دو فصلنامه روایت شناسی

دو فصلنامه روایت شناسی

دگردیسی شیء ارزشی در سروده «حکایت» از احمد شاملو با رویکرد تطبیق اریک لاندوفسکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
10.22034/jlc.2025.523843.1730
چکیده
شعر «حکایت» از احمد شاملو، به عنوان روایتی مدرن، بستری برای بازخوانی دگردیسی ارزش‌ها است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با ابزار نشانه‌معناشناسی و عبور از نظام «برنامه‌مداری» به نظام «تطبیق» اریک لاندوفسکی نشان می‌دهد که در شعر مورد مطالعه، چگونه نظام ارزشی در بستر گفتمان متحول می‌شود. یافته‌های پژوهش گویای آن است که تحول در رویکرد حسی-ادراکیِ کنشگر صیاد و هم‌حضوری او با آهو به دگرگونی ارزش‌ها می‌انجامد. نگرش انتفاعی صیاد که با نظام گفتمانی برنامه‌مدار در پی کشتن آهو است، با ظهور مولفه عاطفی «مهربانی» رنگ می‌بازد و در بستر نظام گفتمانی تطبیق آهوبره به سطح فراارزش ارتقا می‌یابد. تحلیل تقابل‌ها، مربع معنایی، محور جانشینی/همنشینی و محور تنشی آشکار می‌سازد که لحظه مواجهه سوژه و دیگری، تجربه‌ای زیسته و یگانه می‌آفریند که در آن مرزهای من/دیگری فرو می‌ریزد. این هم‌حضوری نه تنها فراارزش زندگی را جایگزین ارزش انتفاعی می‌کند، بلکه در سطح پدیدارشناختی و شوشی نیز معنا را از سطح انتزاعی به سطح عاطفی-حسی و اخلاق حضور منتقل می‌سازد. فرایند تحول به روشنی نشان می‌دهد که شعر شاملو فراتر از روایت کلاسیک شکار، به بازنمایی گفتمانی از آزادی، دگردیسی ارزش‌ها و همدلی می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

دوره 10، شماره 19
اردیبهشت 1405
صفحه 623-583

  • تاریخ دریافت 25 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 22 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 14 مهر 1404