دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی بازنمایی مؤلفه های پسامدرن در روایت رمان آزاده خانم و نویسنده اش: رویکرد تحلیل گفتمان ادبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری زبان‏شناسی همگانی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استاد گروه زبان‏شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشیار گروه زبان‏شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
10.22034/jlc.2025.495844.1698
چکیده
روایت بیان تجربۀ انسانی است در جهت معناسازی. فرم و شیوۀ روایتگری نقش بسیار مهمی در جذب مخاطب دارد. این پژوهش از منظری زبان‏شناختی به بررسی شیوۀ روایت‏پردازی رمان‏‏‏ آزاده خانم و نویسنده‏اش اثر رضا براهنی می‏پردازد تا مشخص شود که مؤلفه‏های پسامدرن چگونه در روایت این رمان بازنمایی شده‏اند. بررسی این رمان براساس مدل تحلیل روایت سیمپسون حاکی از آن است جملات غیرفارسی موجود در این اثر معرف موقعیت اجتماعی و فرهنگی شخصیت اصلی هستند. فرایندهای مادی و رابطه‏ای بیش از دیگر فرایندها در این روایت به‌کار رفته‏اند. بیشتر بخش‏های این رمان به‌صورت سوم‌شخص بازتابگر و از زاویۀ دید شخصیت‏های مختلف روایت شده‏اند. سایه‏روشن وجهیت منفی بر این روایت غلبه دارد و گفتار مستقیم آزاد بیش از دیگر گونه‏های ارائۀ گفتار و تفکر شخصیت‏ها خودنمایی می‏کند. روابط بینامتنی فراوانی در حوزه‏های مختلف در این رمان به چشم می‏خورند. اما ساختار متنی این اثر به‌دلیل غیرخطی بودن، با الگوهای مورد نظر سیمپسون قابل بررسی نیست. دیگر این‌که گسستگی و عدم قطعیت در این رمان‏ از طریق واژه‏ها، جملات و متن‏های غیرفارسی، راویان مختلف با روایت‏های متفاوت، سایه‏روشن وجهیت منفی، واژه‏های بیگانگی، گزارش گفتار شخصیت‏ها به صورت مستقیم آزاد و بدون بند گزارش‏دهنده، نابهنگامی‏ها و روابط بینامتنی متعدد بازنمایی شده‏اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

آقاگل‏زاده، ف.، و پورابراهیم، ش. (1387). بررسی زبان‏شناختی دیدگاه روایتگری داستان «روز اول قبر» صادق چوبک در چارچوب مدل سیمپسون. نقد ادبی، 3(1)، 7 - 28. #براهنی، ر. (1381). آزاده خانم و نویسنده‏اش (چاپ دوم) یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی. چاپ دوم. تهران: کاروان. #پاسبان وطن، س.، و حیدری، ف. (1401). روایت‏شناسی «سمفونی مردگان» عباس معروفی براساس نظریۀ سیمپسون. مجلۀ تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا). 54(14)، 51 - 73. # پاینده، ح. (1386). رمان پسامدرن چیست؟ (بررسی شیوه‏های روایت در رمان «آزاده خانم و نویسنده‏اش»). فصلنامۀ ادب‏پژوهی، 2، 11-47. # تودوروف، ت. (1377). منطق گفت‏وگویی میخائیل باختین. ترجمۀ د. کریمی. تهران: نشر مرکز. #خادمی کولایی، م.، و ملازاده، غ. (1392). بررسی و تحلیل رمان «هیس» با توجه به مؤلفه‏های وجودشناسانۀ پست‌مدرن. فصلنامۀ پژوهش زبان و ادبیات فارسی، 29(11)، 201 - 226. # شفیع‏نیا، م.، شوهانی، ع.، و جهانی، م. (1397). پایان قطعیت‏ها؛ بوطیقای عدم قطعیت در رمان پست‏مدرن «پستی». فصلنامۀ پژوهش‏های ادبی، 61(15)، 75 - 106. #Abrams, M. H., & Harpham, G. G. (2005). A Glossary of Literary Terms (8th ed.). Australia, Canada, Mexico, Singapore, Spain, United Kingdom and United States: Thomson Wadsworth. #Aghagolzadeh, F., & Pourebrahim, Sh. (2008). Linguistic Study of Point of View in the Story The First Day in the Tomb by Sadegh Choubak according to Simpson's Model. Literary Criticism, 3(1), 7-28. (in Persian)#Akalin, S. (2015). The Discourse in Mrs. Dalloway by Virginia Woolf and Foreign Language Teaching: The Decline of Language Learner Anxiety by the Usage of Hedges, Particular Modals and Adverbs as in the Usage of These Structures in Mrs. Dalloway for a Specific Purpose. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 174, 3049-3054. #Baraheni, R. (2002). Azadeh Kanom and Her Writer (Second Edition) or Dr. Sharifie's Private Auschwitz (2nd ed.). Tehran: Karevan. (in Persian) #Johnstone, B. (2008). Discourse Analysis (2nd ed.). Malden, Oxford and Victoria: Blackwell Publishing. #Khademi Koulayi, M., & Mollazadeh Gh. H. (2013). The Study of the Novel Hiss According to Ontological Components of Postmodernism. Quarterly of Research in Persian Language and Literature, 29(11), 201-226. (in Persian) #Kristeva, J. (1980). Desire in Language: A Semiotic Approach to Literature and Art. New York: Columbia University Press. #Pariña, J. C. M., & de Leon K. D. (2014). A Stylistic Analysis of the Use of Modality to Identify the Point of View in a Short Story. The Southeast Asian Journal of English Language Studies, 20(2), 91-100. #Paseban Vatan, S., & Heidari, F. (2022). Narratology of Symphony of the Dead by Abbas Ma'roufi according to Simpson's Theory. Journal of Interpretation and Analysis of Texts of Persian Language and Literature (Dehkhoda), 54(14), 51-73. (in Persian) #Payandeh, H., (2007). What Is a Postmodern Novel? (The Study of the Narrative Modes of the Novel Azadeh Kanom and Her Writer). Quarterly of Literary Studies, 2, 11-47. (in Persian) #Shafi'niya, M., Shohani, A. R., & Jahani, M. T. (2018). The End of Certainty; Poetics of Uncertainty in the Postmodern Novel Meanness. Quarterly of Literary Researches, 61(15), 75-106. (in Persian) #Simpson, P. (2004). Stylistics, A Resource Book for Students. London and New York: Routledge. #Todorov, T. (1998). Dialogism of Mikhail Bakhtin. Trans. By Karimi, D. Tehran: Markaz Publishing. (in Persian) #Toolan, M. J. (2001). Narrative, a critical linguistic introduction (2nd ed.). London and New York: Routledge.#
دوره 10، شماره 19
اردیبهشت 1405
صفحه 421-379

  • تاریخ دریافت 10 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 26 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 02 اردیبهشت 1404