دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

بررسی دو بعد حسی-ادراکی و عاطفی گفتمان در رمان های بیگانه آلبرکامو و بوف کور صادق هدایت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی مقطع دکتری ادبیات فرانسه، گروه تخصصی زبان آلمانی و فرانسه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه زبان فرانسه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).
3 استادیار، گروه تخصصی زبان آلمانی و فرانسه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/jlc.2025.522518.1728
چکیده
نشانه‌معناشناسی گفتمانی فرآیندی است که به بررسی نحوه‌ی عملکرد، تولید و دریافت معنا در نظام‌های گفتمانی می‌پردازد. روش تحلیل گفتمانی ما مبتنی بر رویکرد نشانه‌معناشناسی گفتمانی است که سیر جریان معنا را درون بافت‌های نظام گفتمانی مورد مطالعه قرار می‌دهد تا مشخص شود که چگونه معنا در زبان از یک حالت ثابت به حالت پویا تبدیل می‌شود. برای این هدف دو رمان بیگانه اثر آلبر کامو و بوف کور اثر صادق هدایت را انتخاب کردیم چرا که شخصیت اصلی رمان‌ها (مورسو و راوی) براساس دیدگاه مطرح شده به طور مداوم با فضاهای حسی در ارتباط‌اند که ادراک او را مورد چالش قرار می‌دهد. در نظام عاطفی گفتمان بحث بر سر معنای ثابت نیست بلکه معنا درست مثل یک اتفاق تولید می‌شود. معنای اولیه‌ی بیگانه غریب و دور افتاده است ولی در بیگانه‌ی آلبر کامو بیگانه به معنای کسی است که با نظام اجتماعی در تعارض است و در بوف کور نیز معنایی که از فرهنگ لغت برداشت می‌شود با معنای نهفته در داستان متفاوت است. در این پژوهش برآنیم بدانیم که چگونه نظام گفتمانی در دو رمان بیگانه و بوف کور هویتی را تولید می‌کند که در تعارض با اکثریت جامعه قرار می‌گیرد. این پژوهش با استناد به منابع کتابخانه‌ای و روش تفسیری از نوع کیفی است و به روش توصیفی-تحلیلی صورت پذیرفته است. با تحلیل رمان‌های مذکور دریافتیم که از تاثیر روابط شخصیت‌های اصلی با دیگر شخصیت‌های داستان ادراک آن ها به طور مداوم با فضاهای حسی مختلف در حال تغییر است.
کلیدواژه‌ها

