1
استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران (نویسندۀ مسئول)
2
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/jlc.2025.489329.1688
چکیده
لاندوفسکی یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های پساگرمسی است که با تمرکز بر نظام‌های معنایی الگوی گرمسی را غنا بخشیده است. وی با تأثیرپذیری از فلسفۀ پدیدارشناسی رویکرد نظام معنایی گرمس را عمق بخشیده و تولید معنا را به امر حسی ادراکی و تعامل ارتباط داده است و درواقع با تمرکز بر پدیدارشناسی حضور و امر حسی به دنبال رسیدن به ابعاد گمشدۀ معنا در متون است. هرچند گرمس در کتاب نقصان معنا به نظام‌های معنایی پرداخته و و دو نظام برنامه‌داری و مجاب‌سازی را مطرح کرده است، اما لاندوفسکی با توسعۀ مطالعات گرمس در این زمینه با تکیه بر امر ادراکی و حسی به الگوی گرمس نظام‌های دیگری همچون تطبیق و تصادف را اضافه می‌کند و به عقیدۀ وی تولید معنا در متون براساس نظام‌های معنایی و با عبور از کنش و رسیدن به شوش و براساس تعامل و احساس شکل می‌گیرد. پژوهش حاضر براساس الگوی نظام‌های معنایی لاندوفسکی به بررسی رمان الفراشات والغیلان از عزالدین حلاوجی می‌پردازد و هدف از نگارش این جستار مطالعۀ نظام‌مند این اثر داستانی است و به دنبال رسیدن به شناخت درستی از داستان با تمرکز بر ارتباط بین کنشگران با تمرکز بر امر حسی و ادراکی و مفاهیمی همچون ابژه و سوژه و موقعیت‌های تعاملی در داستان مذکور هستیم. نتایج بهدستآمده گویای این است که رمان پیشگفته، با یک فضای تنشی آغاز شده است. نیروهای صربی در یک رخداد تصادفی و غیرمنتظره، شهر سارایوو را محاصره کرده و مردم را قتل عام کردند. محمد، شخصیت اصلی داستان، سوژهای سرکوبشده است که نویسنده از زبان وی درد و رنج کودکان و رؤیاهای فراموششدۀ آنها را در جنگ و درگیری روایت می‌کند. در ادامه سیر روایی با مرکزیت یافتن کودکان و خردسالان به‌عنوان آیندهسازان سرزمین بهیغمارفته بهوسیلۀ نیروهای صربی، تحول سوژه از مقام سوبژکتیو به مقام ابژکتیو ارزشی انجام می‌گیرد و شیخ و پیر دانا با برنامه‌داری و مجاب‌سازی مردم، مهاجرت به سرزمین آلبانی را پیشنهاد میدهد، اما با چالشهایی در مسیر برنامه‌داری خود روبهرو میشود و در پایان با بهوجود آمدن حس رضایت مشترک و خروج امیر از برنامه‌داری درنتیجۀ تلاشهای کشورهای عربی بهویژه قطر، مرحلۀ تطبیق که بیانگر داشتن حس رضایت مشترک در بین مهاجران و مدلول تلاشهای انساندوستانۀ کشورهای عربی بهویژه قطر و کویت است، شکل می‌گیرد و در پایان درنتیجۀ کنشهای مؤثر در تغییر وضعیت پناهندگان، حاج ابراهیم در مقام سوژۀ اصلی در جایگاه ابژه قرار می‌گیرد.
