گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.22034/jlc.2025.479138.1675
چکیده
زاویهدید اوّلشخص محدود به اوّلشخص مفرد نیست. صورت اوّلشخص جمع نیز گونة دیگر این زاویهدید است. مؤلف گاه برای واقعنمایی در این زاویهدید، در بخشهایی از داستان ماهیّت روایتگر را به شکل مفرد نمایش میدهد. میتوان چنین روایتهایی را «ما-روایت فنّی» نامید. هدف این پژوهش شناسایی گونههای زیرمجموعة ما-روایت فنّی است و اهمیّت این گونهشناسی، در ارائة ردهبندی دقیقتر برای بخشی از زاویهدیدهای اوّلشخص جمع است. برای دستیابی به این هدف نخست باید به این پرسش محوری پاسخ داد که بهترین معیار ردهبندی ما-روایتهای فنّی چیست؟ پیشفرض بر این است که جایگاه اوّلشخص مفرد یا «من» بازگوکننده میتواند شاخصة مناسبی برای تفکیک گونهها از یکدیگر باشد. بنابراین در پژوهش پیشرو با مبنا قرار دادن سه عامل ارتباط «من» با سایر اعضای گروه، میزان آگاهی «من» و اهمیّت نقش فردی «من» در جمع مدّنظر، داستانهایی از پیکرة ادبیات داستانی معاصر ایران مورد خوانش قرار میگیرند و با رویکردی توصیفی-تحلیلی دامنة تأثیرگذاریِ این اوّلشخص مفرد و به تبع آن، حالتهای گوناگون ما-روایتهای فنّی تبیین میشوند.