دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

«چه کسی می‌بیند؟» در فیلم «شیرین» کیارستمی (مقایسۀ تحلیلی کانون‌دید در فیلم «شیرین» و منظومۀ خسرو و شیرین از منظر بوریس اوسپنسکی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی- تهران- ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی- گروه زبان و ادبیات فارسی- دانشکده علوم انسانی- دانشگاه تربیت مدرس- تهران
3 استاد زبان و ادبیات فارسی- گروه زبان و ادبیات فارسی-دانشکده علوم انسانی-دانشگاه تربیت مدرس- تهران- ایران
10.22034/jlc.2025.504782.1710
چکیده
کانون‌دید یکی از عناصر بنیادین روایت است که در هنرهایی چون ادبیات، نقاشی و سینما، درک مخاطب را از اثر به‌گونه‌ای معنادار جهت می‌بخشد. در فرایند اقتباس آثار هنری، دگرگونی در کانون‌دید می‌تواند موجب تغییرات اساسی در ساختار و معنای اثر شود. فیلم «شیرین» عباس کیارستمی، در جریان اقتباس از منظومۀ خسرو و شیرین نظامی، دچار تغییر کانون‌دید شده است. مسئلۀ اصلی پژوهش آن است که تغییر کانون‌دید در فیلم «شیرین» نسبت به منظومۀ خسرو و شیرین چه تفاوت‌هایی در ساختار و محتوای روایت ایجاد کرده و چگونه این تغییرات بر تبدیل نوع ادبی اثر نظامی تاثیر گذاشته‌اند. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و براساس چارچوب نظری بوریس اوسپنسکی در تحلیل کانون‌دید صورت گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که در فیلم «شیرین»، کانون‌دید در چهار سطح «دوربین-کانونی‌گر»، «بازیگر-کانونی‌گر»، «شیرین-کانونی‌گر حال» و «شیرین-کانونی‌گر گذشته» گسترش یافته که این گسترش با تغییر گفتمان روایی، حذف یا تغییر برخی شخصیت‌ها و روایت‌ها، و نیز جابه‌جایی نوع ادبی از غنایی به رمانتیک همراه بوده است. این پژوهش با تمرکز بر نقش کانون‌دید در اقتباس سینمایی، افق تازه‌ای را برای تحلیل روایت در مطالعات میان‌رسانه‌ای فراهم می‌آورد و با توجه به اهمیت کانون‌دید در ساختار فیلم «شیرین»، رویکرد تازه‌ای به محققان و علاقه‌مندان در این زمینه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 خرداد 1404

  • تاریخ دریافت 17 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 03 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 11 خرداد 1404