احمدی، ب. (1370). ساختار و تأویل متن. چاپ اول. تهران: نشر پایا.#اخوت، ا. (1371). دستور زبان فارسی. چاپ نخست. تهران: سمت.#باقری، م.، گرجی، م.، کوپا، ف. و میرزایی، ع. (1402). واکاوی تعامل نشانه های جسمانۀ عاشقانه در سروده‌های فروغ فرخزاد با روی کرد نشانه‌معناشناسی اجتماعی اریک لاندوفسکی. زبان‌شناسی اجتماعی، 7(1)، 25-43.#پاکنژاد، ک.، و معین، م.ب. (1394). تحلیل فرایندهای آفرینش معنا در نشانه‌شناسی با رویکرد پدیدارشناسی و نظریه پیچیدگی. نقد زبان و ادبیات خارجی، 11(15)، 159-214.#تودوروف، ت. (1382). بوطیقای ساختارگرا. ترجمۀ م. نبوی. چاپ دوم. تهران: نشر آگه.#جلاوجی، ع. (2018). الفراشات والغیلان. الجزایر: دار المنتهی للنشر والتوزیع.#حسینی معصوم، س. م. و شعیری، م. ر.، و اکبری، م. (1402). تحلیل تعاملات کنشگران روایت زال و رودابه از منظر نظام‌های معنایی چهارگانۀ لاندوفسکی. نقد ادبی، 16(64)، 65-108.#دزفولیان، ک.، اکبری، م.، و جلالی، م. (1398). تحلیل الگوی کنشی و زنجیره‌های روایی گریماس در روایت مرگ رستم. متنپژوهی ادبی، 23(80)، 7-32.#سجادی‌فر، و.، پرنیان، م. و شعیری، م. (1400). واکاوی ماهیت سوژه در قصه‌های عامیانۀ کوتاه ایرانی از دیدگاه نشانه - معناشناسی گفتمانی (بررسی ماهیت سوژه در 41 قصۀ عامیانۀ کوتاهِ انجوی شیرازی). پژوهش‌های ادبی، 19(78)، 115-138.#سلدن، ر. (1384). راهنمای نظریۀ ادبی معاصر. ترجمۀ ع. مخبر. تهران: طرح نو.#شعیری، م. ر. (1388). از نشانه‌شناسی ساختگرا تا نشانه‌معناشناسی گفتمانی. نقد ادبی، 2(8)، 33-51.#شعیری، م. ر. (13398). نشانه‌معناشناسی ادبیات؛ نظریه و روش تحلیل گفتمان ادبی. تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.#گریماس، آ. ژ. (1389). نقصان معنا. ترجمه و شرح م. ر. شعیری. تهران: نشر علم.#محمدزاده، م.، و معین، م.ب. (1400). نشانه – معناشناسی گفتمانی تن‌نگاشته‌های ایران. جستارهای زبانی، 12(4)، 265- 304.#معین، م.ب. (1396). معنا بهمثابۀ تجربۀ زیسته. چاپ نخست. تهران: علمی فرهنگی.#معین، م.ب. (1398). تحلیل چهار نظام زبانی فضایی با تکیه بر نظام‌های معنایی تعاملی اریک لاندوفسکی، جستارهایزبانی، 5، 49- 72.#معین، م.ب. (1400). ابعاد گمشدۀ معنا در نشانه‌شناسی روایی کلاسیک؛ نظام معنایی تطبیق یا رقص در تعامل. تهران: علمی و فرهنگی.#هاوکس، ت. (1400). استعاره. ترجمۀ فرزانه طاهری. چاپ چهارم. تهران: نشر مرکز.#Ahmadi, B. (1991). The structure and interpretation of text. Tehran: Payā Publications. (In Persian)#Akhut, A. (1992). Persian grammar. Tehran: SAMT. (In Persian)#Babak Moein, M. (2017). Meaning as lived experience. Tehran: Elmi-Farhangi. (In Persian)#Babak Moein, M. (2019). Analysis of four spatial linguistic systems based on Eric Landowski’s interactive semantic systems. Journal of Linguistic Studies, 5, 49–72. (In Persian)#Babak Moein, M. (2021). Lost dimensions of meaning in classical narrative semiotics: The semantic system of adjustment or dance in interaction. Tehran: Elmi-Farhangi. (In Persian)#Bagheri, M., Gorji, M., Koupa, F., & Mirzaei, A. (2024). Investigating the interaction of embodied romantic signs in Forough Farrokhzad’s poetry based on Eric Landowski’s social semiotics approach. Social Linguistics, 7(1), 25–43. https://doi.org/10.30473/il.2024.68681. 