دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

تحلیل نشانه‌ ـ معناشناختی فرایند نظام گفتمانی طرح‌واره‌های تنشی‌ـ عاطفی در شعر «عروسک کوکی» فروغ فرّخ‌زاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه یاسوج
2 عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه یاسوج
10.22034/jlc.2025.467816.1660
چکیده
نشانه‌ـ معناشناسی ابزاری دقیق در خدمت مطالعه‌ی سازوکار شکل‌گیری و تولید معناست. دو گونه‌ی مهمّ شناختی و عاطفی در جریان سیّال گفتمان ادبی باعث تولید معنا می‌شوند. شعر «عروسک کوکی» فروغ فرّخ‌زاد ازجمله اشعار نسبتاً کوتاه وی در قالب شعر نو با ویژگی‌های سبکی خود او در مجموعه‌ی «عصیان» و یکی از برجسته‌ترین اشعار فمینیستی اوست. ازآنجاکه گفتمان حاکم بر این شعر بر پایه‌ی ارتباط گستره‌ای و فشاره‌ای بنانهاده‌شده‌است، این مقاله درصدد آن است که با استفاده از روش تحلیلی‌ـ توصیفی به بررسی نظام تنشی‌ـ عاطفی موجود در این شعر بپردازد و سازوکارهای شکل‌گیری، تولید، و تداوم معنای عاطفی و تعامل آن با سایر معانی را تبیینکند و نیز چگونگی شراکت نشانه‌ـ معناها در تولید معنا را توضیح‌دهد و هم‌چنین با بررسی ویژگی‌های حسّی‌ـ ادراکی شعر نشان‌دهد که رابطه‌ی احساسی و تنشیِ عناصر دخیل در سازوکارهای تولید گفتمان عاطفی چگونه درجهت تثبیت معنای موردنظر گفته‌پرداز(شاعر) عمل‌کرده‌است. یافته‌های پژوهش نشان‌می‌دهد که «موضع گفتمانی»، «اتّصال و انفصال گفتمانی»، «تأثیر افعال»، «دورنماسازی»، «ضرب‌آهنگ» و «تنشْ» مکان‌ها و زمان‌های جدیدی را در دل گفتمان بهوجودآورده و محدوده‌ی شعر را گسترده‌تر ساخته‌است. روابط بین نشانه‌های شعر نشان‌‌دهنده‌ی این است که شاعر برای کنش «نشستن منفعلانه» راهبردها و شگردهای مختلفی را پایه‌ریزی‌کرده‌است که مهمّ‌ترین آن‌ها عاطفی‌سازی فضای گفتمان است
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 دی 1403

  • تاریخ دریافت 30 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 12 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 23 دی 1403