پارسی، 46، 19-46. سجودی، ف. (1390). نشانه‏شناسی فرهنگی. گروه مترجمان. به کوشش ف. سجودی. تهران: نشان علم. شعیری، ح.ر. (1388). از نشانه معناشناسی ساختگرا تا نشانه معناشناسی گفتمانی. نقد ادبی، 8، 33 – 52. شعیری، ح.ر. (1391). تحلیل نشانه معناشناختی خلسه در گفتمان ادبی. پژوهش‏های ادبی، 36، 129 -146. شعیری، ح.ر. (1392). نظام تنشی و ارزشی از دیدگاه نشانه-معناشناسی سیال الگویی جهت تحلیل گفتمان ادبی. ویژه‌نامۀ زبان و متن، 3، 59 – 66. شعیری، ح.ر.، محمودی بختیاری، ب.، و سبزواری، م. (1395). نشانه معناشناسی ادبیات (نظریه و روش تحلیل گفتمان ادبی). تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس. شعیری، ح.ر.، محمودی بختیاری، ب.، و سبزواری، م. -(1396). مبانی معناشناسی نوین. تهران: سمت. شعیری، ح.ر.، محمودی بختیاری، ب.، و سبزواری، م. (1397). نشانه-معناشناسی دیداری(نظریه‏ها و کاربردها). تهران: سخن. شعیری، ح.ر.، محمودی بختیاری، ب.، و سبزواری، م. (1398). تجزیه و تحلیل نشانه‏ـ معناشناختی گفتمان، چاپ هفتم، تهران: انتشارات سمت. شعیری، ح.ر.، محمودی بختیاری، ب.، و سبزواری، م. (1402) فرهنگ توضیحی جهان نشانه و معنا، تهران: لوگوس شعیری، ح.ر.، و سیدابراهیمی، ف. (1398). نشانه-بوم زیست ادبی: نظریه و روش. نقد ادبی، 46، 69 – 89. شعیری، ح.ر.، و کریمی‌نژاد، س. (1391). تحلیل نظام بودشی گفتمان: بررسی موردی داستان داش آکل صادق هدایت. فصلنامۀ مطالعات زبان و ترجمه (دانشگاه ادبیات و علوم انسانی)، 3، 23-43. شفیعی، س.، و همکاران (1397). شناسایی دوره‏های روایی رساله‌الطیرها براساس چهار نسل روایت. جستارهای زبانی، 3، 99-127. طایفی، ش.، و شیخ الاسلامی، م. (1396). نقد نشانه‏معناشناختی داستان شیخ صنعان در منطق‌الطیر (با تکیه بر نظام‏های گفتمانی. پژوهش‏نامۀ نقد ادبی و بلاغت، 1، 33-50. عطار نیشابوری (1397). تذکره الاولیا. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: سخن. کنعانی، ا. (1396). نظام زیبایی‌شناسی گفتمان در هم‌کنشی صدا و نور بر مبنای قصۀ یاری خواستن حلیمه از بتان. ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا، 16، 145-170. کنعانی، ا. (1397). تحلیل نظام شوشی در غزل کمال خجندی با رویکرد نشانه‏معناشناختی. نشریۀ شعرپژوهی (بوستان ادب)، 3، 119-140. گرمس، آ. (1398). نقصان معنا. ترجمه و شرح ح.ر. شعیری. تهران: خاموش. مدرسی، ف.، و همکاران (1392). تحلیل حکایات تعلیمی تذکره الاولیا بر پایۀ الگوی روایی گریماس. پژوهش‏نامۀ ادبیات تعلیمی، 20، 73-101.
دوره 10، شماره 19
اردیبهشت 1405
صفحه 333-297

  • تاریخ دریافت 19 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 30 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 07 شهریور 1403