1610 [in Persian]#Dezfulian, K., Akbari, M., & Jalali, M. (2019). Analysis of Greimas’s actantial model and narrative chains in the story of Rostam’s death. Literary Text Research, 23(80), 7–32. (In Persian)#Greimas, A. J. (2010). Imperfect meaning (M. R. Shaeiri, Trans. & commentary). Tehran: Elm. (In Persian)#Hawkes, T. (2021). Metaphor (F. Taheri, Trans.). Tehran: Markaz. (In Persian)#Hosseini Masoum, S. M., Shaeiri, M. R., & Akbari, M. (2024). Analysis of actant interactions in the narrative of Zal and Rudabeh from the perspective of Landowski’s four semantic systems. Literary Criticism, 16(64), 65–108. (In Persian)#Jalawji, I. (2018). Al-farashat wa al-ghilan. Algeria: Dar al-Muntaha. (In Arabic)#Mohammadzadeh, M., & Babak Moein, M. (2021). Discursive socio-semiotics of Iranian body inscriptions. Linguistic Research Review, 12(4), 265–304. https://doi.org/10.29252/LRR.12. 4.9 [in Persian]#Paknejad, K., & Babak Moein, M. (2015). Analysis of meaning creation processes in semiotics with a phenomenological approach and complexity theory. Critique of Foreign Language and Literature, 11(15), 159–214. (In Persian)#Sajadi-Far, V., Parnian, M., & Shaeiri, M. (2021). Exploring the nature of the subject in short Iranian folktales from a discursive socio-semiotic perspective. Literary Studies, 19(78), 115–138. (In Persian)#Selden, R. (2005). A reader’s guide to contemporary literary theory (A. Mokhber, Trans.). Tehran: Tarh-e No. (In Persian)#Shaeiri, M. R. (2009). From structural semiotics to discursive socio-semiotics. Literary Criticism, 2(8), 33–51. (In Persian)#Shaeiri, M. R. (2019). Literary socio-semiotics: Theory and method of literary discourse analysis. Tehran: Tarbiat Modares University Press. (In Persian)#Todorov, T. (2003). Structuralist poetics (M. Nabavi, Trans.). Tehran: Agah. (In Persian)#
الیاسی مفرد، حسین و رضایی، هدی. (1405). تحلیل نشانه ـ معناشناسانۀ رمان الفراشات والغیلان براساس رویکرد نظام‌های معنایی و با تمرکز بر کنش و تعامل. دو فصلنامه روایت شناسی، 10(19)، 46-1. https://doi.org/10.22034/jlc.2025.489329.1688
MLA
الیاسی مفرد، حسین, و رضایی، هدی. "تحلیل نشانه ـ معناشناسانۀ رمان الفراشات والغیلان براساس رویکرد نظام‌های معنایی و با تمرکز بر کنش و تعامل", دو فصلنامه روایت شناسی, 10, 19, 1405, 46-1. doi: 10.22034/jlc.2025.489329.1688
HARVARD
الیاسی مفرد حسین, رضایی هدی. (1405). 'تحلیل نشانه ـ معناشناسانۀ رمان الفراشات والغیلان براساس رویکرد نظام‌های معنایی و با تمرکز بر کنش و تعامل', دو فصلنامه روایت شناسی, 10(19), pp. 46-1. doi: 10.22034/jlc.2025.489329.1688
CHICAGO
حسین الیاسی مفرد و هدی رضایی, "تحلیل نشانه ـ معناشناسانۀ رمان الفراشات والغیلان براساس رویکرد نظام‌های معنایی و با تمرکز بر کنش و تعامل," دو فصلنامه روایت شناسی, 10 19 (1405): 46-1, doi: 10.22034/jlc.2025.489329.1688
VANCOUVER
الیاسی مفرد حسین, رضایی هدی. تحلیل نشانه ـ معناشناسانۀ رمان الفراشات والغیلان براساس رویکرد نظام‌های معنایی و با تمرکز بر کنش و تعامل. دو فصلنامه روایت شناسی. 1405;10(19):46-1. doi: 10.22034/jlc.2025.489329.1688
