دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل رؤیاهای زری در «سووشون» دانشور بر اساس نظریات یونگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.22034/jlc.2024.466351.1668
چکیده
رؤیاها به‌واسطة عنصر مهم «زمان» و انواع زمان‌پریشی‌ها در زمرة روایت‌های داستانی قرار می‌گیرند و بررسی کارکردشان در این متون، راهی برای ورود به ذهن شخصیت‏ها و تفسیر متون ادبی محسوب می‌شود. هدف از پژوهش حاضر این است که با بررسی رؤیاها از منظر نظریة کهن‌الگوی «تولد دوباره» یونگ، تحول شخصیت زری در رمان سووشون بررسی و کارکرد عنصر «زمان‌پریشی» در روایت داستان واکاوی شود. در این تحلیل‌ها نیز از شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است. برای رسیدن به این منظور رمان سووشون به‌دلیل شگردهای روایی متنوع برگزیده و از آن میان، رؤیاهای زری بررسی شد. یافته‌ها نشان داد رؤیاهایی با تعبیرِ مرگِ یوسف، کارکرد پیشگویانه دارند، اما از رؤیای پنجم تا هفتم  ـ  پس از مرگ یوسف  ـ  رؤیاها کارکرد جبرانی پیدا می‌کنند و رؤیابین را در بازگشت به خویشتن در نتیجۀ تحول درونی راهنمایی می‌کنند. همچنین نویسنده در روایت این رؤیاها از شگرد زمان‌پریشی از نوع آینده‌نگر به‌منظور مشارکت خواننده در پیش‌بینی سرنوشت شخصیت اصلی داستان  ـ یوسف ـ  استفاده کرده و با ایجاد حس تعلیق، مخاطب را در لذت بردن از روایت سهیم کرده است.
کلیدواژه‌ها

ابوت، اچ. پ. (1397). سواد روایت. ترجمۀ ر. پور آذر و ن. م. اشرفی. تهران: اطراف. اردلانی، ش. (1387). عامل زمان در رمان «سووشون». مجلۀ زبان و ادبیات فارسی، 10، 9ـ 35. اسنودن، ر. (1389). خودآموز یونگ. ترجمۀ ن. رحمانیان. تهران: آشیان. بیلسکر، ر. (1398). اندیشۀ یونگ. ترجمۀ ح. پاینده. تهران: انتشارات فرهنگ جاوید. دانشور، س. (1380). سووشون. تهران: خوارزمی. جانسون، ر. ا. (1393). تحلیل کاربردی خواب و رؤیا. ترجمة ن. نواری. تهران: بنیاد فرهنگ و زندگی. رابط، ر. (1389). خواب و تحلیل رؤیا از دیدگاه یونگ. تهران: دانش. رئیسی سرحدی، ف.، خسروی، ح.، و آتش سودا، م. (1398). تحلیل کهن‌الگویی رمان سووشون. فصلنامۀ اورمزد، 46، 280-303. ریمون کنان، ش (1387). روایت داستانی: بوطیقای معاصر. ترجمۀ ا. حری. تهران: نیلوفر. شوالیه، ژ.، و گربران، ا. (1397). فرهنگ نمادها: اساطیر، رؤیاها، رسوم، ایما و اشاره، اشکال و قوالب چهره‌ها، رنگ‌ها، اعداد. ترجمۀ س. فضایلی. ج 1-3. تهران: کتابسرای نیک. فوردهام، ف. (1401). مقدمه‌ای بر روان‌شناسی یونگ. ترجمۀ م. میربهاء. تهران: جامی. قائمی، ف. (1392) . از ریپهوین تا سیاوش. جستارهای ادبی، 182، 61-86. قربانی مادوانی، ز.، و آقابابایی، س. (1397). کاربست نظریة زمان روایت ژراژ ژنت در مجموعه داستان‌های لحظة صدق و به کی سلام کنم؟. روایت‌شناسی، 2، 181- 212. کریمی قره بابا، س.، و رضایی، م. (1393). بررسی کهن‌الگوگرایانۀ درخت در رمان سووشون. فصلنامۀ تخصصی مطالعات داستانی، 2، 7-22. گری، م. (1382). فرهنگ اصطلاحات ادبی. ترجمۀ م. شریف‌زاده. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. گرین، ک.، و جیل، ل. (1383). درسنامۀ نظریه و نقد ادبی. ترجمۀ گروه مترجمان. تهران: روزنگار. مورنو، آ. (1400). یونگ، خدایان و انسان مدرن. ترجمۀ د. مهرجویی. تهران: مرکز. یونگ، ک. گ. ( 1373). روان‌شناسی ضمیرناخودآگاه. ترجمۀ م. ع. امیری. تهران: علمی و فرهنگی. یونگ، ک. گ. ( 1392). انسان و سمبول‌هایش. ترجمۀ م. سلطانیه. تهران: جامی. یونگ، ک. گ. ( 1395). ناخودآگاه جمعی و کهن الگو. ترجمۀ م.ب. اسمعیل‏پور و ف. گنجی. تهران: جامی.
دوره 10، شماره 19
اردیبهشت 1405
صفحه 296-262

  • تاریخ دریافت 02 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 18 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 28 آبان 1403