دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

خودانتقادی سبک آفرین سعدی در داستان پردازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری تخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jlc.2024.452070.1631
چکیده
سبک شناسی در ادبیات، به مطالعۀ علمی سبک در آثار ادبی می پردازد. سبک، به مجموعۀ ویژگی های زبانی، ادبی و فکری تمایزبخش اطلاق می شود و سبک شخصی، به معنای سبک خاص یک شاعر یا نویسنده است که آثار او را از هر شاعر یا نویسندۀ دیگر، متمایز می سازد. این پژوهش، بر بررسی یکی از ویژگی های ادبی سبک شخصی سعدی، یعنی خودانتقادی که در حکایت پردازی های او متجلی شده است، متمرکز است و نمونه های آن را در بوستان و گلستان تشریح نموده است. در حوزۀ روایت گری و داستان پردازی، به نمونه های مختلفی برمی خوریم که سعدی در آن ها، خود را در جایگاه شخصیتی منفی قرار داده که دارای برخی معایب و کاستی ها است و با شماتت و سرزنش خود، گاه از جانب خویش و گاه از جانب شخصیتی دیگر، این کاستی ها و نقایص را به مخاطب یادآور می شود و او را از چنین عیوبی برحذر می دارد. افزون بر تبیین این موارد، تحلیل بازتاب های زبانی و کارکردهای فکری این ویژگی، از اهداف این پژوهش هستند. روش انجام پژوهش حاضر، با توجه به اقتضائات موضوع آن، توصیفی-تحلیلی است و یافته های آن نشان می دهند که خودانتقادی، با ایجاد همدلی میان مخاطب و شاعر یا نویسنده، پذیرش روایت و پیام های آن را تسهیل و تعمیق و تعداد مخاطبان را نیز افزایش می دهد. این پیامدهای مثبت، در مورد آثار داستانی سعدی، به روشنی حاصل شده اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


بزرگی، پ.، و تاجبخش، ا. (1400). بررسی واو عطف و سبک شخصی در آثار سعدی. شهریارپژوهی، 31، 835ـ 853.##خزائلی، م. (1363). شرح گلستان. تهران: جاویدان.##رضایی، ا. (1387). برجسته‏سازی از طریق تکرار یک واژه در بوستان سعدی. نشریۀ علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س)، 73، 53ـ 76.##سعدی، م. (1359). بوستان (سعدی‏نامه). تصحیح و توضیح غ. یوسفی. تهران: انجمن استادان زبان و ادبیات فارسی.##شمیسا، س. (1387). انواع ادبی. تهران: میترا.##شمیسا، س. (1373). کلیات سبک‏شناسی. تهران: فردوس.##فتوحی، م. (1388). سبک‏شناسی ادبی؛ سرشت سخن ادبی، برجستگی و شخصی‏سازی زبان. زبان و ادب پارسی، 41، 23ـ 40.##کاتانو، ج. و. (1384). سبک‏شناسی. ترجمۀ قبادی، ف. نامۀ فرهنگستان، 28، 112ـ 121.##گودرزی، س. (1394). نگاهی به سبک گلستان سعدی و یکی از ویژگی‏های واژگانی آن. پویش در آموزش علوم انسانی، 1، 26ـ 34.##محمدی، م. (1394). پژوهش در سبک شخصی سعدی. سبک‏شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، 29، 323ـ 336.##مدرس‏زاده، ع. (1387). واژۀ خاص در سبک‏شناسی شعر فارسی. نشریۀ علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س)، 73، 115ـ 139.##مستعلی پارسا، غ.، و بشیری زیرمانلو، ح. (1388). رای روایت و سبک شخصی گلستان. سبک‏شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، 5، 1ـ 8.##Bozorgi, p., & Tajbakhsh, E. (2021). A Study of the Inflection and Personal Style in Saadi’s Works. Shahriyar Research, 31, 835-853. (in Persian)## Catano, J. V. (2005). Stylistics. Translated by Ghobadi, F. Nâme-ye Farhangestan, 28, 112-121. (in Persian) ##Fotoohi, M. (2009). Literary Stylistics; Nature of Literary Speech, Prominence and Personalization of Language. Persian Language and Literature, 41, 23-40. (in Persian) ##Goodarzi, S. (2015). A Look at the Style of Saadi’s Golestan and One of Its Lexical Features. Dynamics in Humanities Education, 1, 26-34. (in Persian) ##Khazaeli, M. (1984). Explanation of Golestan. 5th pub. Javidan. (in Persian) ##Mastali Parsa, Gh., & Bashiri Zirmanloo, H. (2009). The “Râ” of Narrative and the Personal Style of Golestan, Stylistics of Persian Poetry and Prose (Bahâr-e Adab), 5, 1-8. (in Persian) ##Modarreszadeh, A. (2008). Specific Word in the Stylistics of Persian Poetry. Al-Zahra University Humanities Journal, 73, 115-139. (in Persian)## Mohammadi, M. (2015). Research in the Personal Style of Saadi. Stylistics of Persian Poetry and Prose (Bahâr-e Adab), 29, 323-336. (in Persian) ##Rezaei, A. (2008). Highlighting through Repetition of a Word in Saadi’s Boostan. Al-Zahra University Humanities Journal, 73, 53-76. (in Persian) ##Saadi, M. (1980). Boostan (Saadi Nâmeh). Explaination by Yousefi, Gh. Persian Language and Literature Teachers Association. (in Persian) ##Shamisa, S. (1995). General Stylistics. 2nd pub. Ferdows. (in Persian)##Shamisa, S. (2008). Literary Genres. 3rd pub. Mitra. (in Persian)##
دوره 9، شماره 17
اردیبهشت 1404
صفحه 375-351

  • تاریخ دریافت 24 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 03 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1403