اطهاری نیک‌عزم، م. (1400). در ورطۀ دگرگونی: تحلیل تغییرات احساس در رمان زن در ریگ روان با رویکردی نشانه ـ معناشناسی. پژوهش ادبیات معاصر جهان. ۲۶(۲). ۵۴۸-۵۷۵.##خراسانی، ف.، غلامحسین‌زاده، غ.، و شعیری، ح.ر. (1394). بررسی نظام گفتمانی شوِشی در داستان سیاوش. پژوهش‌های ادبی. ۱۲(۴۸). ۳۵-۵۴.##شعیری، ح.ر. (1385). تجزیه و تحلیل نشانه‌ ـ معناشناسی گفتمان. تهران: سمت.##شعیری، ح.ر. (1391). نشانه‌ ـ معناشناسی دیداری. تهران: سخن.##شعیری، ح.ر.، و سیدابراهیمی، ف. (1400). نقد ترجمۀ کتاب سیر نشانه‌شناسی: از نشانه‌شناسی سخت تا نشانه ـ انسان‌شناسی نرم. پژوهش‌نامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، ۲۱(۱)، ۱۷۱-۱۹۲##شعیری، ح.ر. (1398). نقصان معنا. تهران: خاموش.##صاحبی، س. (1398). تحلیل نشانه ـ معناشناختی نظام های گفتمانی گلستان سعدی. پایان‌نامۀ دکتری رشتۀ زبان‌شناسی همگانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##کامو، آ. (1328). بیگانه. ترجمۀ ج. آل‌احمد و ع.ا. خبره‌زاده. تهران: نگاه.##کریمی فیروزجایی، ع.، و حشمتی، ع. (1398). تحلیل نشانه ـ معناشناسی گفتمانی ساختار روایی داستان عامیانۀ «شاه‌بِزِن». روایت‌شناسی، ۳(۶)، ۲۴۱-۲۶۰.##کنعانی، ا. (1397). نشانه ـ معناشناسی نور در شعر سهراب سپهری. زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان، ۱۰(۱۸)، ۱-۲۰.##لطفی‌پور ساعدی، ک. (1372). درآمدی بر اصول و روش ترجمه. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##مجاوری آگاه، م. الهیاری، م. شعیری، ح.ر. (1400). مطالعۀ جریان حسی ـ ادراکی در نظام گفتمانی کتاب تصویری تألیفی درخت سرخ. مبانی نظری هنرهای تجسمی. ۱۱، ۲۹-۴۱.##محسنیان راد، م. (1369). ارتباط‌شناسی. تهران: سروش##محمدزاده، م.، و معین، م.ب. (1399). نشانه ـ معناشناسی گفتمانی تن‌نگاشته‌های ایران. جستارهای زبانی، ۱۲(۴)، 265ـ ۳۰۴.##معین، م. ب. (1394). معنا به‌مثابۀ تجربۀ زیسته. تهران: سخن.##وحدانی‌فر، ا.، و کنعانی، ا. (1399). تحلیل نظام روایی کنشی و تنشی در حکایتی از بوستان سعدی با رویکرد نشانه ـ معناشناختی. روایت‌شناسی، ۴(۷)، 311ـ ۳۳۹.##هدایت، ص. (1351). بوف کور. به کوشش ا.ح. خنجی. تهران: نسخۀ چاپخانۀ سپهر.##Benveniste, E. (1970). L'Appareil formel de l'énonciation. In Langage, Paris, Larousse, n° 217.##Camus, A. (1957). L’Étranger. Paris : Gallimard.##Hedayat, S. (1953). La Chouette aveugle, traduit en français en 1953 par Roger Lescot, Paris, José Corti.##Ahtari Nik Azm, M. (2021). In the Vortex of Transformation: An Analysis of Emotional Changes in the Novel Woman in the Quicksand with a Semio-Semantic Approach. Journal of Contemporary World Literature Research, 26(2), 548-575 [in persian].##Khorasani, F., Gholamhosseinzadeh, Gh., & Shairi, H. R. (2015). An Investigation of the Shushi Discursive System in the Story of Siavash. Journal of Literary Studies (Literary Research Quarterly), 12(48), 35-54 [in persian].##Shairi, H. R. (2006). Semio-Semantic Analysis of Discourse. SAMT Publications [in persian].##Shairi, H. R. (2012). Visual Semio-Semantics. Sokhan Publications [in persian].##Shairi, H. R., & Seyed Ebrahimi, F. (2021). A Critique of the Translation of the Book The Course of Semiotics: From Hard Semiotics to Soft Semio-Anthropology. Critical Studies in Texts & Programs of Human Sciences Journal, 21(1), 171-192 [in persian].##Shairi, H. R. (2019). Lack of Meaning. Khamoush Publications [in persian].##Sahebi, S. (2019). A Semio-Semantic Analysis of Discursive Systems in Saadi's Golestan. Doctoral dissertation in General Linguistics. Institute for Humanities and Cultural Studies [in persian].##Camus, A. (1949). The Stranger (J. Al-e Ahmad & A. A. Khabehzadeh, Trans.). Negah Publications [in persian].##Karimi Firoozjaei, A., & Heshmati, A. (2019). A Discourse Semio-Semantic Analysis of the Narrative Structure of the Folk Tale Shah-Bezan. Tehran: Narrative Studies (Biannual Journal), 3(6). 241-260 [in persian].##Kanani, E. (2018). The Semio-Semantics of Light in the Poetry of Sohrab Sepehri. Linguistics and Khorasan Dialects Journal, 10(18), 1-20 [in persian].##Lotfipour Saedi, K. (1993). An Introduction to Translation Principles and Methods. University Publishing Center. [in persian].##Mojavari Agah, M., Elahiyari, M., & Shairi, H. R. (2021). A Study of the Sensory-Perceptual Flow in the Discursive System of the Authored Picture Book The Red Tree. Theoretical Foundations of Visual Arts Journal, 21(1), 171-192 [in persian].##Mohsenian Rad, M. (1990). Communication Studies. Soroosh Publications [in persian].##Mohammadzadeh, M., & Babak Moin, M. (2020). Discursive Semio-Semantics of Iranian Body Writings. Language Related Research Journal, 12(4), 265-304 [in persian].##Moin, M. B. (2015). Meaning as Lived Experience. Sokhan Publications [in persian].##Vahdanifar, A., & Kanani, E. (2020). An Analysis of the Actional and Tensive Narrative System in an Anecdote from Saadi's Bustan with a Semio-Semantic Approach. Narrative Studies (Biannual Journal), 4(7), 311-339 [in persian].##Hedayat, S. (1972). The Blind Owl (A. H. Khonji, Ed.). Sepehr Printing House Edition [in persian].##
دوره 10، شماره 20
مهر 1405
صفحه 211-169

  • تاریخ دریافت 21 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 24 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 31 تیر 1404